Memleketshil

Mundaıda, árıne, aldymen maqalaǵa qoıar taqyrybyńdy oılap, bas qatyrasyń ǵoı. Tanymal memleket qaıratkeri, saıasattanýshy Mahmut Qasymbekov týraly jazylar maqalany qalaı ataý oryndy bolar edi? Ári oılap, beri oılap, aqyry osy taqyrypqa toqtadyq. Keıipkerimizdiń kisilik kelbeti men qaıratkerlik qarymy týraly tolǵanǵanda, azamattyń bolmys-bitimin tanytatyn túıindi tujyrym izdegende osy sózden artyǵyn tappadyq.

Mahmut Qasymbekov – memle­ket­­shil qaıratker. Onymen ja­qyn aralasa bastaǵaly bergi ómir osy oıdy kóńilimde dá­ıim or­nyqtyrýmen keledi. «Ja­qyn­ aralasa bastaǵaly bergi» dep­ aıtýymnyń da máni bar. Mah­mutpen bir mekemede – Qa­zaq­stan Kompartııasy Ortalyq ko­mıtetiniń apparatynda 1987 jyldyń basynan birge ju­mys istegenimmen, oǵan deıin de ga­zettiń, gazet bolǵanda da Orta­lyq komıtet organynyń – «So­sıalıstik Qazaqstannyń» eń­bek ótili on eki jyldan asyp úl­gergen, redaksııa alqasynyń múshesi retinde OK nomenklatýrasyna qosylǵan qyzmetkeri retinde sol kezdegi bılik tóńireginde boı kórsete bastaǵan azamattardyń atyna qulaq túrip, zatyna nazar sala júretindikten maǵan Mahmut Qasymbekov esimi birshama qanyq edi. Onyń aýdandyq, oblystyq komsomol komıtetterinde hat­shy­lyq qyzmetimen tanylǵanyn, keıin respýblıka komsomolynyń bas shtabyndaǵy jemisti jumysy­men kózge túskenin, ásirese myq­tylyǵyn óz kózderimen kór­meıin­she eshkimdi de moıyndaı qoımaıtyn ádebıet pen ónerdiń jas perileriniń arasynda jaqsy atymen atalyp júrgenin, sodan oblystyq partııa komıtetine, odan Ortalyq komıtetke aýysqanyn syrttaı biletinmin. Atyna qulaq birazdan qanyǵyp qalǵannan keıin be, jas jaǵynan menimen qaraılas dep oılamappyn. 1987 jyldyń basynda, jańa ǵana Ortalyq komıtet nusqaýshysy qyzmetine or­nalasqan bette Nasıhat jáne úgit bó­liminiń bir qaǵazyn Jalpy bó­limniń qyzmettik hattar sek­tory­nyń meńgerýshisi Mahmut Qa­symbekovke aparyp, ózimen alǵash tanysqanymda da ol maǵan atynan at úrketindeı sol apparatta talaı jyldan otyrǵan adamdaı, menen birneshe jas úlken kisideı áser qaldyrǵany esimde. Sóıtsem, munyń ózi atqa jastaı minip, erte eseıgen azamattyń tabıǵı qalpy eken. Ortalyq komıtetke kelgenine sol kezde eki-aq jyl tolǵan eken. Onysyn keıinirek bildim. Menen jasy kishiligi de keıin anyqtaldy...

Mahmutty erte eseıtken bılik baspaldaqtary ǵana emes. Ákesi Bazarqul – keshegi qandy soǵysqa bastan aıaq qatysyp, Lenıngrad, Velıkıe Lýkı, Varshava, Berlın úshin shaıqastardyń bel ortasynda bolǵan, maıdannan I toptaǵy múgedek kúıinde oralǵan ardager azamat. Bul áýlettiń arǵy tegi qasıetti Kenesary hannyń otarshyldyqqa qarsy kúresiniń áıgili áskerbasysy Aǵybaı Qo­ńyr­baıulynan, joryqta joly bol­ǵyshtyǵy ańyzǵa aınalyp, Aq­joltaı Aǵybaı batyr atanǵan ba­bamyzdan tikeleı tamyr tartady. Egemendiktiń eleń-alańynda, 1992 jyly Aıyrtaý-Sopy degen jerde Aǵybaı batyrdyń 190 jyldyǵyna dúrkiregen toı ótkende osy Mahmuttyń qatty qaırat qylǵany esimizde. Naǵashy jurt jaǵynan da osal emes. Anasy – Kúlánda apamyz kezinde kesimdi sózimen aımaqqa aty jaıylǵan Kenshim bıdiń nemeresi. On qursaq kótergen kisi, solardan tórt bala erte shetinep, alty bala – tórt qyz, eki ul­dy ósirgen. Tekti atadan taraǵany bar, óziniń etiniń tiriligi bar, áıteýir jap-jaqsy dáýlet qu­ra­ǵan Qasymbek kámpeskeniń qara bulty úıirilgende áýeli qyr­ǵyz­ jerine ketip, odan túrikmenniń tóri­ne deıin boı tasalaýǵa májbúr bo­­lyp, Moıynqum, Shýdyń ma­ńaıyna soǵystyń aldynda ǵana orala alypty.

Adamnyń adamdyǵy synalar bir tus – baýyrlaryna, aǵaıyn-týysqanǵa qalaı qaraıtyny. Ma­hańnyń áke soǵysqa attanǵanda ana qursaǵynda qalǵan Baqytkúl, ózimen teteles Baqytjan degen ápkeleri, Jibek, Jamal esimdi qaryndastary, áýlettiń kenjesi Serǵaly (Serik) inisi týraly áńgi­meleri janyńdy jylytady. «О́zim­men tete, 1949 jyly tý­­ǵan Baqytjan ápkemdi áke-she­shem erkeletip Bıken dep ataıtyn. Bıken ápkem ómirdiń ózi tym erte eseıtken deıtindeı, úı sharýa­syna pysyq, óte saramjaldy jan edi. О́zi bala bola tursa da, biz sııaqty emes, otbasymyzdyń aby­roıyn, onyń erteńgi kúnin, tosynnan kelip qalýy múmkin qonaqqa deıin kúni buryn oılap otyrýǵa aqyly jetetin. Ana­myz aýrýhanada jatqan kezde qonaq kele qalsa, abyrjyǵan ákem osy Bıken ápkemniń betine qa­raı­tyn. Sondaıda ol bizden ál­­deqalaı jasyryp ustaıtyn kám­p­ıt pen tátti kúlshelerdi das­tar­qanǵa ákep qoıyp jatatyn. Shaǵyn úıde Bıkenge olardy biz­den jasyrýdyń qalaısha «sáti túse­tinine» biz tańǵalatynbyz...», – deıdi búginde Mahmut. Shaǵyn úı demekshi, Mahań ony da aıtady. «Dúnıeni endi ǵana tanı bastaǵan úsh-tórt jastaǵy shaǵymda baspanamyz qazaqtyń kádýilgi qorjyn úıi bolǵany esimde. Bizdiń shıet­teı kópbalaly otbasymyz, qa­zaq­tyń úzilmeı kelip jatatyn qo­naqtary – bárimiz sol shaǵyn úıde bir dastarqan basynda otyryp­ as ishetinbiz. Ol – halyqtyń ja­daý turatyn, adamdardyń dú­nıe-múlikke qyzyǵyp, sonyń sońy­na shyraq ala túse qoımaǵan kezi edi. Tek 1965 jyly Uly Otan so­ǵysynyń múgedekterine jár­dem­aqynyń mólsheri kóbeıtilip, adamdarǵa qosymsha jumys is­teý­ge erik berilgen kezde ǵana otbasymyzdyń ahýaly eptep jeńildegen. Sol jyly shaǵyn da bolsa, shatyrly úı salýdy qolǵa aldyq. Onyń kirpishin quıýǵa jasym on ekiden asyp, ájeptáýir jumysqa jarap qalǵan ózim de atsalystym», – dep áńgimeleıdi. «Birneshe bala altynshy synypty bitirgen jyly, jazǵy demalys kezinde aýdandyq tutynýshylar odaǵynyń Shýdaǵy bazasynda je­mis-jıdekke arnalǵan jáshikter qurastyryp, solardy shegelep, ju­mys istedik. Kún saıyn ár­qaısymyz jıyrmaǵa tarta jáshik qu­rastyramyz. Birneshe apta ju­mys istep, sol eńbegime azyn-aýlaq jalaqy alǵanym esimnen ket­peıdi. Bul meniń alǵashqy eń­bek­pen tapqan tabysym edi. Qar­sy bolǵanyna qaramastan, ákem­di ba­zarǵa ertip apartyp, oǵan jáne ózim­e arzanqol shalbar satyp al­ǵanymyz da esimde», – dep te eske alady. О́mir oǵan neniń de qadirin bilýdi bala kúninen úıretken.

Mahmuttyń memleketshildigi­niń bastaý-bulaǵynda el tirshi­ligi­men erte tynystaǵany da jat­qandaı. QazPI-degi oqý ke­zinde birinshi kýrstan-aq kom­so­moldyń jumysyna belsene at­sa­lysyp, jıyn-jınalystarda jıi sóıleı júrip, fakýltet kom­somol bıýrosynyń múshesi, uıym hatshysynyń orynbasary bol­ǵa­ny bir basqa, sol tusta ınstıtýt ómiriniń shyrqyn buzyp, tómengi kýrs stýdentterine álimjettik jasaıtyn buzaqy topty tártipke sha­qyrýǵa qozǵaý salǵany, aqyry olardyń keıbirin oqýdan shyǵarý týraly rektor buıryǵyna qol jetkizgeni, bir jyldan keıin ti­keleı ózi aralasyp júrip, jańaǵy jigitterdi ınstıtýtqa qaıta al­ǵyz­ǵany, sodan bedeli bólekshe bıiktep, tórtinshi kýrstyń basynda ınstıtýt komsomol komıteti hatshysynyń orynbasarlyǵyna saılanyp, joǵary kýrstarda ári jalaqy, ári arnaýly stıpen­dııa alǵany bólek bir hıkaıa. «Jigitti jurt maqtaǵan qyz jaq­taǵan» degendeı, qazaqsha da, orys­sha da sýyryla sóılep tur­ǵan suńǵaq boıly, aqquba jigit kimge unamasyn, oǵan sonaý jer túbindegi Zaısannan kelgen kýrs­tasy Záýreshtiń kóńili qalaı qu­lamasyn, aqyry bular úshinshi kýrsty bitiretin 1973 jyldyń ja­zynda taǵdyr toǵystyryp, úı­lený toıyn jasaǵan. Ana bir jyly, Záýresh ekeýiniń otas­qan­daryna 35 jyl bolǵanda biz­diń Mahańnyń buryn kórsete qoı­maıtyn ónerin shyǵaryp, jan jaryna arnaǵan óleńderin oqyp, jınalǵan jurtty rıza etkeni bar. Mahmuttyń jyrlaryna áde­mi ánder de jazylǵan. Qos til­de qatar kósiletin qalamgerdiń birneshe kitaby jaryq kórgen. Ishinde ǵylymı monografııasy da, saıası pýblısıstıkasy da bar.

Memleketshildik uǵymyn tek táýelsiz Qazaqstan taǵdyrymen baı­lanystyrý – birjaqtylyq. Jumysyn jaqsy istegen, balalaryn jaqsy tárbıelegen árbir adam – memleketine qyzmet etken adam. Árıne, táýelsizdik tańy at­qaly bergi memleketshildiktiń, ege­men el bolý jolyndaǵy ju­mystyń jóni basqa. Áıtse de, ke­shegi qoǵamda da eldiń erteńin qam­daǵan erge, adaldyqty tý etken adamǵa, jurtqa jaqsylyq ja­saýǵa umtylǵan janǵa memleket múddesine eńbek etýdiń joly jetkilikti bolatyn. Mah­mut Qazaq pedagogıka ınstıtýtynan stýdentterdiń qurylys otrıad­taryn jasaqtasa da, meha­nı­kalandyrylǵan otrıadtar uıym­dastyryp, olardy Torǵaı dalasyna attandyryp jatsa da, Frýnze aýdandyq komsomol komıtetiniń ekinshi hatshysy retinde jas ǵa­lymdar eńbekteriniń jaryq kó­rýine, olardyń óz ónerta­bys­taryna patent alýyna kómektesse de, Almaty qalalyq komsomol ko­mıtetiniń hatshysy qyzmetinde jastardan shuǵyl jasaqtar qur­ǵyzyp, olar túnniń bir ýaǵyna deıin qoǵamdyq oryndardaǵy, kóshelerdegi tynyshtyqty saq­­taý­ǵa qolǵabys tıgizse de, Almaty oblystyq komsomol ko­mı­­tetiniń hatshylyǵynda júr­gende aýylda qalyp, eńbek etken jastardyń keıin joǵary oqý oryndaryna belgili bir je­ńildikpen túsýin kózdeıtin qaý­lynyń qabyldanýyna qoz­ǵaý salsa da, komsomoldyń Or­talyq komıtetinde nasıhat­ jáne má­denı-kópshilik jumystar bó­liminiń meńgerýshisi qyzmetine shaqyrylǵanynda talantty jas­tardyń kózge túsýine kómektesse de, qysqasy, qandaı jumys at­qar­sa da, aınalyp kelgende, memlekettiń múddesine qyzmet etetin.

Mahmut Qasymbekovti qyz­met joly ómirdiń nebir ótke­lek­terinen ótkizdi. Talaı-talaı sıtýasııalarǵa salyp synady. Jalpy bólim degen – jan-jaǵynan jel úrlep turatyn jer. Talaı taǵ­dyrlardyń toǵysatyn tusy. Talaı pikirlerdiń soǵysatyn tusy. Sonyń bári myltyqsyz maı­­dan túrinde, ún-túnsiz, qaǵaz be­tinde júrip jatady. Mahmut aıt­qan áńgimelerdiń bireýin keltire keteıin. Kolbınniń tusynda Qo­naevty jerden alyp, jerge sal­ǵan kóp hattyń birin jazǵan bi­reý onysymen qoımaı, birinshi hat­shynyń qabyldaý bólmesine tele­fon shalyp, sondaı sıpatta hat joldaǵanyn basshyǵa jet­kizý­di surapty. Basshy álgi hatty tez ózine berýdi buıyrady. «Tań­erteńgi poshtamen kelgen ol hatty men kórgenmin. Ja­ńa­­ǵy qandasymyzdyń zamanǵa kúı­­legen namyssyzdyǵyna ish­teı qa­nym qaınasa da, tártip bo­ıyn­sha tirkeýge ótkizgenmin», – deı­di Mahmut. «Sol eki arada jo­ǵary­dan pármen kelip, álgi hat­ty bólim meńgerýshimiz iz­de­te qaldy. Ábigerge tústik. Hat sek­toryn­daǵy qyzmetkerler ábden qarap-qarap, ondaı famılııamen tirkelgen hat joq degendi aıtty. Endi qaıttik? Kórgenim, oqyǵanym anyq. Tirkeýge bergenim anyq. Qabyldaý bólmesinen qaıta-qaıta habarlasyp, digerlep barady. Kináli adam men bolýǵa aı­naldym. Bir kezde mashbıýroda jumys isteıtin Olga Nı­ko­laevna Bondareva degen kisi ból­me­me kirdi. «Ol hat mende edi...» dep qolyma qujatty ustatty». Sonda ne bolǵan deısiz ǵoı? Sóıt­se, jańaǵy mashınıstka áıel Qonaevty qaralap jazǵan hat­ty tirkemeýge, tipti reti kelse, joıyp jiberýge nıet etip otyr eken. Dımash Ahmetulynyń qa­ra­ma­ǵynda kóp jyl jumys istegen qa­rapaıym adamnyń qolynan kelgen kómegin kórsetpek bolǵany... Mahmut osyny tolqı otyryp áńgi­meleıdi. Mundaı jaǵdaılar kóp.

Árıne, Mahmuttyń adam re­tinde de, azamat retinde de, qyz­met­ker retinde de, qaıratker re­tinde de qaınap-pisip, qatty shyń­dalýyna qylshyldaǵan qyryq­tyń qyrqasyna jańa jetken shaǵynda, el tarıhynyń asa bir jaýapty belesinde Prezıdent Ákim­shiliginde qyzmet atqarýǵa ki­risýiniń máni bólekshe boldy. Onyń memleketshildigi de táýelsizdik tusynda tyńnan túle­di, jańasha jarqyrady. Mahmut Qasymbekovtiń memleket bas­shysynyń janyndaǵy jumysy egemendiktiń eleń-alań shaǵynda-aq bastalǵan edi. Dálirek aıtsaq, ol apparatta 1990 jylǵy 24 sáýir­den – elimizde prezıdenttik bas­qarý ınstıtýty engizilgen kúnnen, ıaǵnı 29 jyl boıy jumys istep keldi. 2019 jyldan beri Tuńǵysh Prezıdent Keńsesiniń bas­shysy qyzmetinde.

Prezıdent Ákimshiliginiń al­ǵash­qy basshysy Nurtaı Ábiqaev­­tyń uıymdastyrýymen, tap­sy­rýymen, qadaǵalaýymen táýel­siz­diktiń bastapqy belesinde apparat qyzmetkerleri, eń aldymen Mahmut Qasymbekov bas­qarǵan Jalpy bólim atqarǵan jumys – eldik tarıhymyzdyń eleýli bet­teriniń biri. Osynyń aldynda Ortalyq komıtet apparatynda bes jyl jumys istegen Mah­muttyń ózi Prezıdent apparatyn qurý jaıynda sheshim qabyl­danǵanda qatty qınalǵanyn aıtady. «Oǵan deıin bizdiń barlyq tapsyrmamyz Máskeýden keletin, biz solardy oryndaýmen ǵana oty­ratynbyz. Kerek qaǵazdardy Qazaq­stan jaǵdaıyna beıimdep qana jazatynbyz. Prezıdenttik ınstıtýtty engizý arqyly Nur­sul­­tan Ábishuly eldi derbes mem­leket bolýǵa daıyndaı bastady», deıdi ol.

Qazaqy ortada ósip, qazaqsha mektep bitirgen, odan keıin talaı jyl boıy komsomoldyń, partııanyń basshylyq mektebinen óte júrip, orysshaǵa da ábden ysyl­ǵan Mahmuttyń eki til­ge bir­­deıligi de tilimizdiń táýel­siz­dik tabaldyryǵynda tuǵjyń­dap qalmaýyna kóp kómektesti. Sol tusta eń negizgi uǵym-termın­der­diń ózi qaıtadan aýdarylǵan bo­latyn. Mysaly, «ýkaz» soǵan deıin «úkim» kúıinde alynyp kel­gen. Bylaısha qaraǵanda onyń «jarlyq» delinbeıtindeı túgi joq sııaqty. Biraq olaı etýge ruqsat joq. Nege deseńiz, jarlyq bir jerden – Máskeýden ǵana shyǵýǵa tıis... Sonymen, «ýkaz» «jarlyq» kúıinde alyndy da, «úkim» sot sheshimine qatysty aıtylatyn bolyp sheshildi. «Rasporıajenıe» balamasyna «ókim» sózi alyndy. Al «svetskoe gosýdarstvo» sııaqty tyń, kúrdeli uǵymdardy «zaıyr­ly memleket» dep qabyldaý jó­nindegi usynystardy Mahmut Ba­zarqululynyń kabınetine ká­sip­qoı aýdarmashylardy arnaıy jınap turyp, aqyldasyp baryp ja­saǵany esimde. Aýdar­ma de­mekshi, barlyǵy orys ti­lin­de ázirlenetin býma-býma qu­­jat­­tar­dy qazaqshaǵa jedel aýda­­ryp otyrýdyń qandaılyq qıyn­­dyqqa túskenin aıtýdyń ózi artyq. Ásirese, Joǵarǵy Keńes ózin-ózi taratqan 1995 jyly Pre­­zıdent bar jaýapkershilikti ózi­ne alyp, bir jylda zań kúshi bar 139 jarlyqqa qol qoıǵandaǵy qar­balas kúnder men túnder erek­she este. «Bul qıyndyqtan biz mamandarymyzdyń tájirıbeli­ligi men biliktiliginiń jáne ýaqyt­pen sanaspaı jumys isteýi­niń ar­qasynda ǵana abyroımen shyǵyp otyrdyq. Qyzmet­ker­leri­­mizdiń bir kúnde 150-200 bet­­teı zań mátinderin aýdarǵan kez­deri de boldy», deıdi ol. Al Pre­zıdenttiń kúnbe-kúngi jumysyn uıymdastyrýǵa kómek­tesý, ju­mys kestesin túzý, qabyl­daýǵa suran­ǵan adamdardy elep-eksheý, tıisti aqparattar aldyrtý, olar­dy jınaqtaý, der kezin­de jetkizý, túrlishe jıyn-jınalystardy daıyndaý, aǵyl-tegil kelip jatatyn poshtamen ju­mys isteý sııaqty bitpeıtin de qoı­maıtyn qat-qabat sharýanyń bárin syrt-syrt soqqan saǵat tilindeı múltiksiz júrgizý óz aldyna bó­lek áńgime. Qasymbekovtiń qadal­ǵan jerden qan alar bıýro­krat­tyǵynyń, synnan ótken saıasatkerge tán saqtyǵynyń paıdasy da sondaıda tıedi. Paıdasy tıedi demekshi, «Egemen Qazaqstannyń» basshylyǵynda bolǵan on alty jyldyń ishinde Mahmuttyń talaı kómegin kórgenimdi toıynyń tusynda atap aıtýdy paryz sanaımyn. Tuńǵysh Prezıdentpen 2011-2015 jyldar aralyǵynda ár toqsan saıyn derlik júzdesip júrip, kólemdi suhbat kitabyn daıyndap shyqqanymyzda Mah­muttyń qatty qolǵabys jasaǵany, aksıonerlik qoǵamnyń jeti qabat­tyq derbes ǵımaratyn, eki kóp­páterli úıdi, eki jataqhanany turǵyzatynda, sóıtip qyzmet­ker­lerdi túgeldeı úıli-jaıly ete alǵan tusta tıisti qaǵaz­dary­myz­dy memleket basshysynyń aldyna jetkizip, tapsyrmasynyń oıdaǵydaı oryndalýyn qadaǵa­lap otyrǵany eshqashan umytyl­maıdy.

M.Qasymbekov ata-baba­larymyzdyń kóshpeli ómir súr­geni, qaǵazǵa jazylǵan qu­jat­tar kóp saqtalmaǵany, mu­nyń ózi eldiń tarıhyn jazýǵa qıyn­dyq keltiretindigi jaıynda kóp oılanǵan, kóp tolǵan­ǵan, sondyqtan da óz bıligi­miz óz qo­lymyzǵa tıgende memle­ket­­tiligimizdiń derekti jazbasha ta­rıhyn qalyptastyrý jó­nin­degi jumysty uıymdastyrý qa­jettigin egemendiktiń eleń-ala­ńyn­da-aq anyq sezingen. Solaı bolǵandyqtan da ol elimizdegi pre­zıdent ınstıtýtynyń qaz ba­sýy, qalyptasýy, ornyǵýy jó­ninde kóptegen maqala jaz­dy, bul taqyrypta aldymen kan­dı­dattyq, odan keıin dok­tor­lyq dıs­sertasııa qorǵady, Mem­leket­tik basqarý akademııa­synda osy taqyrypta talaı-ta­laı dáris oqyp, professor ata­ǵyn aldy. «Instıtýt prezıdentstva kak ıns­trýment polıtı­cheskoı mo­dernızasıı» atty ol mo­nografııadan («Elorda», 2002) mem­lekettiligimizdiń my­ǵymdanýyndaǵy basty-basty belester jóninde ordaly oılardy, baıypty ǵylymı tujyrymdardy molynan tabasyz. Nursultan Na­zar­baev týraly kitabynyń alǵy­sózinde Mahmut bylaı jazǵan edi: «Kitapqa meniń ár jyldarda jazǵan ocherkterim toptastyrylyp otyr. Olardyń birqatary ortalyq gazetterdiń betterinde jarııalanǵan. Men onda Prezıdent ómirindegi ózim kýá bolǵan, ári eń mańyzdy, eń eleýli-aý dep sanaǵan jaıttardy qysqasha baıandap berýge tyrystym. Alaıda bolmysty óz betińshe baıandaýdyń ózi, qalaı degenmen de, naqty zerdeleýshiniń júrek súzgisinen, qun­dylyqtar ólsheminiń prızmasy­nan ótkizilgen tanym-tú­sinik ekeni sózsiz. Sol sebepti ki­tap paraqtarynda avtordyń óz kóz­qarastary men peıilin ań­ǵartpaý múmkin bolmaı qala­dy eken. Ondaı sýbektıvızm­nen meniń de boı tarta almaǵanymdy moıyndaımyn. Biraq óz kita­bym­dy alǵashqy paraqtan soń­ǵy paraqqa deıin adal jazýǵa talpynǵanyma sizderdi sendir­gim keledi». Shynaıy sóz. Qaı qalam­gerdiń de tolyq obektıvtilikke qol jetkizýi múmkin emes. Aqı­qat bel ortada jatady. Keshegi keńestik kezeńdegi ketken basshyny shetinen qaralaı beretin kórkeýdelik bárine keń qaraı­tyn qazaq ultyna, dalanyń dana jur­tyna kóshpeýi kerek. Nazar­baev bılik qurǵan kezeń – tarıh enshisi. Bárinen buryn bolashaqqa kóz tigý mańyzdy. Eń bastysy – Na­zarbaevtyń jetistikterinen ta­ǵylym alý, kemshilikterinen sabaq alý.

Mahmut Qasymbekovtiń jyldar boıy memleket basshysynyń janynda júrýi, qyzmet babyna baılanysty aldynda jıi bo­lýy, jumysyna qatysty qujat­tardyń barlyǵynyń der­lik jaı-japsarynan jaqsy habar­darlyǵy oǵan shyn máninde Tuń­ǵysh Prezıdent qyzmetiniń she­jiresi arqyly táýelsiz memle­ket­tiligimizdiń shejiresin túzip shy­ǵýǵa múmkindik berdi. Mahmut Qasymbekov bul jónin­degi oılaryn, paıymdaryn, tolǵanys­taryn udaıy qaǵazǵa túsirip, júıelep jazyp keldi. Aldymen «Egemen Qazaqstanda» jarııalanyp júrgen tartymdy taraý­lar keıinnen qalyń kitapty qu­rady. Birneshe shet tiline aýdaryl­ǵan kitaptyń Beıjińdegi, Anka­radaǵy, Ystambuldaǵy, Abý-Da­bıdegi, Dýbaıdaǵy tusaýkeser­lerine qatysqanymyz bar. Bárinde de sóılegenbiz. Tarıh ǵy­lym­darynyń doktory, Ystam­­buldaǵy Mımar Sınan kórkem­óner ýnıversıtetiniń professory Ábdiýaqap Qara sol oqıǵa jaıynda jazǵan maqalasynda bizdiń sózimizdi bylaısha jetkizipti: «Kitap avtory – egemendiktiń eleń-alań shaǵynan beri kele jat­qan kórnekti qaıratker, beldi ǵalym, qarymdy qalamger. Eń bas­tysy – memleketshil tulǵa, elshil azamat. Mahmut Bazarqul­ulymen osydan shırek ǵasyr ýa­qyt buryn partııanyń Ortalyq komıtetiniń apparatynda qatar ju­­mys bastaǵan, sodan beri qa­nat­tas kele jatqan adam, dos re­tin­de men muny senimmen aıta ala­myn».

Sol sózimizdi Mahmuttyń mereıtoıy tusynda da qýattaımyz.

Saýytbek ABDRAHMANOV,

Májilis depýtaty