Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Birinshi baǵyt – ashyq jáne boljamdy ınvestısııalyq saıasatty qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq ekojúıeni odan ári damytý. Ekinshisi – naryqtarǵa qoljetimdilikti jaqsartý jáne kompanııalardyń qalyptasýy úshin turaqty jáne aýyrtpalyq salynbaıtyn jaǵdaılar jasaýdy kózdeıtin jeke sektordyń ınvestısııalyq belsendiliginiń ósýine járdemdesý. Úshinshi – transshekaralyq ınvestısııalyq yntymaqtastyq, ónerkásip kooperasııasyn damytý jáne ózge de jańa jobalardy izdestirý men iske asyrýdy kózdeıtin ekonomıkanyń ınvestısııalyq áleýetin ashý.
«Osylaısha, tujyrymdama jańa ınvestısııalyq sıkldi qalyptastyrýǵa jáne jańa trendterdi eskere otyryp, ınvestısııalar tartý saıasatyn qaıta qaraýǵa múmkindik beredi. Nátıjesinde, sapaly ınvestısııalar tartýǵa baǵyttalǵan júıeli is-sharalar iske asyrylady. 2022 jyly negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń jalpy kólemi 8 aı ishinde 8,2 trln teńge (2022 jylǵa arnalǵan nysanaly ındıkatordyń 51 paıyzy (16 trln tg) boldy. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 5,7 paıyzǵa artyq (NKI – 105,7 paıyz). Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń ulǵaıýy respýblıkanyń 15 óńirinde baıqaldy. Eń joǵary ósim – Shymkent (31,1 paıyz) jáne Almaty (23,4 paıyz) qalalarynda», delingen mınıstrlik jaýabynda.
Al Jambyl, Qaraǵandy, Atyraý, Abaı, Ulytaý oblystarynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar azaıdy. «Ulttyq ekonomıka mınıstrligi elimizdiń ınvestısııalyq klımatynyń básekege qabilettiligin arttyrý, ınvestısııalardy qorǵaý jáne olardy qoldaý quraldaryn jetildirý boıynsha turaqty negizde jumys júrgizip jatyr. Bul rette, ınvestısııalar tartý jónindegi qazaqstandyq zańnama ınvestorlardyń (sheteldik te, ishki de) teńdigine baǵyttalǵan», deıdi vedomstvo ókilderi.
Al ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý barysynda qandaı qoldaý sharalary kórsetiledi? Naqtyraq aıtqanda, ınvestısııalyq jobany iske asyrýǵa ınvestısııalyq kelisimshart jasasý sheńberinde ımportqa keden bajdary men qosymsha qun salyǵyn salýdan (QQS) bosatý; ınvestısııalar kóleminiń 30 paıyzynan aspaıtyn mólsherdegi zattaı granttar berý; ınvestısııalar kólemi keminde 2 mln eselengen AEK bolatyn jańa óndirister qurylǵan jaǵdaıda korporatıvti tabys salyǵynan (KTS) jáne jer salyǵynan 10 jylǵa bosatý, múlik salyǵynan 8 jylǵa bosatý; ınvestısııalar kólemi keminde 5 mln eselik AEK bolatyn jumys istep turǵan óndiristerdi jańartý jaǵdaıynda korporatıvti tabys salyǵynan 3 jylǵa bosatý qarastyrylady.
Al arnaıy ınvestısııalyq kelisimshart jasasý sheńberinde tehnologııalyq jabdyqtyń, jıyntyqtaýshy jáne qosalqy bólshekterdiń ımporty kezinde 5 jyl merzimge kedendik baj alynyp tastalyp, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń nemese erkin qoımanyń aýmaǵynda óndirilgen daıyn ónim quramyndaǵy taýarlardyń ımporty kezinde qosylǵan qun salyǵyn tóleýden bosatylady.
«Ekonomıkanyń basym salalarynda iri ınvestorlarmen ınvestısııalar týraly kelisimder jasasý sheńberinde (keminde 7,5 mln AEK (50 mln dollar) ınvestısııalar kóleminiń 30 paıyzynan aspaıtyn mólsherdegi zattaı granttar; tehnologııalyq jabdyqtyń, jıyntyqtaýshy jáne qosalqy bólshekterdiń ımporty kezinde kedendik bajdardan bosatý kózdeledi», delingen mınıstrlik habarlamasynda.
Al eger ınvestısııa kólemi 15 mln AEK (100 mln dollar) kóleminde júzege asyrylsa, onda jeńildikti salyq kezeńi aıaqtalǵan soń (jobany iske asyrýdyń 11 jylynan bastap) týyndaıtyn salyq mindettemelerine (KTS, jer salyǵy, múlik salyǵy) qarsy esepke jatqyzý jolymen kúrdeli shyǵyndardyń 20 paıyzyn óteý múmkindigi bar. Sondaı-aq josparly merzim aıaqtalǵanǵa deıin AEA sheńberinde preferensııalardyń qoldanylýyn uzartý múmkindigi de qarastyrylady. Atalǵan preferensııalarǵa – KTS, jerge salynatyn salyq, múlikke salynatyn salyq, jer ýchaskelerin paıdalanǵany úshin tólem 0 paıyz bolady jáne daıyn ónim quramynda taýarlar ımporty kezinde kedendik bajdar men QQS-tan 15 jylǵa deıin bosatý kiredi.
Bul rette eskere keter jaıt – joba júzege asyrylý kezinde Qazaqstan zańnamasy ózgerip ketse, soǵan qaramastan kelisim erejelerin paıdalaný ol jasalǵan kúnnen bastap 25 jyl boıy kúshinde turady. Sondaı-aq ınvestorlarǵa usynylatyn taǵy bir jeńildik – salyq tóleý merzimin ózgertý quqyǵy.
«Salyq kodeksinde ınvestorlar úshin aldaǵy kezeńderdiń salyqtaryn tóleý merzimin ózgertetin ınvestısııalyq salyqtyq kredıt alý quqyǵy kózdelgen. Bul rette salyq tóleýshilerge 3 jyl ishinde kredıt somasyn keıinnen kezeń-kezeńimen tóleı otyryp, KTS jáne múlik salyǵy boıynsha óz tólemderin 100 paıyzǵa azaıtýǵa múmkindik beriledi (Salyq kodeksiniń 49-1-baby)», dedi mınıstrlik ókili.
Investısııalardy tartý kózderiniń biri memleket-jekeshelik áriptestik (MJÁ) tetigi ekeni belgili. Bul tetik aıasynda da ınvestorlardy qoldaý maqsatynda memleket mynadaı qoldaý sharalaryn usynady.
«Infraqurylymdyq oblıgasııalarǵa memleket kepilgerligi bolady jáne MJÁ jobalaryn qarjylandyrýǵa tartylatyn qaryzdar boıynsha memlekettik kepildikter usynylady. Sonymen birge memleketke tıesili zııatkerlik menshik obektilerine aıryqsha quqyqtardy berý, zańnamaǵa sáıkes zattaı granttar berý, MJÁ jobalaryn birlesip qarjylandyrý qarastyrylyp otyr. Sondaı-aq MJÁ jobasyn iske asyrý barysynda óndiriletin taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń belgili bir kólemin memlekettiń tutyný kepildikteri de bar», dep jaýap berdi vedomstvo ókilderi.
Investordyń shetten keletini belgili. Qazirgi geosaıası ahýaldyń ýshyǵýy ınvestısııa máselesinde bizdi azdap tyǵyryqqa tireıtini de jasyryn emes. Mınıstrliktiń habarlaýynsha, geosaıası jaǵdaıdyń nasharlaýyna baılanysty Úkimet turaqty negizde ekonomıkalyq jaǵdaıǵa taldaý jáne monıtorıng júrgizip otyr.
«Osylaısha, 2022 jylǵa arnalǵan makrokórsetkishterdi naqtylaý kezinde negizgi eksporttyq taýarlardyń baǵasy, olar boıynsha halyqaralyq taldaý jáne qarjy uıymdarynyń boljamdary sııaqty syrtqy parametrlerdiń ózgerýi nazarǵa alyndy. Bul rette boljamdar baǵanyń kóterilýi, logıstıkalyq jáne óndiristik tizbekterdiń úzilýi nemese buzylýy táýekelderin, sondaı-aq kóliktik ústeme baǵalardyń artýyn jáne jalpy ınflıasııalyq jaǵdaıdy eskeredi. Sondaı-aq álemdik ekonomıka men negizgi saýda seriktesteriniń ósý boljamdary eskerildi. Jalpy, Úkimet yqtımal daǵdarystyq qubylystardy eńserý úshin barlyq qajetti quraldar men resýrstarǵa ıe», delingen resmı jaýapta.
