Eýropada gazdy eń qymbatynan tutynatyn el – Shvesııa (1 myń tekshe metrge – 1 973,8 dollar). Sondaı-aq Danııa (1 363,4 dollar) men Nıderlandta da (1 191,5 dollar) gaz quny qymbat sanalady.
«Degenmen, eldiń qarapaıym turǵyndary úshin baǵanyń ózi emes, gazdyń qarjylyq qoljetimdiligi, ıaǵnı tarıfterdiń jalaqyǵa qatynasy mańyzdy bolyp, bul tutynýshyǵa taýar júktemesiniń qandaı ekenin tikeleı kórsetedi. Qazaqstan bul kórsetkish boıynsha da kósh bastaıdy: munda ortasha jalaqyǵa 8,6 myń tekshe metr tabıǵı gaz tutynýǵa bolady. Odan keıin Reseı (7,5 myń tekshe metr gaz) men Ulybrıtanııa (6,3 myń tekshe metr gaz) tur», dep habarlaıdy Finprom agenttigi.
Agenttik sarapshylarynyń dereginshe, Qazaqstanda tómen gaz baǵasynyń saqtalyp otyrýy alǵash ret emes. 2019 jyly tipti tarıf 2018 jyldyń jeltoqsanymen salystyrǵanda 4,3 paıyzǵa deıin tómendegen. 2020 jyly nebári 0,3 paıyzǵa qymbattaǵan. 2021 jyldyń jeltoqsanyna taman 5,5 paıyzǵa deıin ósim baıqaldy. Al bıyl tamyz aıynyń qorytyndysy boıynsha taratý jelileri arqyly tasymaldanatyn gaz tarıfteriniń kóterilýi jyl basymen salystyrǵanda nebári 0,1 paıyzdy quraǵan.
Qazir elimizde tabıǵı gazdy taratý boıynsha aýqymdy jumys atqyrylyp jatyr. Memleket ár turǵynnyń tabıǵı gazdy tutynǵanyn qalaıdy. Biraq bul birden iske asatyn sharýa emes. Ranking málimeti boıynsha, jyl basynda kóshedegi gaz jelileriniń jalpy uzyndyǵy 34,8 myń shaqyrym bolǵan. Bul byltyrmen salystyrǵanda 6,6 paıyzǵa joǵary. Bir jylda 2,3 myń shaqyrym qosylǵan. 74,1 shaqyrym jeli maman qolyn tilep tursa, 2021 jyly 103 shaqyrym jeli jóndeýden ótken.
«2010-2021 jyldary memlekettik bıýdjet esebinen 1,3 myńnan astam gazdandyrý jobasy júzege asyrylyp, óńirlerde 18 myń shaqyrymnan kóp gaz taratý júıesi salyndy. Negizinen, 2019 jyldyń jeltoqsanynda uzyndyǵy 1,06 myń shaqyrym bolatyn «Qyzylorda – Astana» marshrýty boıynsha «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyrynyń birinshi kezeńiniń qurylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa berildi. 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan gaz salasyn damytýdyń keshendi jospar deregi boıynsha, 2022 jyldyń 1 qańtarynda halyqty gazdandyrý deńgeıi 53,1 paıyzǵa jetti. Iаǵnı 9,8 mln adam tabıǵı gazdy paıdalanyp otyr. Gazdandyrý deńgeıiniń ósýi men jańa tutynýshylardyń kóbeıýine baılanysty 2010-2021 jyldar aralyǵynda ishki naryqtaǵy tutyný kólemi 106 paıyzǵa – 9 mlrd tekshe metrden 18,6 mlrd tekshe metrge ósti», deıdi sarapshylar.
Index Mundi málimeti boıynsha, qarastyrylǵan 213 eldiń 144-inde ǵana azamattar tabıǵı gazdy tutynyp otyr. Sonyń ishinde Qazaqstan gaz tutynýdyń jalpy kólemi boıynsha 43-orynda. Bizdiń el bir jylda 15,4 mlrd tekshe metr tabıǵı gaz jaqqan. Al jan basyna shaqqandaǵy gaz tutyný kólemi boıynsha 41-oryndamyz (bir jylda – 805,1 tekshe metr). Qazaqstandaǵy jan basyna shaqqandaǵy gaz tutyný kólemi TMD-daǵy Armenııa, Moldova, Qyrǵyzstan, Tájikstan elderinen de joǵary tur.
Eldegi gaz óndirisin qamtamasyz etip, gaz taratýdy ym-jymyn bildirmeı iske asyrýǵa tıis «QazaqGaz» kompanııasynyń basshysy Sanjar Járkeshov kúnimizdi áreń kórip otyrmyz, áne-mine taqyrǵa otyryp qalamyz degen qaýip bar ekenin ár jıynda aıtyp júr. Gazǵa jaýapty bas mekeme basshysynyń alańdaýyna qarap eldegi gaz ahýalynyń máz emestigin ańǵarýǵa bolady. Onyń sózine den qoısaq, óndirýshiler gaz shyǵarýǵa qulyqty emes. Sebebi gaz baǵasy tómen. Arzan baǵa óndiris shyǵynyn aqtamaıdy. Soǵan baılanysty memleket endi tabıǵı gazdy Reseıden satyp alsaq pa degen nıeti bar ekenin jasyrmaı aıta bastady. Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqovtyń sózine qaraǵanda, Shyǵys Qazaqstan men soltústik óńirdi gazdandyrý úshin eki nusqa esepke alynyp otyr.
«Mınıstrlik ákimdiktermen birlese otyryp gazdandyrý nusqasyn qarastyrý úshin boljamdy tutyný kólemin eseptep reseılik tarapqa jiberdi. Sondaı-aq gaz qubyrynyń birshama optımaldy jelileri de anyqtaldy, olar – bir tarmaǵy Pavlodarda bolatyn Barnaýl – Rýbsovsk – Semeı – О́skemen baǵyty. Uzyndyǵy – 1 myń shaqyrym. Sonymen birge boljamdy 644 shaqyrymǵa sozylatyn Ishım – Petropavl – Kókshetaý – Astana baǵyty bar. Qazir reseılik tarap eseptep jatyr», degen edi vedomstvo basshysy.
