Oqıǵa • 13 Qańtar, 2023

Tastaǵy tuıaq izi

750 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Myna bir fotosýretten tasqa oıyp basylǵan sıyrdyń izin kóresiz. Múmkin bul asha tuıaqty janýarlar – buǵy, bulan, maraldyń izi shyǵar. Atam qazaq baǵzylyq murany «tasqa basqan tańbadaı» deıdi emes pe. Myna iz dál solaı tasqa basylǵan tańba dersiz. Qaı ǵasyr, qaı dáýirge tán dúnıe? Ony eshkim tap basyp tanı alǵan joq.

Tastaǵy tuıaq izi

Bul tosyn beıneni bizge Ulan­batyr qalasynda turatyn tany­symyz, sol elde tanymal týrıstik baǵyt­taǵy «Skaılend Týr» kompa­nııasynyń negizin qa­laý­shy, fotograf Batzaıaa Choı­jıljav jiberdi. Ondaǵy oıy – «Bul asha tuıaq belgisi ejelgi ǵun hám túrki dáýirine tán salt, bolmasa geraldıkalyq mańyzy bar belgi nemese nyshan emes pe eken, osyndaı belgi ertedegi kóshpeli qazaq taıpalarynyń tańba-mó­rinde kezdesýi múmkin be?» degen san túrli saýaldarǵa jaýap izdeý. Buıyrsa bul suraqqa maman ǵalymdar jaýap bere jatar.

О́ıtkeni bul tas turǵan ólke, ıaǵnı Zabqyn aımaǵy – ejelgi túrkiler qonysy. Keıin HII ǵa­syrda naıman, kereı taıpa­lary tý tigip, meken etken jer. Kóne jazbalarda Iаg-Iаbgan (Zag-Zabqyn) dep jazylǵan. Demek bul tastaǵy iz babalarymyzdan qalǵan tańba bolýy múmkin. Bul – jaı bizdiń boljam...

Hosh, sonymen, sıyrdyń izi turǵan jerdi aıtaıyq. Iz Mońǵolııanyń Songıno (Sarym­saqty) sumy­nynyń Delgerlen degen jerinde tur. Turǵylyqty halyq bul mańdy «Sıyr izdi jartas» dep ataıtyn kórinedi. Sebebi belgili. Osy sıyr izi bar tas týraly aýyl arasynda aıtylatyn bir shýmaq jyr da bar eken:

«Kórmegen adam senbeýi anyq,

Kórgen pende qalady talyp,

Aıparadaı sıyrdyń izin,

Tastaǵan kimder tasqa salyp».

Sońǵy jańalyqtar