Kórkemsóz ben kósemsózdiń dúldúli

Dańqty qalamger Sherhan Murtaza sonaý 1999 jyly «Kıik­otyn kókseý» atty tolǵaýynda Marhabat Baıǵut jaıly bylaı jazǵan eken: «Bul jazýshyda Jaratýshy ózi buıyrtqan ýyz til bar. Qazir jazýshymyn dep shirengenderdiń kóbiniń tilinde ýyz kemshin. Ýyzǵa jarymaı, Kók bazardan kóp shalap ishkender. Bul jazýshyda Qudaı ózi bergen kóz bar. Kóz, árıne, bar. Ol kimde joq, adamdardyń bárinde derlik bar. Shyn jazýshynyń kózi – kókireginde. Ol mańdaı­ǵa bit­ken eki kózden basqa-a-a. Jazý­shy sonysymen sýretker». Sherhan Murtazanyń bergen baǵa­sy kóp jaıtty ańǵartady. Qos jazýshynyń arasynda tek shyǵarmashylyq emes, aǵa-inilik úlken qurmet, syılastyq baılanys boldy. Osydan tórt jyldaı buryn Mahańnyń ıdeıasymen «Taýpisteli taǵylymy» halyqaralyq bas­qosýy «Sherhan men Nasyr baýyn­da» taqyrybyna arnalǵan bolatyn. Memleket jáne qoǵam qaı­ratkeri Sherhan Murtazanyń 90 jyldyǵyn Tarazdan bólek, Túrkistan oblysynda da atap ótý – Marhabat kókemizdiń bastamasy edi. Osy is-sharany ótkizýdiń mán-jaıyn aqyldasý úshin Pis­telige barǵanymyzda óziniń den­saýlyǵy nasharlap tursa da, ssenarııin jazyp, «Kórkemsózdiń kóshbasshysy, kósemsózdiń qol­basshysy» degen taqyrybyna de­ıin oılastyrǵanynan kýá bolǵan edik. О́kinishke qaraı, Sheraǵań­nyń 90 jyldyǵyna arnalǵan is-sharanyń basy-qasynda Mahańnyń ózi júrse, keleli jıynda otyryp estelikterin aıtsa degen oıymyz arman bolyp qaldy.

Marhabattanýshy, kitaphana dırektory Aqmaral Asanqyzy­nyń uıymdastyrýymen ótken tekti tulǵa, bekzat bolmysty ja­zý­shy­ny eske alýǵa arnalǵan is-sha­raǵa qatysqan qalamger­diń synyp­tastary, zııaly qaýym, qoǵam qaıratkerleri Jeńisbek Máý­len­qulov, Beket Turǵaraev, Sháripbek Jamalbek, jazýshy Shoıbek Orynbaı, aqyn Dáýren Aımanbet estelikterimen bólisti. Jazýshynyń qyzy Aqlıma is-sharany uıymdastyrýshylarǵa sheksiz alǵysyn bildirdi. Al qa­lamgerdiń súıikti nemeresi, balasy Dýlattyń qyzy Aıkórkem Muqaǵalı Maqataevtyń óleńimen atasynyń ómirin órnektep jet­kizgendeı boldy. Kitaphana qyz­metkerleri qalamger Marhabat Baıǵuttyń shyǵarmashylyǵy­nan úzindiler oqydy, sahnalyq qoılymdar kórsetti, arnaıy fılm daıyndapty. Muraǵattan Marhabat kókem shyrqaǵan «Aq­tolǵaı» ánin úlken ásermen tyń­dadyq. Is-sharaǵa oblystaǵy kitaphanalardan kelgen ókilderge Marhabat Baıǵut buryshtaryn ashýǵa jáne paıdalanýǵa qalamger tutynǵan jádigerler tapsyryldy. Jazýshynyń jary Qyzdarkúlge qatysty qyzyqty hıkaıattar tilge tıek etilip, ózi de kópshiliktiń ortasynda tolqyp otyrdy. Barlyǵy da Marhabat Baıǵutpen qandaı baılanystary baryn maqtanyshpen aıtty. Al biz she?..

О́mir teńiz, al ýaqyt qaıyǵyń,

Jaralǵanbyz bizder

eskek esýge,

Az-kóp ǵumyr keshý emes

aıybyń

Sol ǵumyrdy qalaı, qaıtyp

keshýde, –

deppiz bir kezderi jazǵan óle­ńi­mizde. Iá, men úshin qalaı, qaıtip ǵumyr keshýdiń jarqyn úlgisin kórsete bilgen, ómiri ónegeli jan Marhabat Baıǵut dep aıtar edim. Búginde Marhabat aǵamyzben birge bolǵan ár sátimizdi saǵynyshpen eske alamyn. Marhabat kókemniń janyna jaqyn júrgen baýyrlas, qalamdas inisiniń biri retinde «Marhabat mýzasy» atty jınaq­ty shyǵarýǵa atsalysqanymyz­dy, Mahańnyń avtorlyq jobasy – «Taýpisteli taǵylymy», «Boza­ryqtan Boztorǵaıǵa deıin» degen is-sharalarda qasynan ta­bylǵanymyzdy, al 75 jasqa tolǵan mereıtoıynda tutas bir mádenı-tarıhı ınstıtýt atqaratyn júkti, jaýapkershilikti arqalap jalǵyz ózi jankeshtilikpen jazyp shyqqan «Túrkiler tóri Túrkistan» atty asa qundy kitaptyń tusaýkeseri­ne arnalǵan, oǵan Qazaqstannan bólek, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Túrkııadan ádebıet­shiler, ǵalymdar qatysqan halyq­aralyq jıynnyń tizginin us­taý­dy, uıymdastyrýdy bizdeı paqy­­ryńyzǵa tapsyrǵanyn maq­tanysh­pen, saǵynyshpen eske alamyz.

Qazaq ádebıeti bar kezde ja­zýshy Marhabat Baıǵuttyń shyǵar­malary, «Marhabat maqamdary», jazýshynyń ádebıettegi eshkimge uqsamaıtyn, ózindik órnegi bar soqpaǵy ólmeıdi. Marhabat bıigi alasarmaıdy.

Túrkistan oblysy