Memleket basshysynyń lebizin konferensııa qatysýshylaryna Premer-mınıstrdiń orynbasary – Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev jetkizdi. Prezıdent óz quttyqtaýynda «Qazaqstan qarqyndy túrde ózara tıimdi ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, saýda baǵyttaryndaǵy aımaqtyq jáne ǵalamdyq deńgeıdegi yntymaqtastyqty qoldap keledi» dep atap kórsetti. Prezıdenttiń aıtýynsha, elimiz agroónerkásip kesheni, munaı-hımııa, metallýrgııa, óńdeý jáne toqyma ónerkásibi, kólik jáne logıstıka, qarjy sektory men týrızm salalarynda úlken kúsh-qýatqa ıe. Sondyqtan ınvestısııalyq ahýaldyń turaqty damýy memleket saıasatyndaǵy mańyzdy basymdyq bolyp sanalady.
«О́tken jyly Qazaqstan 28 mlrd dollardy quraıtyn sheteldik tikeleı ınvestısııalardy ıelendi. Bul – sońǵy onjyldyqtaǵy rekordtyq kórsetkish. Jalpy, tikeleı sheteldik ınvestısııa kólemi búginde 383 mlrd dollardy quraıdy», delingen Prezıdent sózinde.
Qazir elimizde sheteldik kapıtaly bar 40 myńǵa jýyq kompanııa jumys isteıdi. Bul kórsetkish jyl saıyn artyp keledi.
«Qazaqstan joǵary dárejedegi kredıttik reıtıngterge ıe. Ǵalamdyq syn-qaterlerge qaramastan, osy jylǵy I toqsanda ishki jalpy ónim ósimi 4,9 paıyzdy qurady. Eldiń ekonomıkalyq turaqtylyǵy halyqaralyq rezervtermen qamtamasyz etiledi. Onyń kólemi shamamen 95 mlrd dollardy quraıdy. Biz úshin basty maqsattardyń biri – eldiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn barynsha arttyrý. Qazaqstan basqa eldermen ınvestısııalardy qorǵaý jáne kótermeleý boıynsha 50-den astam kelisim jasasty. 54 eldiń ınvestorlary úshin vızasyz rejim qoldanylady. Onyń ishinde Japonııa, Malaızııa, Indonezııa jáne basqa da elder bar. Investısııalar týraly kelisim ınvestorlarǵa 25 jylǵa deıingi merzimge zańnamalyq turaqtylyqty qamtamasyz etedi», dedi Erulan Jamaýbaev.
Derekke súıensek, Qazaqstan sheteldik ınvestısııalar aǵyny boıynsha Ortalyq Azııa memleketteri arasynda kóshbasshy rólin saqtap keledi.
Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaevtyń aıtýynsha, EADB qarjylandyrýymen Almatyda JES-2 modernızasııasy, Almaty halyqaralyq áýejaıyn keńeıtý jáne Úlken Almaty aınalma avtojolyn salý jobalary júzege asyrylyp jatyr.
«Bul jobalarǵa salynǵan jalpy ınvestısııa kólemi – 2,2 mlrd dollar. Almaty – Qazaqstannyń mádenı, ǵylymı, iskerlik jáne qarjylyq ortalyǵy. Qalamyzǵa el IJО́-siniń besten bir bóligi (2022 jyly – 18,5 paıyz) jáne memleket bıýdjetiniń tórtten birden astamy tıesili. Shaǵyn jáne orta bıznes qala ekonomıkasynyń 60 paıyzyn qurap otyr. Respýblıkadaǵy iri bankterdiń 90 paıyzy osynda shoǵyrlanǵan jáne 111 halyqaralyq uıym men kompanııa ornalasqan», dep atap ótti shahar basshysy.
Onyń sózinshe, qala basshylyǵy aldynda turǵan úlken mindet – álemniń túkpir-túkpirinen talanttardy, tehnologııa men ınvestısııany tarta otyryp qalany qaýipsiz jáne jaıly mekenge aınaldyrý.
«Basty basymdyqtardyń biri – transport júıesin, energetıkalyq tıimdi turǵyn úılerdi modernızasııalaý, kommýnaldyq sharýashylyq jelilerin jańǵyrtý sııaqty «jasyl» jobalar men bastamalardy júzege asyrý. Biz aldaǵy ýaqytta áriptestik pen osyndaı jobalardy birlesip júzege asyrýǵa múddelimiz», dedi Erbolat Dosaev.
EADB basqarma tóraǵasy Nıkolaı Podgýzov Ortalyq Azııanyń ekonomıkalyq áleýeti joǵary ekenin, alaıda ony iske asyrý úshin aıtarlyqtaı kedergiler bar ekenine toqtaldy.
«Teńizge tikeleı shyǵatyn múmkindiktiń bolmaýy Ortalyq Azııanyń ekonomıkalyq potensıalyn tolyq ashpaı otyr. Sonyń saldarynan jalpy ishki ónim de quldyrap jatyr. Ol úshin barlyq salada transporttyq baǵyttardy kóbeıtken jón. Kaspıı teńizindegi porttar, logıstıkalyq ortalyqtar, shekaradaǵy ótkizý beketteri sııaqty ınfraqurylymdardy jaqsartý qajettiligi týyndap tur. О́ńirdegi sýmen jabdyqtaý jáne energııa máselesi de – eleýli qıyndyqtar týdyrýda. Aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip jáne ózge de sektorlar kóp kólemdegi sý resýrsyn qajet etedi. Sol úshin Ortalyq Azııa sý resýrstaryn áldeqaıda tıimdi paıdalaný úshin óz kúshin biriktirýge tıis dep oılaımyz. Keıbir faktorlar áli kúnge ekonomıkalyq damý men tabys ósimine tejeý bolyp tur. Ortalyq Azııa elderi áli shıkizattyq eksporttyq taýarlarǵa jáne eńbek resýrsyna táýeldi. О́ńir eksporttaıtyn tabıǵı qazba baılyq deńgeıi Ortalyq Azııa elderiniń búkil eksportynyń 51 paıyzyn quraıdy», deıdi Nıkolaı Podgýzov.
Onyń aıtýynsha, EADB osy qıyndyqtardy sheshkisi keledi jáne 2026 jylǵa deıin óńirge 10 mlrd dollardan astam ınvestısııa salýdy josparlap otyr.
«О́ńirdiń damýyna septigin tıgizetin joba retinde Qyrǵyzstandaǵy Qambar Ata – 2 gıdroelektr stansasyn aıta alamyz. Bul osy aımaqtaǵy ózge elder – Qazaqstan, Túrkimenstan, О́zbekstan jáne Tájikstanǵa da paıdaly. Sondyqtan bul stansany salý óte mańyzdy. Kelesi mańyzdy joba – «Aıagóz-Baqty» temirjol jelisi. Bul Qazaqstannyń tranzıttik potensıalyn ulǵaıtýǵa septigin tıgizedi. Byltyr Qazaqstanǵa 1,5 mlrd dollarǵa ınvestısııa jasadyq. Bul – bizdiń bank úshin úlken soma», dedi bank basshysy.
ALMATY
