Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Remeık ne úshin kerek? Bul «kınoda endi túsiretin esh nárse qalǵan joq, rejıssýra sarqyldy» degen sóz be, álde buryn jasalyp ketken shedevrge zamanaýı shapan kıgizip, bas aınaldyrǵan jetistigin paıdalaný ma, bálkim eski dúnıege jańa kózqaras qalyptastyrý bolar, múmkin, burynǵy ssenarııdi olqy sanap, jaqsy týyndy jasap shyǵarýdyń utymdy joly shyǵar? Osy suraqtardyń qaı-qaısysynyń da jaýaby bir-aq nársege saıady: qaıtalanbas týyndy túpnusqadan da asyp túsip, arǵy jaǵyna jasyrynǵan jaquttyń basqa qyry jarqyrap ashyla túsýi múmkin. Nemese áıgili fılmge astar bolýǵa da jaramaı, saıqymazaq, sátsiz joba retinde shań qaýyp, kóleńkesinde kórinbeı qalady. Naǵyz remeıktiń maqsaty sol, qalaı bolǵanda da ol keshegi tabysty túpnusqany yǵystyryp shyǵaryp, kórermenniń sanasynda, naǵyz tóltýma týyndy retinde ornyǵýy kerek. Júreginiń túgi bar sheber ıakı aqylynan adasqan bireý bolmasa, Músirepov syndy maıtalmannyń, Qojyqovtaı qaıtalanbas sýretkerdiń, kól jaǵasyna aqqý ushyryp, qaz qondyrǵan Tilendıevtiń kúmbirlegen kúıiniń úılesimimen neshe býyn kórermendi ekranǵa baılap qoıǵan Asanáli Áshimov, Quman Tastanbekov, Merýert О́tekeshova, Ánýar Moldabekov, Kenenbaı Qojabekov, Farıda Sháripova, Gúlfaırýs Ismaılova, Sábıra Maıqanova sııaqty uly akterler ansamblin teristeı alatyn deńgeıdegi shyǵarmashylyq topty jasaqtap shyǵý qaı jalańtóstiń qolynan keledi? Múmkin be osy? Kommersııalyq maqsatta múmkin. Dańqty týyndynyń atyn jamyla otyryp, at qalyptastyrý, aqsha tabý múmkindigin búgingi zamannyń kez kelgen eti tiri pysyqaı prodıýseri jibermesi belgili bolyp otyr.
Ázirge eleńdesip qalǵan eldiń basym bóligi fılmniń qaıta túsirilgenin qalamaıtynyn ashyq aıtyp jatyr. Ulttyq rýhy bıik belgili fılmdi qaıta túsirýdiń túkke de keregi joq, qur qarajatty jelge shashý, «Qyz Jibekti» kim túsirse de, ol qalaı túsirilse de, erinbegenniń bári eski nusqasymen salystyryp, synaı beretin bolady degen qarsylyǵy qatty pikirlerdi oqyp otyryp, «biraq» degen bir suraqpen sál bógeldik...
Biraq biz osy nege áli jaryq kórmegen, túsirilýi de ekitalaı, jańa, jarqyn reńki bar jańalyqty estigen boıda aýyzda «attan», qolda quryq, atoılap qarsy shabamyz? Mysaly, Artýr Konan Doıldyń ataqty «Sherlok Holms» shyǵarmasy negizinde túsirilgen fılmniń 69 nusqasy qatar ómir súrip keledi. Álemge áıgili ádebı shyǵarmanyń jelisimen fılm túsirý 1900 jyldan bastaý alyp, jyl saıyn remeık jasalatyn bolǵan. Biraq alýan túrli ádemi nusqasy bar ekenin bile tura, «munym sandyraq bolady, alǵashqysyna qııanat jasamaıyn, uıat bolady» dep qol qýsyryp otyrǵan rejısser joq. О́zegindegi oıdy ózinshe ınterpretasııalap, ózi ómir súrip otyrǵan kezeńmen baılanystyra ótkir ıdeıasyn alǵa tartyp keledi. Sol sekildi kınonyń tóńireginde júrgender úshin Shyńǵys han da qashannan kúıip turǵan taqyryp. Ol týraly qanshama kitap jazylyp, qanshama kıno túsirildi. Uly bıleýshiniń tarıhtaǵy týra baǵasy anyq berilmeı, ol týraly shyndyq áli de búrkemelenip turǵandaı, jasalǵan dúnıeniń bári azdyq etip, jazýshylar da, rejısserler de kezeń saıyn uly qaǵan taqyrybyna aınalyp soǵyp jatady. Tarıhı tulǵany zertteý-zerdeleý isi aldaǵy ýaqytta da tolastamaıtyny anyq. Endeshe, 20-ǵa jýyq ádebı nusqasy bar lıro-epostyq «Qyz Jibek» jyry týraly 20 kórkem týyndy túsirilse de, nege kóp bolýy kerek? Keıipkeri mol, oqıǵasy qoıý, mazmuny tereń tarıhı dastan ár qyrynan tarqatylyp, túsirilip jatsa, kerisinshe, qazaq kınosy úshin úlken olja emes pe?
Ras, jaryqqa shyqqanyna jarty ǵasyr bolǵan fılmdi basqa sıpatta tamashalaý Jibek pen Tólegendi mahabbattyń sımvoly, jastyq shaǵynyń kýási etken aǵa býyn úshin aýyr bolýy múmkin. Úlken blokbasterlerdi qaıta ekrandaýdy sánge aınaldyryp, aqyry sharshap, qolyn bir siltegen Batys kıno áleminiń úrdisi bizge endi kelip, esik ashyp kirgisi kelgen eken, keýdesinen keri ıtergenimiz jaramas. Kez kelgen eldiń kınosy ótip jatqan buralań joldy qazaq kınosy da aınalyp óte almaıdy. Klassıka eshqashan sarqylmaıdy, jutamaıdy. Kerisinshe, ýaqytpen birge jasaryp, jańǵyrady. Bilek sybanǵan myqtylardyń basqa emes, «Qyz Jibektiń» ózine aýyz salǵanyna qarap, «tóltýma taza minez, shynaıylyq, sulýlyq, kásibılik bulardy da ábden saǵyndyrǵan eken ǵoı» dep, bir jaǵy ishimiz jylyp, jaqsy yrymǵa joryǵymyz keldi...
