Mektep kitaphanasyndaǵy sıfrlyq tehnologııa

– Álııa Shýratqyzy, mártebesi aıqyn­dalmaǵan, kóshke ilesip kele jat­qanymen, áleýmettik ortadaǵy nası­hatynyń kemdiginen ıakı basqa sebep­pen jumysy kóleńkede kórinbeı ja­tatyn bilim salasyndaǵy názik máse­lelerdiń biri kitaphana qyzmeti bol­sa kerek. Kitaphanalardyń búgingi ahýaly qalaı?

– Búgingi tańda kóptegen mektep ki­tapha­nalarynyń jumys formaty syn kóter­meıdi. Keıingi jyldary kitapha­na­shylardyń mártebesin arttyrý, olar­dyń eńbekaqysyn kóterý jáne jumysy­nyń jańa talaptarǵa saı bolýy qaıta qarastyryldy. Olardy pedagogıkalyq kadrlar sanatyna engizý boıynsha bas­tama kóterildi. Sebebi bilim salasyn­da kitaphanashylardyń jalaqysy árkez eń tómen bolyp keldi. Byltyr máde­nıet salasynda jumys isteıtin kitapha­na­­shy­lardyń jalaqysy kóterildi, biraq mektep kitaphanashylarynyń jalaqysy sol kúıinde qaldy. Endi kitaphanashylar­ǵa pedagog statýsyn taǵaıyndap, jalaqy­syn kóterý máselesi de jaqyn arada she­shimin tappaq. Bul – keremet bastama. Sol sııaqty qazirgi jastardyń kóbi aqparatty sıfrlyq tehnologııalar arqyly paıdalanatynyn eskere otyryp, kitaphanalardy sıfrlandyrý satysyna da keldik.

– Búgingi tańda eldegi kitaphana qory týraly tolyqqandy aqparat joq. Sol sebepti Qazaqstandaǵy mektep kitaphanalarynyń jumysyn avto­mat­tandyrý jáne sıfrlandyrýǵa baı­­­lanysty birqatar is-shara tizbegin jú­zege asyrý isi qolǵa alynǵan bolatyn. Nátıjesinen habardar ete alasyz ba?

– О́ńirlerdiń kitaphanala­rynda keıin­gi jyldary kitap qory esh tolyqpaǵan. Sıfrlandyrý atymen joq. Jyl saıyn sıfrlandyrý baǵdarlamasyna sáıkes elektrondy kitaptarǵa ótý máselesi alǵa tartylady. Alaıda kitaptardy tolyq­taı elektrondy júıege engizý – qazirgi kúnniń biz áli jetpegen belesi. Birde-bir mektep kitaphanasynda elektron­dy kitaptar joq. Sondaı-aq Oqý-aǵartý mınıstrligi­niń saıtynda júktelgen kitap qorynyń barlyǵy qoljetimdi emes. Sebebi olar planshet pen smartfon telefondarynda ashyla bermeıdi. Atap ótsek, qoldanystaǵy avtomattandyrylǵan baǵ­darlamalar kitaphanalyq jazbalardy tek óz kitaphanasynyń sheginde júrgizý­ge arnalǵan. Bul rette derekter bazasyn basqa kitaphanalarmen sınhrondaý joq, sáıkesinshe elimizdiń kitaphana qory týraly tolyq aqparat joq. Sondaı-aq qoldanystaǵy avtomattandyrylǵan kitaphana baǵdarlamalary bastapqy nus­qa negi­zinde jumys isteıdi, ıaǵnı esh­qan­daı baǵdarlama jańartýynsyz ju­mys isteý. Budan basqa, avtomattan­dyr­yl­ǵan kitaphana baǵdarlamalaryn­da qaýip­sizdik jáne derekterdi saqtaý úshin rezervtik kóshirmeniń bolmaýy da eleý­li kemshilik. Egov jáne Ulttyq bilim berý derekqorymen sınhrondaý joq. Júıeni jetildirý jáne jańartý bo­ıynsha kitaphanashylarmen jumys júr­gizilmeıdi. Osy avtomattandyrylǵan kitaphanalyq esepke alý jáne málimet­ter bazasyndaǵy kitaphana qoryn esepke ­alý kezinde keńeıtýge jáne ózger­tý­ge ­bol­maıdy. Tipten kitaphana qoryn kodtan­dyrýdyń biryńǵaı úderisiniń bol­maǵany bizdiń sıfrlandyrý dáýirine qadam basýymyzdy tejedi.

– Sonyń saldarynan qazirgi kúni biryńǵaı kitaphanalar qyzme­tiniń joqtyǵynan elimizdiń bilim sala­syn­daǵy kitaphanalar bir­tutas kitapha­nalyq júıe retinde qalyp­taspaı otyr. Solaı ma?

– Eń úlken másele – ár óńirdiń óz baǵ­darlamasyn satyp alýy. Baǵdarlama­nyń tıisti túrde jumys istep jatqanyn bilim basqarmalary teksere bermeıdi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan bilim berýdi damytý tujyrymdamasyn iske asyrý týraly Joldaýynda jergi­likti atqarýshy organdar 2023 jyl­dyń jeltoqsanyna deıin mektep kitapha­nalaryn transformasııalaýdy, elektrondy aqparattyq resýrstardyń derek­qory bar qosymsha bilim berý alań­daryna aınaldyrýdy júzege asy­rýǵa tıis bolatyn. Osy jolda bir jyl­dyń ishinde biraz jumys atqaryldy.

– Osy rette elimizde kitaphana qo­ry­nyń tolyq tehnologııalyq sıkl­derin jetildirip júzege asyratyn «Qazaq mura» kitaphanalyq jumysty avtomattandyrý júıesi qoldanysqa engizilgenin bilemiz.

– Atalǵan júıeniń tıimdi tusta­rynyń birin aıta ketsem, máselen, buryn kitaphana qyzmetkerlerine ınventarızasııa jasaý birneshe aptaǵa sozylsa, búginde ol 15 mınýtta jasalady. Jańa kitaptardy bazaǵa júktep, olardy tirkeý­ge aptalap ýaqyt ketetin. Al qazir bar­lyq mektep kitaphanalary Ulttyq kitap palatasymen ıntegrasııalanǵan or­taq júıede jumystary jolǵa qoıylǵan. Iаǵnı «Qazaq mura» júıesi arqasynda kitaphanashylar men olardyń jumys barysy tolyqtaı ońtaılandyrylǵan. Jańa júıe kitaphanany avtomattandyryp qana qoımaı, sonymen qatar oqýshylar úshin «OQU» mobıldi qosymshasyn usyna­dy. Bul jerde árbir oqýshy kez kel­gen kitapqa tapsyrys berip qana qoımaı, qajet kitaptyń qorda bar-joǵyn teksere alady. Sondaı-aq júıede mektep kitaphanalarynyń qoldanystaǵy kitaptarynyń elektrondy nusqasy men 300-den asa basqa da Oqý-aǵartý mınıstrligi usynǵan kitaptar tizimi tegin ári qoljetimdi.

Kitap – ǵylym men bilimniń bulaǵy. Kitaphana isi elimizdiń mádenı salasy retinde aqparattyq bilim berý qyzmetiniń jemisi bolyp sanalady. Sondyqtan Jańa Qazaqstanda kitaphana isi qaıta jandanyp, mádenı mekemeler arasynda joǵary dárejege ıe bolyp, mártebesi bıikteı tússe, nur ústine nur bolar edi. Bul rette qazirgi avtomattandyrý tehnologııasy damyǵan zamanda mektep kitaphanalary óz jumysyn avtomattandyryp, sıfrlyq resýrstarmen jumys isteýge tolyǵymen kóshse, memleketimizdiń bolashaǵy – jas urpaqqa zaman talabyna saı bilim berý­degi róli arta túsetinine kúmán joq.

Áńgimelesken

Aıgúl AHANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY