Dál osy klaster júıesin qazirgi ýaqytta, ásirese aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý isinde keńinen óristetý qajettigi aıqyn baıqalyp tur. Tórt túlikten, astyq pen baý-baqshadan, jylyjaılardan alynatyn ónimderdi sol qalpynda paıdalanýmen shektelmeı, olardy túrli ónimge aınaldyryp, ishki-syrtqy naryqqa usynǵan jaǵdaıda el ekonomıkasyna ústeler tabys eselene túseri anyq. Bul úshin qajetti nárse – elimizdiń barlyq aımaǵynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeýge múmkindik beretin shaǵyn zaýyttar men sehtardy kóbeıtý jáne olarda ónim óńdeýdiń zamanaýı jańa tehnologııalaryn keńinen paıdalaný. Atalǵan jumysqa qajetti tehnologııalardy ozyq elderden úırenýge bolatyny belgili. Alaıda sonymen shektelip qalmaı, ózimizdiń otandyq tehnologııany qalyptastyrý mańyzdy. Memleket basshysynyń: «Men aımaqtarǵa barǵanda daryndy ári oıy ushqyr, ıaǵnı kreatıvti azamattarmen únemi kezdesemin. Biz olardyń óz áleýetin tolyq ashýyna jaǵdaı jasaýymyz kerek», degen pikiriniń ózektiligi osy tusta anyq baıqalady.
Aýyl sharýashylyǵynda otandyq tehnologııany qalyptastyrý úshin birinshi kezekte qajetti áreket – elimizdegi ónertapqysh, kreatıvti azamattardyń izdenisteri men jańalyqtarynyń múmkindikterin ǵylymı saraptap, oń nátıje beretini aıqyndalǵan jańashyl usynystarǵa memleket tarapynan qoldaý jasaý, ıaǵnı sol jańalyqtyń qoldanysqa enýine jol ashý. Osy baǵytta atqarylýǵa tıis taǵy bir áreket – aýyl sharýashylyǵy ǵylymdaryndaǵy jańalyqtardy ýaqtyly synaq-tájirıbeden ótkizip, sáttilerin sharýashylyqtarda qoldaný. Al ónertapqyshtar men ǵalymdardyń eńbekterin el ıgiligine aınaldyrý úshin ár aımaqta eksperımenttik alańdar bolǵany jón.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý salasyn damytý úshin tehnologııalyq jańalyqtardy tájirıbe alańdarynda synaqtan ótkizip, paıdaly kórsetkishteri joǵary bolǵandaryn is júzinde qoldaný arqyly óńdeý tehnologııasyn da, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn da birtindep óz elimizdiń úlgisine kóshirýge bolady. Nátıjesinde, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeýde qaldyqsyz tehnologııaǵa tolyqtaı aýysýǵa múmkindik týady. Bul degenimiz – mal ónimderin súıegi men tuıaǵyna deıin, astyq pen baý-baqsha ónimderin sabaǵy men japyraǵyna deıin kádege jaratý, el ekonomıkasyna úles qosý bolmaq. Árıne, ónim óndirý bar da, ony iske jaratý bar. Osy tusta Joldaýda aıtylǵan taǵy bir mindet – kólik-logıstıka salasynyń áleýetin tolyq paıdalaný máselesi aldan shyǵady. «Sondaı-aq avtokólik joldarynyń qurylysy máselesi sheshimin tabýǵa tıis. Qazir onyń sapasy syn kótermeıdi. Tıisti jumystar ýaqtyly jáne sapaly jasalmaıdy. Jemqorlyq beleń alyp tur, báseke de joqtyń qasy. 2029 jylǵa deıin 4 myń shaqyrymnan asa jolǵa kúrdeli jóndeý júrgizý qajet», degen Prezıdent sózindegi syn men talapqa nazar aýdarsaq, bul salada atqarylýǵa tıis jumystardyń asa aýqymdy ekenin kóremiz.
Qazirgi ýaqytta keıbir óńirde aýyl ishindegi joldar túgili, sol aýylǵa deıin jetkizetin asfalt joldyń joqtyǵy kóńilge qaıaý túsiretini shyndyq. Joldaýda aıtylǵandaı, 2029 jylǵa deıin joldardy jaqsartý maqsat etilgendikten, memleket tarapynan bólinetin qarajattan tapshylyq bola qoımaıtyny anyq. О́ıtkeni sapaly jol jurttyń qarym-qatynas jasaýyna ǵana emes, jer-jerde óndirilgen ónimderdiń ár tarapqa jedel jetýine jaǵdaı týǵyzyp, el ekonomıkasynyń alǵa basýyna zor múmkindik ashatyny belgili. Al qarajatty sapaly jol salýǵa tıimdi jarata bilý – soǵan jaýapty mınıstrlik pen jergilikti basshylyqtyń basty mindeti. Bul – osy maqsattyń oryndalýyna tikeleı jaýapty basshylardyń iskerlik, uıymdastyrýshylyq, adaldyq qasıetteri de synǵa túser ýaqyt. Azamattardyń ýaqyt pen halyq synynan súrinbeı ótýinen úmittenemiz.
Sapaly jol aımaqtardyń ózara taýar tasymalyna, tájirıbe almasýyna da áser etedi. Sondaı-aq jol máselesiniń sheshilýi Joldaýda aıtylǵan: «Qazaqstannyń aınalasynda ónim ótkizetin óte úlken naryqtar bar. Onda sapaly azyq-túlik ónimderi tapshy. Qazaqstannyń strategııalyq maqsaty – Eýrazııa qurlyǵyndaǵy basty agrarlyq ortalyqtyń birine aınalý» maqsatyn oryndaýǵa da zor múmkindik týǵyzady.
Atalǵan maqsatqa jetý jaıynda oılanǵan kezde Prezıdenttiń: «...óz elimizdegi aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynyń áleýetin qaperden shyǵarmaǵan jón. Osy rette 100-den asa iri sút-taýar fermasy salynyp jatqan Soltústik Qazaqstan oblysynyń jetistikteri kópke úlgi», degen sózinen taǵy bir másele kórinis beredi. Ol – Joldaýda baǵdarlanǵan ekonomıkalyq mejelerge qol jetkizý úshin sol maqsatqa tutas qoǵamdy jumyldyrý qajettigi. Bul qajettilikti sheshýde mańyzdy oryn alatyn qýatty kúsh – BAQ. Baspasóz ben telearnalarda adal eńbegimen tabysqa jetip júrgen azamattar, úlkendi-kishili óndiris oryndary, sharýashylyqtar jáne olardyń ónimderi jıi nasıhattalyp, úlgi etilgeni abzal. Sonda ǵana qoǵamdyq oıda adal eńbekke qatysty oń pikirler men túsinikter qalyptasady. Nátıjesinde, adaldyq pen ádildikke, eńbek arqyly tabysqa jetýge bolatynyna senim artady. Al senim bar jerde jetistik bolatyny shyndyq.
«Ádiletti Qazaqstandy quramyz desek, saıası-ekonomıkalyq reforma jasaý jetkiliksiz. Eń bastysy, qoǵamdyq sana, azamattardyń nıeti ózgerýi kerek. Onsyz basqa jumystyń bári beker», dep Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵandaı, elimizdiń erteńi jarqyn bolý úshin búginnen bastap ádildikti murat etip, adal eńbekti baǵalaýǵa umtylaıyq. О́ıtkeni Otanymyz – bireý, al Otannyń qýatyn arttyrý – bárimizge ortaq paryz.
Amanjol ÁLTAI,
Májilis depýtaty
