Avtordyń bul keıipkeri bir óleńniń tarıhynan syr shertedi. «Aqyn ne kompozıtor bolsyn, árqaısysynyń ózi jaqsy kóretin bir óleńi, ne bir áni bolatyn sııaqty» onyń da jan syryn ashatyn súıikti óleńi osy.
«Súıgenińniń kóleńkesi qýantqan qaıran shaq. Bir saǵaty bir jyldaı saryltqan saǵynysh. Júregińdi syzdatyp, sabyr-taǵatyńdy taýysqan saǵynyshtyń arty netken rahat. Baqytqa mas bolyp, kózińnen jas shyqqan kez. Kókiregińdi kóktemgi jańbyrdaı móldir kóz jasymen jýǵan keziń... Osyndaıda keýdeńe syımaı bara jatqan sezimdi syrtqa shyǵara almaı, qınalyp júrgende qolyma osy aqynnyń óleńi túsip edi. Beıne óz janymnan shyqqan syrdaı kóńilimdi arshyp edi sol óleń».
Bul óleń oǵan esten ketpes eski jyldardaǵy yp-ystyq esteligindeı jyly ushyraıdy. Ol óleńdi alys-alys qyrattardyń arǵy jaǵynda qalǵan ótkenin saǵynǵan saıyn oqıdy. Bálkı, oısha oralý úshin, sol sáttegi kúıdi seziný úshin oqı beretin bolar. Sol kezdegi jannyń tebirenisi, ishki kúı, tolqyndy oı qaıta týlaǵandaı kóńili shalyqtaı jóneledi. Tipti keıde osy óleńdi ózi jazǵandaı órekpı oqıtyny bar.
«Qara kóziń móldirep qarap ediń,
Janaryńnan janyńa ana berdim».
Taǵdyr aıdap, ómirindegi shýaqty, sáýleli sáttiń umytylmas belgisindeı saqtalǵan óleńniń avtorymen jolyǵady. О́zi de óleń oqıtyn, aqyndar qaýymyna mahabbaty erekshe, tipti, keıde pir tutatyn, jany názik, shyǵarmashyl jan emes pe?! Mundaı sátti kútpegen onyń sebepsiz tolqıtyny sózsiz. Al aqynǵa degen yqylas, qurmet, iltıpatta shek joq. Alǵaýsyz kóńili ańqyldap, aqynnyń baǵasy óleńinen de asyp túskendeı. «Dárejesi ústem ataqty bireýmen tanysqanda kisiniń qysylyp qalatyn ádeti bolady ǵoı. Onyń ústine, tanysqanyń aqyn, ıaǵnı ózimiz sııaqty qarapaıym pende emes, tabıǵaty erek, kóńil kózi kóregen, názik syr, sıqyr sózdiń ámirshisi bolsa, boıyńdy bıleýiń tipti qıyn eken. Suńǵaq boıly, kórikti, qımyly bııazy jigit tárizdi. Alǵash ańǵaryp qalǵanym osy ǵana».
Talaı jyl boıy bir sybyrlap, bir kúbirlep san márte oqyǵan óleńin týdyrǵan aqyn oǵan unaı bastady. Ýaqyt óte ózin de erkin sezinip, jyly ushyrap sóılesetin boldy. Tipti ótken aılyǵynan jyryp qalǵan azyn-aýlaq aqshasy da bar – aqynmen birge restoranǵa barmaqshy. Iá, sol keshte ańyzǵa aınalǵan aqyn men ańǵal oqyrman teńeskendeı boldy. Aqynnyń da adam sııaqty sharap iship, kotlet jeıtinine kózi úırendi. Eshbir yńǵaısyzdanýsyz betpe-bet otyrǵan sátte ishtegi jaýapsyz suraqtardyń menmundalaıtyny bar emes pe?! Asa bir aıaýly shaǵynyń kýási bolǵan jastyq jyrynyń, mahabbat syrynyń kimge arnalǵanyn qarsy aldynda otyrǵan aqynnan nege suramasyn?!
«Sodan keıin ol salqyn ǵana jaýap berdi:
– Árkimniń basynda bolatyn oqıǵa ǵoı. Qyz kezinde áıelime jazyp edim. Erterekte jazylǵan óleń, tehnıkasy nashar, olaqtaý jazylǵan, – dep bitirdi sóziniń aıaǵyn».
Ol endi bir kezde qatty tolqytqan óleń ıesin kórgenshe asyǵady. Aqynnyń mýzasyn qııaldap otyryp, óz jaryna uqsatady. Jo-joq, odan da asqan sulý bolar dep túıedi. Iá, ańǵal oqyrman otty jyrdyń jalǵasyn, asyl sezimniń ádemi jarastyǵyn kórgisi keledi. Solaı bolaryna senedi. «Kiside qanaǵat bola ma, uǵynysqan kóńil, tereńdeı túsken mahabbat taǵy da tamasha óleń týǵyzǵan bolar, ony kópke qımaı, ekeýi ǵana oqyp, salyp qoıatyn shyǵar, sony bir oqyp kórsem degen de dámem boldy».
Sóıtip, aq mahabbattyń dastany bolǵan óleńniń ıesin izdep, esik qaǵyp tur. «Maǵan, úı qyzmetshisi bolar, óńi júdeý, jabyrqaý jas áıel esik ashty. Bir kezde ajarly bolǵan adam sııaqty, biraq erterek solǵan gúldeı óńi tozyp qalǵan. Ájim shala bastaǵan óńinde zamany ótken sulýlyqtyń kýásindeı úlken qara kózi ǵana jarqyraıdy», deıdi.
Aqynnyń aq perishtesin kórýge kelgen ol dál bulaı súlesoq kúıde qaıtaryn, árıne bilgen joq. Álgi jalynyshy men túńilýi aralas, qajyǵan «úı qyzmetshisiniń» osy shańyraqtyń báıbishesi ekenine, óleńdegi sol «qara kózdiń» ózi ekenine áreń sendi. Qanshama jyldar boıy júreginde jylytyp ustaǵan, sebepsiz muńaıǵanda, saǵynǵanda qaıta bir oqyp, janyn emdegen tumar-óleńiniń aqyny men ǵashyǵy osynshama suryqsyz, sáýlesiz ómir súrip jatqany oǵan aýyr soqty. Táltirektep, esin áreń jıdy. Búginge deıingi bar daıyndyǵy, tolqynysy, úmiti, sulýlyqqa, sezimge, aqynǵa, óleńge degen qumarlyǵy bir-aq sátte sóndi de qaldy.
«Nege ekenin bilmeımin, aqynnyń óleńin ishimnen kúbirlep aıta berippin. Endi ol maǵan qor bolǵan asyl sezimniń, ólgen mahabbattyń joqtaýy sııaqty estildi».
Bálkı, ol óleń áıeline arnalmaǵan da shyǵar. Kim biledi...
