О́ner • 18 Qańtar, 2024

Horeograftyń ǵasyr toıy

161 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Jyl basynan beri álemdik teatr qaýymdastyǵy birtýar horeo­graf Rolan Petıdiń 100 jyldyǵyn toılaýdy bastap ketti. Ataýly mereıtoıǵa oraı álemniń barlyq teatry óz sahnalarynda klassıktiń qoıylymdaryn usynýda. «Astana Opera» teatry da bul mádenı oqıǵadan qalys qalmaı, 18-19 qańtarda Rolan Petıdiń horeografııasyndaǵy fransýz kompozıtory L.Delıbtiń «Koppelııa» komedııalyq baletin qoıyp, uly tulǵanyń esimine qurmet kórsetedi.

Horeograftyń ǵasyr toıy

«Koppelııa» baleti «Astana Operada» teatrdyń balet trýp­pa­synyń kórkemdik jetek­shi­si Reseıdiń Halyq ártisi Al­ty­naı Asylmuratovanyń bastamasymen 2019 jyly kórer­me­­nimen qaýyshqan bolatyn. Rolan Petıdiń baletterin álem­niń kóptegen sahnasyna shy­ǵaryp júrgen tanymal balet­meıster Lýıdjı Bonıno Al­ty­naı Asylmuratovanyń sha­qy­rýymen álemdik jaýhardy elor­dalyq teatrda qoıdy. Dekora­sııa­lar men kostıýmderdi áıgili Esıo Frıdjerıo Franka Skýar­chapınomen birlesip jasady. Elor­dalyq teatrda kos­tıýmderdi jańǵyrtý boıynsha sýretshi retinde Anna Verde, jaryq boıynsha sýretshi ári tehnıkalyq úılestirýshi retin­de Jan-Mı­shel Dezıre ter tókti.

Rolan Petı 1924 jyly 13 qań­­tarda Parıjde dúnıege kelgen. Bala kezinen san alýan óner­ge qyzyǵýshylyq bildirgen 9 jasar Rolandy ákesi Parıj Ope­ra­nyń balet mektebine bere­di. 40-shy jyldary kordebalet ártisi bolyp júrgen kezin­de ol jeke nómirler jasaı bas­taıdy, al 1945 jyly «Ko­me­dıanttar» baleti oǵan zor je­tis­­tik ákeledi. Sol kezde ol ózi­niń alǵashqy jeke trýppasyn qurdy. Sheksiz daryny men men­shikti tanymal máneri maestro­ny óz zamanynyń jetekshi horeo­graftarynyń biri etedi. Klas­sıkalyq horeografııaǵa adal bola otyryp, ol ony zamanaýı bı jáne teatr óneriniń elementterimen baıytýǵa tyrysty.

vchpr

«Rolan Petı – birtýar horeograf, HH ǵasyrdyń ataqty klassıgi. 90-shy jyldardyń ortasynda maǵan onymen jumys isteý baqyty buıyrdy. Ol maǵan zor yqpalyn tıgizdi jáne de onymen birge Marsel teatrynda jumys istegen kezeńim ómirimniń mańyzdy belesi, áldebir kásibı baspaldaq ispetti. О́ner ıesi keremet adam edi, kúsh-qaıraty tasyp tursa da, minezin eshkimge kórsetken emes, onyń qııalynda shek joq edi. Keı kúnderi ol bir nárseniń jaısyz ekenin sezinse, al shabyty kelgende jumysqa kirisip, tyń dúnıeler jasaıtyn. Al biz oǵan úlgerip, barlyǵyn lezde jattap alýǵa jáne este saqtaýǵa tıis edik. Sol kezde dúnıege kelgen tamasha spektaklder qazir de ómir súrýde jáne olar búgingi tańda da ózekti.  Rolan Petı salmaqty dúnıelerdi sahnalaǵanymen, ázil-qaljyńǵa da sheber-tin, sondyqtan ol jeńil, ázil-syqaq baletterdi de jasady, munyń jarqyn dáleli – «Koppelııa», dedi Altynaı Asylmuratova.

Alǵash ret «Koppelııa» 1870 jyly Parıj operasynda qoıy­lyp, onyń premerasyn Na­poleon III Bonapart áıelimen birge tamashalaǵan. Sodan beri, mine, 154 jyl boıy qoıylym álemdik teatr sahnalarynda zor tabyspen usynylyp, horeograf­tardyń jańa býynyn shabyttandyryp keledi.

Leo Delıbtiń týyndysy Rolan Petıdiń horeografııasynda álemniń árbir qıyrynda zor tanymaldylyq pen suranysqa ıe. Dramasyz, kúldirgi oqıǵa jelisi men ásem horeografııa baletti jeńil ári merekedegideı etip kórsetedi.  Ásem áýender, túrli sıpattaǵy bıler, shytyr­man oqıǵalar men keremet kos­tıýmder arqyly baıandalatyn bozbala men jan bitken qýyr­shaqtyń ǵajaıyp mahabbat hıkaıasy eshkimdi beıjaı qal­dyr­maıdy. Az ǵana úzilisten keıin «Astana opera» sahnasyna oralǵan spektakl tek eki kesh qana kórsetiledi.