A.Seleznev atyndaǵy Almaty horeografııalyq ýchılıshesi qurylǵan kúnnen bastap ulttyq ónerdiń órkendeýine ólsheýsiz úles qosyp kele jatqan bı maıtalmandarynyń birneshe býynyn tárbıelep, respýblıkalyq, halyqaralyq deńgeıdegi balet sheberlerin daıarlaýmen aınalysyp keledi. Alǵash balalar úıi bazasynda ashylyp, keıin 1976 jyly qala ortalyǵynan jeke ǵımaratqa qol jetkizgen oqý ornynan osy jyldar aralyǵynda 2000-nan astam túlek ushyp shyqty. Búginde «qazaq baleti» degen dara uǵym qalyptassa, ol uǵymdy qalyptastyrýǵa, Aleksandr Seleznev, Shara Jıenqulova, Sara Kósherbaeva sekildi sahna sańlaqtarynyń baptap ósirgen daryndy shákirtteri laıyqty eńbek sińirdi. Ýchılısheniń talantty túlekteriniń arasynda álemge áıgili, Qazaq KSR-niń halyq ártisteri men eńbek sińirgen ártisteri Dáýren Abırov, Ramazan Bapov, 3áýirbek Raıbaev, Bolat Aıýhanov, Inessa Manskaıa, Ábdýahım Asylmuratov, Sánııa Týlýsanova, 3ınat Aqbarova, Edýard Malbekov, Lıýdmıla Lı, Murat Tókeev, Maıra Qadyrova, Leıla Álpıeva, Úlken teatrdyń solısteri, Reseıdiń halyq ártisteri Natalıa Chehovskaıa men Nadejda Gracheva, Dmıtrıı Týbolsev pen Alla Býrakanova jáne basqalary bar.
Shyǵarmashylyǵy kún saıyn burq-sarq qaınap jatatyn ýchılıshe shartarapqa aty jaıylǵan tanymal balet ártisteriniń aýqymdy tobyn ázirlegenin maqtanysh etedi. Olardyń ishinde 10-nan astam adam halyq ártisi, 50-den astamy eńbek sińirgen ártis, kóptegen túlek «QR eńbek sińirgen qaıratkeri», «Bilim berý úzdigi», «Eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri» ataqtaryna ıe. Al keıingi otyz jylda Maııa Plıseskaıa atyndaǵy Halyqaralyq balet ártisteriniń baıqaýy (Reseı), Varnadaǵy (Bolgarııa) Halyqaralyq balet ártisteriniń baıqaýy, «Arabesk» (Perm, Reseı), «Prixde Lausanne» (Shveısarııa, Lozanna) Halyqaralyq balet ártisteriniń baıqaýy, «Vaganova-Prix» (Sankt-Peterbýrg, Reseı) balet ártisteriniń baıqaýy, Serj Lıfar atyndaǵy Halyqaralyq balet ártisteriniń baıqaýy (Ýkraına, Kıev), taǵy basqa halyqaralyq baıqaýlar men festıvaldarda laıyqty óner kórsetken 500 qazaqstandyq jas daryn laýreat jeńimpaz atanyp, el abyroıyn bıikke samǵatty.
«О́rleý» jobasynyń maqsaty da sol – ulttyq horeografııalyq ónerdi bıik deńgeıge kóterý, álemge tanymal etý, pedagog-horeograftardyń kásibı qoǵamdastyǵyn nyǵaıtý, horeografııalyq bilim berý salasyndaǵy shyǵarmashylyq jetistiktermen halyqaralyq deńgeıde tájirıbe almasý. Bıyl sharaǵa Qazaqstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Túrkııa, Reseı, Belarýs, Bashqurtstan, Býrıatııa, Iаkýtııadan horeografııalyq 10 oqý orny, sondaı-aq kásibı bı ujymdary men balet ártisteri qatysty.
Sondaı-aq festıvaldyń qurmetti qonaqtary qatarynda TÚRKSOI Bas hatshysy Sultan Raev, Túrkııanyń Memlekettik opera jáne balet teatrlary Bas basqarmasynyń bas dırektory jáne kórkemdik jetekshisi Tan Saatúrk, Japonııa mesenaty men ımpressarıosy Toshıhıko Takahası boı kórsetip, balet óneriniń búgingi deńgeıi men baǵytyn saralaǵandardyń janynan tabyldy.
«Mundaı alań biz úshin asa mańyzdy. «О́rleý» horeografııa salasyndaǵy jas daryndardy anyqtaýdy, kelesheginen úmit kúttiretin jas balet ártisterin qoldaýdy, horeografııalyq bilim berý men óner salasyndaǵy halyqaralyq shyǵarmashylyq jetistikter men tájirıbe almasýdy damytýdy, pedagog-horeograftar, baletmeıster men mádenıet jáne óner qaıratkerleri arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýdy, sondaı-aq ulttyq horeografııalyq murany saqtaýdy jáne damytýdy qamtıdy», dep atap ótti A.Seleznev atyndaǵy Almaty horeografııalyq ýchılıshesiniń basshysy Murat Túkeev.
«A.Seleznev atyndaǵy AHÝ tarıhy: pedagogter, túlekter, izdenister» atty taqyrypta dóńgelek ústel uıymdastyrylyp, jańadan ashylǵan balet mektepteri tanystyrylyp, sońynan kórnekti jetekshi horeograftardyń, festıval qonaqtarynyń, Qazaqstannyń balet juldyzdary men korıfeıleriniń sheberlik saǵattary ótkizildi.
Almaty Theatre sahnasynda jarqyraǵan bıshilerdiń ónerin saraptaý komıssııasynyń quramynda Halyqaralyq horeografııa qaıratkerleri odaǵynyń birinshi vıse-prezıdenti Sergeı Ýsanov, Reseı Federasııasy men Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi, halyqaralyq konkýrstardyń laýreaty Iýrıı Vasıýchenko, Reseı Federasııasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, «Balet» jýrnalynyń bas redaktory Valerııa Ýralskaıa, Aýstrııadaǵy Eýropalyq bı akademııasynyń professory Vakıl Ýsmanov, Eýrazııa mádenıet qorynyń prezıdenti Erulan Qanapıanov, Qazaq ulttyq horeografııa akademııasynyń rektory Bıbigúl Núsipjanova, Ankaradaǵy Hadjeteppe ýnıversıtetiniń horeografııa bas repetıtory, Qyrǵyz Respýblıkasynyń halyq ártisi Aısulý Toqombaeva boldy.
Festıval aıasynda TÚRKSOI halyqaralyq uıymynyń qoldaýymen «Túrki elderiniń horeografııalyq oqý oryndarynyń qaýymdastyǵy» quryldy. Bul qaýymdastyq balet óneriniń órkendetý, talantty bıshilerdi daıarlaý, halyqaralyq sheńberdegi is-qaralarǵa qatysý, tájirıbe almasý maqsatynda úlken jobalardy iske asyrmaq.
«О́rleý» horeografııalyq oqý oryndarynyń VI halyqaralyq festıvaliniń jabylý saltanatynda almatylyqtar jáne qala qonaqtary Abaı atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynyń, «Astana Balet» teatrynyń, «Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatrynyń, Memlekettik akademııalyq bı teatrynyń, Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» Memlekettik konsert uıymynyń, «Gúlder» ansambliniń, «Samuryq» zamanaýı bı teatrynyń, «Saltanat» memlekettik bı ansambliniń, «Naz» memlekettik bı teatrynyń sheberleri qatysqan «Balet juldyzdary» atty gala-konsertti tamashalady.
ALMATY
