Til – tiregimiz

Bilim, ǵylym, tárbıe, tarıh, birlik, salt-dástúr týraly keleli oılardy ortaǵa tastap, jaýaptylarǵa tıisti tapsyrmalardy oryndaýdy mindettedi. Osy oraıda Prezıdenttiń Quryltaı otyrysynda aıtqan eki mańyzdy bastamasyna toqtalýdy jón kórdim.

Prezıdent qazaq tilin qoldaý, qoldaný aıasyn keńeıtý jáne jastardy kitap oqýǵa baýlý máselelerine keńirek toqtaldy. Shynynda, ókinishke qaraı, ekonomıka, IT salasynda, qarjylyq, dıplomatııalyq suhbattasýlarda qazaq tiliniń qoldanys aıasy tar ekeni ras. Memlekettik tildi bilý – Otan aldyndaǵy paryzymyz. Sondyqtan kez kelgen kásip, mamandyq, laýazym ıesi qazaq tilin qurmetteýge tıis jáne ony óz salasynda qoldanýdy mindetteýi kerek.

Prezıdent aıtqandaı, qazaq tili ǵylym men tehnıkanyń tiline aınala bastady. Qazirgi kezde qazaqsha ǵylymı eńbekter, dıssertasııalar kóptep jazylyp jatyr. Bul – qýanarlyq úrdis. О́ıtkeni ǵylym tili qazaqshalanbaı, órke­nıetke ilese almaıtynymyz anyq ekenine tolyq kózimiz jetti.

Qazaq tiliniń qoldanys aıasy­nyń keńeıýine birden-bir sebep – ult sanynyń ósýi. Shúkir, elimizde qazaqtardyń jáne qazaq tilin meńgergen azamattardyń úlesi artyp keledi. Tek biz jas urpaqty ulttyq tárbıemen sýsyndatyp, bilimdi altynshy synypqa deıin qazaq tilinde berip, sodan keıin shet tilderin oqyta bastaýymyz qajet. Jastar aǵylshyn tilin bilýi kerek. Ol álemdik órkenıetti tanýǵa múmkindik beredi. Geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty qazaq-aǵyl­shyn, qazaq-orys, qazaq-qytaı tilmashtaryn kóptep daıarlaǵan jón. IT-kommýnıkasııa, kom­pıý­ter­lik tehnologııa, robottehnıka, jaratylystaný, ın­je­ner­lik is salalarynda da qazaq tiliniń qoldaný aıasyn keńeıtsek, qazaq tili jańa tehnologııa men ınternet tiline jyldam aınalady.

Biz qazaqsha sóıleýmen qatar qazaqsha kórkem jaza bilýi­miz kerek. Ol úshin kitapty kóbirek oqýymyz qajet. Jata-jas­ta­nyp kitap oqyǵan aǵa býyn jolyn jalǵastyratyn jastar az. Árıne, ınternet zamanynda qajettilik joq deıtinder tabylar. Degenmen de Abaı atamyzdan «Artyq bilim kitapta, erinbeı oqyp kórýge» degen na­qyl qalǵan. Rýhanı azyqtyń bas­taýy kitaptyń adam ómirindegi alatyn orny bólek.

Kitap oqý jańa álemniń esigin ashqanmen birdeı. Jaqsy kitap jańa ádetter qalyptastyrýǵa, oıymyzdyń ushqyr bolýyna, bıikti baǵyndyrýǵa, kórkem sóıleýge, jazýǵa úıretedi. Kitap oqyǵan saıyn bilimimiz jańaryp otyrady, pikir týdyrady.

Prezıdent Quryltaıda kitap­hana týraly da jaqsy aıtty. Oqyrmannyń rýhanı talap-tilegin qanaǵattandyratyn, ulttyq, álem­­dik ádebı-ǵylymı aqparat kóz­derin tolyq jınaq­tap, oqyr­manǵa usynatyn zamanaýı kitap­hanalardy salý – zaman talaby. Elimizdiń bolashaǵy jastar desek, sol jastar ulttyq tárbıeni, kitap­qumarlyqty boıyna sińirip, bilim men ǵylymdy sheber ıgerse, Qazaqstannyń ozyq memleketter qatarynda bolýyna óz úlesin qosatyndary anyq.

Kenjeǵalı ShILIBEK,

Tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Taraz qalalyq máslıhatynyń depýtaty

Taraz qalasy