Mıras • 19 Sáýir, 2024

Kekilbaıulynyń kıiz úıi

780 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Eske salsaq, sonaý 2009 jyly abyz jazýshy Ábish Kekilbaı­ulynyń 70 jyldyq mereıtoıy týǵan jerinde keremet toılanyp edi. Saltanatty jıynda qaıratker, qalamger týraly baıan­damany onyń talanty men adamgershilik qasıetterin asa joǵary baǵalap, erekshe qur­met­teıtin úzeńgiles inisi, sol kez­degi Mańǵystaý oblysynyń ákimi Qyrymbek Kósherbaev jasady. Sonda ákim jazýshyǵa halyq atynan toǵyz qanatty kıiz úı syılaǵan bolatyn.

Kekilbaıulynyń kıiz úıi

«Qurmetti Ábeke! Siz qaıratker, qalamger ǵana emes, búgin bar múshesi osynda jınalǵan úlken bir áýlettiń qara shańyraǵyn ustap otyrǵan azamatsyz. О́zińizdiń týǵan elińiz sol qara shańyraqty búgin keń qanatty aq ordaǵa aınaldyryp, kindik qanyńyz tamǵan jerde О́zińizge syılaýdy laıyq kórip otyr. Búgin toıyńyz ótip jatqan osy saltanat saraıynyń aldyna tigilgen aq boz úı – mańǵystaýlyqtardyń Sizge jasaǵan tartýy. Mereıtoıyńyzda aq ordaǵa alshańdaı kirip, tórinde tóbe bıdeı tolyqsyp otyryńyz», degen Qyrymbek Kósherbaev.

Arada qanshama sý aǵyp, jyldar jyljyǵan soń, abyzǵa syılanǵan sol kıiz úı qazir qaıda eken degen oıǵa keldik. Suraý saldyq. Árıne, eń aldymen habarlasar adamymyz – nemeresi Abyl Ábish. Iá, biz izdegen kıiz úıdi ol da umytpapty. Toǵyz qanatty kıiz úı búginde Ábish Kekilbaıuly atyndaǵy Mańǵystaý mýzeıinde tur eken.

«Bul kıiz úıdi belgili qolóner sheberi Baqyt Bozjigitov jasady. Kıiz úıdiń barlyq jasaý-jabdyǵy dástúrli úlgige saı daıyndalǵan. Shańy­­raǵy men syqyrlaýyǵyna maz­mun­­dy órnekter salynyp, avtor­lyq sheshimmen erekshelengen. Ábish aǵa bul syıǵa óziniń úlken rızashy­lyǵyn bildirip, kıiz úıdi 60 jas mereıtoıynda óziniń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnap mýzeı-bólme ashqan Mańǵystaý oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine syıǵa tartty. Ábish aǵanyń syılyǵy – toǵyz qanat kıiz úıi búgingi kúni Ábish Kekilbaıuly atyndaǵy Mańǵystaý mýzeıiniń tórinde bar sán-saltanatymen tigýli tur», dedi atalǵan murajaıdyń burynǵy basshysy, mýzeı isiniń ardageri Tamara Jumalıeva.

Sondaı-aq ol qazaq kıiz úıiniń IýNESKO tizimine enýine atsalysqanyn da atap ótti.

«Eýrazııa kóshpelilerine ortaq kıiz úı – qazaq halqynyń ulttyq mura­sy retinde ǵasyrlar qoınaýynan búginge deıin saqtalyp kelgen asyl muralarynyń biri jáne biregeıi. 2014 jyly qazaqtyń kıiz úıi «Kıiz úıdi daıyndaýdyń dástúrli bilimderi men daǵdylary» atalymy bo­ıynsha IýNESKO-nyń «Materıaldyq emes mádenı muralardyń álemdik tizimine» engizilgen bolatyn. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń basshylyǵymen Qazaqstannyń IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi Ulttyq komıssııasy «Adamzattyń materıal­dyq emes mádenı muralarynyń kór­nekti tizimine» «Qazaqtyń kıiz úıin» «Qyr­ǵyz­­dyń boz úıimen» kópultty atalym retinde birge usyndy.

Elimizdiń basqa aımaqtaryna qara­ǵanda, óziniń jasaý-jabdyq­tary­men erekshelenetin Mańǵystaýdyń kıiz úıleriniń daıyndalýy men jasa­lýyn negizge alyp, atalymdy Mańǵystaý mý­­zeıinde daıyndap, usyný Ulttyq komıtettiń múshesi retin­de maǵan tapsyryldy», deıdi mýzeı isiniń ardageri.

Shynynda da, Mańǵystaýdyń kıiz úıleri – HIH ǵasyrda qandaı sán-saltanatymen tigilse, HHI ǵasyrda da sol qalpyn saqtap qalǵan erekshe mura. Árıne, bul ólkedegi qol­óner sheberleriniń ulttyq dástúrge adaldyǵynyń kórinisin de sıpattasa kerek. Oǵan dálel – Mańǵys­taý­dyń kıiz úıleri búginde Japonııada, Prezıdent rezıdensııasynda, As­tanadaǵy mádenı ortalyqta, Mem­lekettik Ortalyq mýzeıde, Ulttyq mýzeıde, oblystyq mýzeılerde, kórmelerde tur.