О́ndiris salasy da zaman talabyna saı jańǵyrýdy, eńbek naryǵyn tıimdi uıymdastyrý men qyzmet sapasyn arttyrýdy qajet etedi, al qol jetken jetistik pen jumys barysyn jurtshylyqqa jarııa etip tanystyryp otyrý kompanııalardaǵy ashyqtyqty qamtamasyz etedi. Osy maqsatta Aqtaý porty arqyly otandyq munaı eksportynyń artýyna baılanysty «QazTransOıl» AQ men «Qazaqteńizkólikfloty» UTKQK» JShS jýrnalıster men blogerler úshin arnaıy baspasóz týryn uıymdastyrdy.
О́zen jáne Jetibaı ken oryndary munaıyn tasymaldaý úshin 1965 jyly jazda «Mańǵyshlaqmunaı» birlestigi janynan Magıstraldy munaı-gaz ónimi qubyrlary basqarmasy – búgingi «QazTransOıl» AQ Mańǵystaý munaı qubyry basqarmasy qurylǵan bolatyn. Magıstraldy munaı qubyry jelisine ıelik etetin, quramyna «Qalamqas», «Aqtaý», «О́zen» bas munaı aıdaý stansalary, «Qarajanbas», «Soltústik Buzashy», «Jetibaı», «Beıneý» munaı aıdaý stansalary jáne «Saıótes» munaı qyzdyrý stansasy, sondaı-aq apattyq-qalpyna keltirý pýnkti, tehnologııalyq kólik jáne arnaıy tehnıka sehy, óndiristik qyzmet kórsetý bazasy, ortalyq hımııalyq zerthana, avtomattandyrylǵan basqarý júıesi ýchaskesi, ólsheý quraldaryn dáldeý metrologııalyq qamtamasyzdandyrý ýchaskesi, ortalyq qoıma, oqý ortalyǵy kiretin alyp kompanııa magıstraldyq munaı qubyry boıynsha ulttyq operator bolyp sanalady. Álem boıynsha qubyrdy jylytý arqyly munaı tasymaldaýdy alǵash uıymdastyrǵan kompanııa qazirgi kezde Qazaqstan naryǵyna saı otandyq ekonomıkalyq múdde turǵysynda óz qyzmetin tıimdi atqaryp keledi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev otandyq munaıdyń tasymal-eksport áleýetin arttyrý maqsatynda Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn elimizdiń tranzıttik, eksporttyq múmkindigin tolyq iske asyrýǵa yqpal etetin negizgi baǵytqa aınaldyrýdy tapsyrdy. Osy tapsyrma aıasynda «QazMunaıGaz» UK AQ men kórshi Ázerbaıjan respýblıkasynyń memlekettik munaı kásiporny arasynda jasalǵan Transkaspıı halyqaralyq kólik logıstıkasyn damytý jónindegi kelisim munaı tasýdaǵy bizdiń eksporttyq áleýetti arttyrýǵa oń yqpal etti. Qazirgi ýaqytta Teńiz ken ornynan «Baký-Tbılısı-Djeıhan» qubyry baǵyty boıynsha jylyna 1,5 mln tonnaǵa deıin munaıdy syrtqy naryqqa shyǵarý josparlanyp otyr. Bul jergilikti tasymaldaýshy kompanııalardyń jumys kólemin arttyrdy.
Mysaly, 2023 jyly «QazTransOıl» AQ Aqtaý portyndaǵy tankerlerge 3 mln 376 myń tonna munaı tıep jóneltken bolsa, «Teńiz» ken ornynan 1 mln 057 myń tonna munaı «Baký-Tbılısı-Djeıhan» munaı qubyry baǵytyna jiberildi. 2024 jyldyń tórt aıynda «QazTransOıl» AQ-nyń «Teńiz» ken ornynan atalǵan munaı qubyry baǵyty boıynsha jóneltken munaı eksportynyń kólemi 3,5 ese ósti, ıaǵnı bıyl qańtar-sáýir aılarynda «QazTransOıl» AQ Aqtaý porty arqyly «Baký-Tbılısı-Djeıhan» munaı qubyry baǵytynda Teńiz ken ornynan 490 myń tonna kóleminde munaı jóneltti, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 356 myń tonnaǵa artyq.
Baspasóz týryna qatysýshylar «QazTransOıl» AQ-ǵa qarasty Mańǵystaý munaı qubyry basqarmasy Aqtaý bas munaı aıdaý stansasynda munaı tasymaldaýdyń tehnologııalyq úrdisimen tanysty. Kóp fýnksııaly «Aqtaý» bas munaı aıdaý stansasy Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty boıynsha munaı tasymaldaýdyń negizgi alańy – mańyzdy strategııalyq nysan bolyp sanalady. Jalpy syıymdylyǵy 155 myń tekshe metrlik 20-dan asa rezervýar, 5 sorǵy stansasy ozyq úlgidegi órt sóndirý júıesimen jabdyqtalǵan.
«QaztransOıl» AQ Mańǵystaý munaı qubyry basqarmasynyń basshysy Asqar Joldasov kompanııa jumysymen egjeı-tegjeıli tanystyrdy.
«Aqtaý» bas munaı aıdaý stansasy – «QazTransOıl» aksıonerlik qoǵamy Mańǵystaý munaı qubyry basqarmasynyń qurylymdyq bólimshesi. 1966 jyly iske qosylǵan stansa 60 jylǵa jýyq ýaqyttan beri jumys istep keledi. «Aqtaý» bas munaı aıdaý stansasy ishki naryqqa ǵana emes, eksportqa da tasymaldaýdy úzdiksiz qamtamasyz etýde mańyzdy ról atqarady jáne tasymaldyń barlyq túrin usyna alatyn biregeıligimen erekshelenedi. Kópfýnksıonaldy stansanyń múmkindigi orasan zor, ıaǵnı munaı qubyrlary arqyly munaıdy qabyldaýdy jáne aıdaýdy júzege asyrady, munaıdy temirjol vagon-sısternalarynan quıyp alady jáne munaı quıý aılaqtary arqyly tankerlerge quıady. Stansa «Qalamqas-Qarajanbas-Aqtaý» magıstraldy munaı qubyry arqyly Bozashy túbegindegi ken oryndarynyń munaıyn qabyldaıdy, onyń bir bóligi Aqtaý porty arqyly teńiz jolymen jóneltilip, tankerlermen Baký jáne Mahachkala teńiz porttaryna jetkizilse, ekinshi bóligi «Jetibaı» munaı aıdaý stansasy arqyly «О́zen-Jetibaı-Aqtaý» munaı qubyrymen «О́zen» bas munaı aıdaý stansasy baǵytyna, odan ári «О́zen-Atyraý-Samara» ystyq magıstraldyq munaı qubyry arqyly tasymaldanady. Sondaı-aq munaı bıtým zaýytyna jetkiziledi jáne sol bıtým zaýytynan tazartylǵan munaı qabyldanady», dedi A.Joldasov.
Stansadaǵy jumys úrdisi óz tártibimen júrip jatyr. Mańǵystaý munaı qubyry basqarmasynyń ortalyq hımııalyq zerthanasynda qyzmetker Roza Orazalıeva munaı quramyndaǵy tuzdy anyqtaý jáne aıyrý úrdisimen tanystyrdy.
«Bizdiń zerthana – Mańǵystaý munaı qubyry basqarmasynyń ortalyq hımııalyq zerthanasy. «Qalamqas-Qarajanbas-Aqtaý» munaı qubyrymen keletin, temirjol sısternalarynan qabyldanatyn, Jetibaı munaı aıdaý stansasy baǵytyna jóneltiletin jáne Aqtaý portyndaǵy tankerge tıeý kezinde munaıdyń sapasyn anyqtaımyz. Zerthanada qabyldanatyn jáne tapsyrylatyn munaıdyń sapasyn anyqtaý úshin kúrdeliligi ártúrli taldaý júrgiziledi. Sondaı-aq bizdiń zerthanada basqarmanyń barlyq qabyldaý-tapsyrý pýnktterinen keletin munaıdyń munaı óndirýshi uıymdardan munaı qabyldaý jáne munaı qospalaryn munaı synamasynyń sapasyna syrtqy baqylaý júrgiziledi», dedi zerthanashy.
Aıtýynsha, zerthanashylar munaıdyń birneshe túrimen jumys istep, jylyna 40 000-ǵa jýyq taldaý jasaıdy. Zerthana qyzmetkerleri munaı túrlerimen jáne quramymen tanystyryp, olardyń ózindik hımııalyq qasıetteri týraly baıandady. Mysaly, kúkirtti, bıtýmdy, tutqyrlyǵy joǵary jáne az parafındi munaı, shamamen – 20 gradýs temperatýrada qatatyn Bozashy munaıy taza túrinde bıtým zaýytyna jetkiziledi jáne tikeleı bıtým óndirý úshin paıdalanylsa, az kúkirtti, jeńil, biraq joǵary parafındi Jetibaı jáne О́zen ken oryndarynyń munaıy +30, +32 gradýs temperatýrada qata bastaıtyndyqtan ony tasymaldaýda qubyrǵa qyzdyrý peshteriniń kómegi kerek eken. Al Teńiz ken ornynyń munaıy kúkirti az, jeńil jáne tutqyrlyǵy tómen, óte suıyq, -35 -40 gradýs temperatýrada qatady, sondaı-aq jeńil fraksııalardyń kóp shyǵýymen óte qundy bolyp esepteledi.
«Aqtaý» bas munaı aıdaý stansasyndaǵy jaýapty qyzmetter týraly tıisti mamandar aıtyp berdi. Solardyń biri – atalǵan stansanyń taýar operatory Janar Qadyrbaeva. 15 jyldan beri qyzmet etip júrgen Janar óz isin sheber meńgergen.
«Taýar operatory – mańyzdy jáne qıyn mamandyqtardyń biri, bul jumys óte jaýapty. Jumys barysynda únemi dınamıkalyq qozǵalysta júremiz. Stansa aýmaǵyn aralap, rezervýarǵa shyǵyp, suıyq qoımalardan munaı synamalaryn alamyz, sısternalardaǵy maı deńgeıin ólsheımiz, synama alamyz, esebin júrgizemiz. Bizdiń jumysta munaıdyń sandyq jáne sapalyq turǵydan saqtalýyn qamtamasyz etý óte mańyzdy», deıdi operator.
«QazTransOıl» AQ-daǵy áser «Qazaqteńizkólikfloty» JShS-da jalǵasyn tapty. «Qazaqteńizkólikfloty» UTKQK» JShS «QazMunaıGaz» UK AQ tobyna kiretin ulttyq teńiz tasymaldaýshysy jáne elimizdegi eń iri, eń zamanaýı flot – tankerler, konteınerlik kemeler, qurǵaq júkterdi tasıtyn kemeler men súıretkishterge ıelik etedi. Kompanııa munaıdy Kaspıı teńizi akvatorııalaryndaǵy baǵyttar, Qara jáne Jerorta teńizindegi sý joldary arqyly tasymaldaıdy. Baspasóz týry barysynda munaı júktep turǵan «Taraz» tankeri jumysymen tanystyq.
Munaı tasymaldaý salasyndaǵy qos kompanııanyń jumys yrǵaǵy óz júıesimen júrip jatyr. Qos kompanııanyń aldyna qoıǵan jospary aýqymdy, bul atalǵan salanyń áleýetine degen senimdi arttyrady.
Mańǵystaý oblysy
