Bankterge buıyratyn 500 mlrd: Qaı qarjy ınstıtýty qatysady?

Qarjy uıymdary jáne naryq  táýekeli

Joba aıasynda kóterme jáne bólshek saýdaǵa, turǵyn úı qurylysyna, turǵyn úı jáne kommersııalyq jyljymaıtyn múlikpen mámilege, qarjylyq qyz­met, keńes berý qyzmetine, saýda orta­lyqtarynyń qyzmetine nesıe usy­ný­ǵa jol berilmeıdi. Qarjy kredıtti qaıta qarjylandyrý jáne aınalym qara­ja­tyn tolyqtyrý boıynsha da jum­sal­maıdy. Mıllıardtaǵan teńge eko­no­mı­kanyń ósimi men ártaraptan­dy­rýyn qam­­tamasyz etetin jobalarǵa baǵyt­talýy kerek.

Ulttyq bank (UB) tóraǵasy Tımýr Súleımenovtiń aıtýynsha, jobaǵa ázirge qaı bank qaty­satynyn aıtý erte, degenmen tizim jasalǵan deıdi.

«Birinshiden, kapıtal boıynsha, reıtıng boıynsha, nesıe tarıhy boıynsha biz­diń talaptarymyzǵa saı keletin bank­­­ter anyqtaldy. Ekinshiden, soma da naq­tylandy. Úshinshiden, ınvestısııa salýǵa bolatyn salalar belgilendi. Bári daıyn, biraq baǵdarlama áli iske qosylmady. Jaqyn arada bas­taımyz dep oılaımyn. Bul bastama kor­po­ratıvti nesıe berý salasyna oń áser etedi. Bank­ter­de qarajatty ornalas­tyrý úshinshi toqsanǵa josparlanyp otyr», deıdi.

Súleımenovtiń sózinshe, elde qarjy­lan­dyrýdy kútip turǵan joba jetip artylady.

«Ekinshi deńgeıli bankter kóterip otyrǵan eń negizgi problema – uzyn teń­ge­leı resýrstardyń qoljetimdiligi. Qa­zir olar­da bar resýrs – depozıtter, ol uzyn aq­shaǵa jatpaıdy. Iаǵnı depozıtti kez kel­gen ýa­qytta qaıtaryp alýǵa bolady jáne bankter úshin uzaqmerzimdi nesıelerdi qurylymdaý ońaı emes. Al BJZQ qarajaty – uzyn teńgeleı resýrs­tar. Ol el ekonomıkasyna jumys isteýge tıis. Osylaısha, Ulttyq bank, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jáne «Báıterek» BJZQ portfeliniń bir bóligin bank oblıgasııasyna ınves­tı­sııalaý múmkindigin qarastyrdy. Bul aqsha tek qana korporatıvti segment­ke baǵyt­talady. Biz qazir óńdeýshi óner­kásip, aýyl sharýashylyǵy, óńdeý sııaqty túıt­kildi salalarǵa basymdyq beremiz», dedi UB basshysy.

Osy oraıda ekinshi deńgeıli bank­terge habarlasyp, joba týraly pikir­le­­rin bildirýdi suraǵan edik. «Sentr Kredıt­Banki» «Bank jobaǵa qatysý týraly pikir bildirýge daıyn emes», dep málimdedi. Al «Eýrazııalyq bank» jaýabynda «Bul baǵdarlamaǵa qatysý úshin ekinshi deńgeıli bankter menshikti kapıtaldyń eń tómengi talaptaryn oryndaýy kerek. Ornalastyrylatyn oblıga­sııa­lardyń joǵary mólsherlemelerin eskere otyryp, bul qarajatty zańdy tul­ǵa­larǵa nesıege berý tıimdiligi shek­teledi», dep jaýap berdi.

Bankter jobaǵa qatysqysy keledi

«Nurbank» baspasóz qyzmetiniń ha­bar­laýynsha, qarjy ınstıtýty bul baǵ­dar­lamaǵa qatysýǵa múddeli.

«Biz bul bastamanyń eldegi kásipker­likti damytý úshin mańyzdylyǵyn túsi­ne­miz jáne osy baǵdarlamaǵa qosylǵan kezde biz belgilengen krıterıılerdi qatań saqtaýǵa jáne eldegi kásipkerlikti damytýǵa qoldaý kórsetýge daıynbyz. Qa­zirgi ýaqytta Qazaqstan Qarjy­gerler qaýymdastyǵy saıtynda qatysý­shy­lar­dyń sanyn arttyrý úshin osy baǵdar­la­ma boıynsha ekinshi deńgeıli bankterge qoıylatyn talaptardy ózgertý bo­ıynsha jumystar júrgizilip jatyr», delinedi bank jaýabynda.

«RBK Bank» ta atalǵan jobaǵa qaty­sý­dan úmitti. «Bankterge belgili bir talap­tar qoıylatyn atalǵan joba­ǵa qa­ty­sýdy josparlaımyz. Biraq baǵ­dar­­lama áli naqty bekitilgen joq, son­dyqtan ázirleýshiler ol týraly tolyq túsinikteme bere alady. Baǵdar­la­ma­ aıaq­tal­ǵannan keıin baryp onyń tıim­di­ligin baǵalaýǵa bolady», deıdi «RBK Bank» bas­pasóz qyzmeti.

Baǵdarlamaǵa qatysýdy josparlap otyrǵan bankter ishinde «Freedom Bank» ta bar.

Bastamany sarapshylar qalaı baǵalaıdy?

Buǵan deıin biraz sarapshy bastama­nyń durystyǵyna kúmánmen qaraǵan edi. Telegramdaǵy «Protenge» arnasy sarap­shy­larynyń aıtýynsha, zeınetaqy qorynan alynǵan qarajattyń shyn máninde durys jum­salyp jatqanyn baqylap otyrý ońaıǵa soqpaıdy.

«Joba shartynda «qarajatty tur­ǵyn úı qurylysyna baǵyttaýǵa bol­maıdy» dep bekitilgenine qara­mas­tan, qury­lysshylarǵa nesıe bere­tin shyǵar? Sonymen qatar qara­jat­tyń BJZQ-ǵa qaıtyp oralaryna da kepil­dik joq. Sarapshylardyń túsin­­dirýin­she, eger aqshany kvazı­mem­le­ket­tik kompanııa alsa, onyń artynda kepil bolyp mem­leket turar edi. Al eger aqshany bul joly bank­ter jum­saıdy jáne oǵan memlekettik kepil­dik quzyry júrmeıdi. Ulttyq bank zeınetaqy aq­sha­syn basqarýshy re­tin­de ınvestısııany qaıtaryp ala ma, joq pa, 100 paıyz boljaı almaıtynyn túsinemiz. Biraq otandyq bank­terde bızneske nesıe qylyp beretin qarjy onsyz da bar emes pe? Nelikten bankterge ústi-ústine aqsha beremiz? Nelikten táýekelge baramyz? Osy jaǵy túsiniksiz», dep jazady olar.

Aıta keteıik, Ulttyq bank 2024-2025 jyldary túrli jobalardy qarjy­lan­dyrý maqsatynda 1,5 trln teńge kóle­mindegi zeınetaqy aktıvin «Samuryq-Qazyna» men «Báıterek» holdınginiń oblıgasııalaryna salýdy josparlap otyr.

Negizgi talaptardyń biri – ekono­mı­ka­nyń ártaraptandyrylýy men ósýin, ımportty almastyrýdy jáne jergilikti qamtý úlesin arttyrýdy qamtamasyz etetin jobalardy qarjylandyrý. Ob­lı­gasııalardy satyp alý ekonomıkany jańǵyrtý jónindegi memlekettik komıssııanyń maquldaýyn jáne salalyq mınıstrliktiń qorytyndysyn alǵan jobalardy muqııat irikteý arqyly júzege asyrylmaq.