Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Qashanda «sheberdiń qoly ortaq». Mamandarǵa degen suranys ta joǵary. Byltyr 270 myńnan asa bos jumys ornyna suranys túsken. Kóbine jumysshy kadrlar kólik, saýda, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy sııaqty salalarda taptyrmaıdy.
Keıingi jasalǵan aktýarlyq modelder negizindegi boljamǵa súıensek, birer jylda jumysshy mamandarǵa degen qajettilik budan da arta túspek. Aldaǵy alty jylda bilikti kadrlarǵa suranys 1,6 mıllıonǵa jetýi múmkin. Onyń ishinde eńbekkerlerdiń 400 myńǵa jýyǵy kásiptik-tehnıkalyq bilimi bar, jumysshy mamandyǵyn meńgergen bolýǵa tıis.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova Úkimet otyrysynda kadrlardy daıarlaýda, onyń ishinde jumysshy mamandyqtardy neǵurlym tıimdi josparlaý maqsatynda jobalardyń ınnovasııalyq navıgatory ázirlengenin atap ótti.
«Platforma kadrlarǵa degen qajettilikti boljaýǵa, sondaı-aq eńbek naryǵynyń suranystaryn Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin (TjKB) uıymdarda mamandar daıarlaýmen úndestirýge múmkindik týǵyzady. Búginde platformada 755 ınvestısııalyq joba qamtylyp, 150 myń jumys ornyn qurý josparlanǵan. Taldaý ártúrli aımaqtardaǵy eńbek naryǵynyń qajettilikteri men kolledj stýdentteri (TjKB) túlekteriniń arasyndaǵy úlken alshaqtyqty kórsetti. Sondaı-aq Qarjy mınıstrliginiń aqparattyq júıelerimen ıntegrasııa aıaqtalyp, olardan derekter túskennen keıin kadrlardy daıarlaý memlekettik bıýdjet esebinen qarjylandyrylatyn jobalar aıasynda iske asyrylady», dedi mınıstr.
Kadrlardyń daıyndyq sapasyn jaqsartý maqsatynda mınıstrlik jumysshy mamandyqtar jónindegi 1,6 myń kásiptik standartty jańartty. Nátıjesinde, bilim berý baǵdarlamalarynyń 87%-y jańartyldy. Eýropa standartynyń (ESCO) qoldanylýymen 12 myńnan astam daǵdyny qamtıtyn Elektrondyq daǵdylar banki quryldy. Bıyl taǵy 100 kásiptik standart ázirlenip, jańartylady.
Biliktilikti tanýdy baǵalaý 4 táýelsiz ortalyqtyń bazasynda qolǵa alyndy. Bıyl taǵy osyndaı 5 ortalyq, onyń ishinde halyqaralyq standarttar boıynsha 2 ortalyq ashý josparlanyp otyr.
«Enbek» platformasy jumysshy mamandyqtaryna qatysty daǵdylardy damytýǵa da belsendi yqpal etedi. Kásibı mansapty tańdaý, óziniń mansaptyq traektorııasyn basqarý úshin mamandyqtar, jalaqy, bilim berý talaptary, oqý oryndarynyń reıtıngteri, ózge de artyqshylyǵy egjeı-tegjeıli saralanǵan «Mansap kompasy» jobasy iske qosyldy.
«Jumys berýshilerdiń suranysy boıynsha kásiptik oqytý jáne jumys ornynda oqytý belsendi damyp keledi. Bıyl 12 myńǵa jýyq adam osyndaı kýrstardan ótedi. Stýdentterdiń praktıkalyq daǵdylaryn ıgerý úshin biz Elektrondyq eńbek bırjasynda óndiristik praktıkanyń fýnksıonalyn iske qostyq. Onlaın oqytý platformasynda búginde 643 onlaın kýrs qoljetimdi, oqytýdan 410 myń adam ótti. Mınıstrliktiń josparynda jumysshy mamandyqtary boıynsha ári óndiristik praktıka úshin VR, AR-tehnologııalardy paıdalaný mindetti. Qanatqaqty joba Qonaev, О́skemen, Túrkistan, Astana, Shymkent qalalarynyń mansap ortalyqtarynda iske asyrylatyn bolady», dedi S.Jaqypova.
Jumysshy mamandyqtary jylyn ótkizý jónindegi is-sharalar josparyna sáıkes tálimgerlik ınstıtýtyn damytý, bos oryndar jármeńkesin ótkizý qolǵa alynbaq. Oqýshylar men tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin mekemelerdiń (TjKB) stýdentterin jumys izdeý, jumysqa ornalastyrý daǵdylaryna oqytý kózdelip otyr.
Qoǵamda eńbek kúshiniń quqyǵy taptalatyn jaıttar da az emes. Eńbekaqysyn aılap ala almaı júrgen, jumys ornynan sebepsiz aıyrylyp qalǵan, qyzmet barysynda oqys oqıǵaǵa ushyrap, jarymjan bolǵan jandar da keıde ádildikke jete almaı sharq urady. Sondyqtan jumysshylardyń quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtý árqashan mańyzdy. Mınıstrlik osy máselege qatysty mynadaı qaǵıdalardy ustanady:
– eńbek qaýipsizdigi, eńbekti qorǵaý salasyndaǵy sıfrlyq monıtorıng arqyly óndiristik jaraqattanýdyń aldyn alý tetikterin jetildirý, kásiporyndarǵa táýekel klasyn bere otyryp, kásiptik táýekelderdi ıntegraldy baǵalaý, sondaı-aq oqytýǵa hám bilimdi tekserýge qoıylatyn talaptardy, eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qorǵaýdy buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikti kúsheıtý;
– eńbek qatynastarynyń ashyqtyǵy men zańdylyǵyn qamtamasyz etý úshin jumys berýshilerdiń shtat kestesin, eńbek sharttary, ujymdyq sharttar jasasý rásimderin elektrondyq formatqa aýystyrýdy kózdeıtin eńbek qatynastaryn deklarasııalaý tetikterin engizý;
– halyqaralyq eńbek uıymymen yntymaqtastyq sheńberinde zańnamany jetildirýge qatysty usynymdardy kózdeıtin laıyqty eńbek qaǵıdattaryn ilgeriletý jónindegi birlesken is-qımyl jospary iske asyrylady.
«Byltyr halyqaralyq standarttardy eskere otyryp, eń tómengi jalaqy mólsherin belgileý ádistemesi bekitildi. Bıyl Halyqaralyq eńbek uıymynyń «Damýshy elderdi erekshe eskere otyryp, eń tómengi jalaqyny belgileý týraly» №131 Konvensııasyn ratıfıkasııalaý josparlanyp otyr. Jumysshy mamandyqtary salasyndaǵy mańyzdy jobalardyń biri – Kásiporynnyń sıfrlyq kartasy. Bul naqty ýaqyt rejiminde kásiporyndardaǵy táýekelderdi aldyn ala anyqtaýǵa, aldyn alý sharalaryn júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Modelde 60-tan astam qarjylyq, áleýmettik, eńbek kórsetkishterine qatysty málimetter bolady. Kásiporynnyń sıfrlyq kartasyn Otbasynyń sıfrlyq kartasymen úılestirý jańa múmkindikter ashady. Jumys berýshi qyzmetkerlerdiń áleýmettik ál-aýqatyn eskere otyryp, táýekelderdi avtomatty túrde anyqtaı alady», degen sala basshysy bıznes úshin Kásiporynnyń sıfrlyq kartasy – áleýmettik jaýapkershilik qaǵıdattaryn júzege asyratyn qural ekenine de toqtaldy.
Mınıstr sıfrlyq tehnologııalardy, kásibı daǵdylardy damytýdy ári áleýmettik qoldaýdy biriktiretin «Jumysshy mamandyqtary jylyn» ótkizý jónindegi is-sharalardy júzege asyrý asa yjdaǵattylyqty, tyndyrymdylyqty qajet etetin, san qyrly sharýa ekenin ashyp aıtty. Osy turǵyda bul joba jumysshy mamandyqtarynyń bedelin arttyryp qana qoımaı, azamattardyń ál-aýqatynyń turaqty ósýin qamtamasyz etýge de múmkindik beretin bataly bastama ekenin málim etti.
