Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Byltyr qandaı jumys tııanaqtalǵanyn, bıyl nendeı jospar iske asyrylatynyn «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń Basqarma tóraǵasy Bolat Jámishev baıandady. Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda qaıyrymdylyq baǵyttaǵy baǵdarlamalar men jobalardyń qanshalyqty oryndalǵany málim etildi.
Úsh jyl ishinde qor 104 qaıyrymdylyq baǵytyndaǵy baǵdarlama men jobany júzege asyrýǵa uıytqy bolsa, sonyń 62-si aıaqtalǵan. Búginde qordyń esepshotyna qaıyrymdylyqqa dep jınalǵan qarajat somasy – 252 mlrd teńge. Osy ýaqytta qarjynyń 186,5 mlrd teńgesi qaıyrymdylyq kómekke, qoldaýǵa jumsalǵan. Byltyr 96,6 mlrd teńge ıgerilgen.
Áleýmettik salany bekemdeý maqsatynda qurylǵan qordyń ıgiligin aldymen megapolıs, oblys ortalyǵynan qıyr jaılap, shet qonǵan aýyl turǵyndary kórýge tıis. Alys aýyldardaǵy bilim berý, densaýlyq saqtaý júıesin, mádenıetti, ınklıýzıvti sportty damytý, balalardy ońaltý, áleýmettik qoldaý, sondaı-aq tótenshe jaǵdaı týyndaǵanda kómek kórsetý – qordyń negizgi baǵyty.
Prezıdent Q.Toqaevtyń Joldaýyna sáıkes «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» jyl saıynǵy kirisinen kem degende 7%-yn «Qazaqstan halqyna» qoryna aýdarady. Byltyr qorǵa 66,6 mlrd teńge túsken, bıyl «Samuryq-Qazynadan» qaıyrymdylyq jobalarǵa jumsalatyn 50 mlrd teńge aýdarylady dep kútilip otyr. Odan bólek, «Lotereıa jáne lotereıa qyzmeti týraly» zańnyń 14-babyna sáıkes «Sátti juldyz» AQ lotereıa operatory da byltyr Qorǵa 1,4 mlrd teńge aýdardy. Iri óndiris oryndary, irgeli kompanııalardan bólek, jekelegen azamattardan da qor esepshotyna aýdarylǵan qarajattyń qaıda, qalaı jumsalǵany da belgili. Qaıyrymdylyq jobalarynyń qanshalyqty tıimdi júzege asyrylǵany «Ernst&Young» kompanııasynyń jyl saıynǵy syrtqy aýdıt júrgizýimen aıqyndalady.
Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
«Qarajat eń aldymen onkologııalyq aýrýlarmen kúres jónindegi 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparda kózdelgen is-sharalardy iske asyrýǵa jumsalady. Sonymen qatar bıyl orfandyq aýrýlary bar azamattardy dárilik preparattarmen qamtamasyz etýge baǵyttalady. Qor qaıyrymdylyq jobalardyń iske asyrylýyn, qarajattyń jumsalýyn baqylaý tetikterin engizdi. Bul bizge árbir teńgeniń qoldaýdy qajet etetinderdiń ıgiligine paıdalanylýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi», dedi B.Jámishev.
Qor sport pen mádenıet salasyna 9,5 mlrd teńge jumsaǵan, iske asyrylǵan baǵdarlamalar men jobalardyń sany – 12. Batys Qazaqstan oblysynda 25 aýyldyq kitaphana jańartylyp, komıýnıtı ortalyqtaryna aınaldyrý qolǵa alynǵan. Alǵashqy eki komıýnıtı ortalyqtyń tusaýkeseri byltyr 16 jeltoqsanda ótti. Shalǵaı eldi mekenderde sportpen shuǵyldanýǵa arnalǵan zaldardyń tapshylyǵy, bar bolǵan jaǵdaıda qoljetimsizdigi aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda, aýyl jastarynyń ıgiligine dep 100 sportzal ashyldy. Aýyldyq jerlerde, kentter, shaǵyn qalalarda 40 ańǵar tıpti sport zaldaryn salý josparlanǵan. 4 nysan paıdalanýǵa berildi, 9 nysannyń qurylysy júrip jatyr.
Tótenshe jaǵdaı týyndaǵanda kómek kórsetýge 20,6 mlrd teńge bólinip, byltyrǵy sý tasqynynan zardap shekken 5 óńirde 627 úıdiń qurylysyna qarjy jumsaldy. Áleýmettik qoldaý men ońaltý boıynsha jalpy somasy 16,3 mlrd teńgege 29 joba júzege asyrylyp jatyr. Qarjy negizinen ońaltý ortalyqtaryn jabdyqtaýǵa, aýtızm, basqa da mentaldy buzylýlary bar balalarǵa arnalǵan ortalyqtardy kerek-jaraqpen qamtamasyz etýge, balalar men jastarǵa arnalǵan ınnovasııalyq protezdik-ortopedııalyq buıymdar, ekzoqańqalar satyp alyp, múmkindigi shekteýli balalar men jasóspirimderdiń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalyp otyr.
185 adam ınnovasııalyq aıaq protezderimen qamtamasyz etildi. Elimizdiń 8 oblysynda múmkindigi shekteýli balalar men jasóspirimderge arnalǵan «Tusaý keser» dene shynyqtyrý-saýyqtyrý úıirmeleri jumys isteıdi. Seriktestermen birlese Shymkent, Pavlodar, Taldyqorǵan, О́skemen, Qostanaı, Taraz, Aqtóbe qalalarynda aýtızmi, basqa da mentaldy buzylýlary bar balalarǵa arnalǵan 7 ortalyq iske qosyldy. Bıyl Aqtaý qalasynda ashylmaq.
Qor tóraǵasy densaýlyq saqtaý salasynda jalpy somasy 132,8 mlrd teńgege 30 baǵdarlama men joba qolǵa alynǵanyn atap ótti. «Kómek kórsetýdiń úsh negizgi baǵyty – ınnovasııalyq nysanaly dárilik zattardy satyp alýdy qarjylandyrý, úzdik álemdik óndirýshilerdiń zamanaýı qural, qondyrǵylarymen jabdyqtaý, elimizge jańa tehnologııalardy ákelý maqsatynda dárigerler men mamandardy oqytý. Aýyr, orfandyq aýrýlary bar pasıentterge dárilik preparattardy satyp alý da mańyzdy. Úsh jylda 490 azamatqa, onyń ishinde 371 balaǵa qajet 38 túrli dári satyp alýǵa 62,3 mlrd teńge bólingen. Qor onkologııalyq, onkogematologııalyq aýrýlary bar 1284 azamatty 14,76 mlrd teńgeden astam somaǵa dárilik preparattarmen qamtamasyz etti.
Onkologııalyq qyzmetti damytý maqsatynda 2023-2024 jyldary bes óńirge arnalǵan jelilik elektrondy údetkishter, kompıýterlik tomograftar, navıgasııalyq júıeler satyp alýǵa 19,8 mlrd teńge bólindi. Balalar neırohırýrgııalyq qyzmetin damytý baǵytynda 19 óńirde 22 medısınalyq uıymdar jabdyqtaldy. Almaty, Qyzylorda, Aqtóbe oblystarynda QH «Densaýlyq joly» jobasy aıasynda shalǵaı óńirlerdegi turǵyndardy ýaqtyly onkologııalyq skrınıngten, profılaktıkalyq tekserýden ótkizýge arnalǵan jyljymaly medısınalyq keshender satyp alyndy.
Donorlyq móldir qabyqty aýystyrýdy qajet etetin 226 pasıentke, onyń ishinde 107 balaǵa qaıyrymdylyq kómek kórsetildi. Operasııanyń bári S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń klınıkasynda júrgizildi. Eldegi jańa tehnologııalardy transfertteý maqsatynda dárigerler men mamandardy oqytý aıasynda 23 transplantasııalyq úılestirýshi, 25 medısınalyq genetık, 25 ýltradybystyq dıagnostıka mamanynyń bilimin shyńdaýyna qarjy bólindi.
Aýyldyq jerlerde 5 oblystyq ońaltý ortalyǵy men 4 aýdandyq ońaltý ortalyǵy ashyldy. «QN Ońaltý ortalyqtary», «QN Aýdandyq ońaltý ortalyqtary» qaıyrymdylyq baǵdarlamalaryn iske asyrý jalǵasyp, jyl sońyna deıin 25 ońaltý ortalyǵy muqtaj jandar ıgiligine berilmek.
«Bilim berý salasyna 61,4 mlrd teńge bólinip, 19 baǵdarlama men joba júzege asyp jatyr. Onyń ishinde 2022 jyldan bastap, aýyldyq jerlerdegi oqýshylarǵa sapaly bilimniń qoljetimdiligin artyrýdy kózdep, 17 aımaqtaǵy 135 tirek mektepti jabdyqtaýǵa 33,5 mlrd teńge bóldi.
«Sıfrlyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, Aqtóbe oblysynyń 134 shaǵyn jınaqtalǵan mektebinde materıaldyq-tehnıkalyq baza jańartyldy ári oqytýdyń 4 modeli synaqtan ótti. Almaty oblysynyń mektepterine «Bilim-Innovasııa» lıseıleriniń tájirıbesin engizý jobasy aıasynda oblystaǵy 50 mektepte (8 qalalyq, 42 aýyldyq) 150 fızıka, hımııa, bıologııa kabınetteri jabdyqtaldy. Qaraǵandy oblysynda osy jobamen 86 mektep 253 fızıka, hımııa, bıologııa kabınetterimen jabdyqtaldy. Qordyń bilim granttary elimizdiń 92 joǵary oqý ornynda oqıtyn aýyldyq jerlerdegi múmkindigi shekteýli, az qamtylǵan otbasylardan shyqqan 3000 myńnan astam stýdentke áleýmettik lıft pen joǵary bilim alýyna múmkindik týǵyzdy. Mono qalalarda, aýyldarda 360 mektepti qamtyǵan robottehnıka kabınetterine jabdyq alyndy. «Jazdyq joldama» jobasy aıasynda 2 jyl ishinde 40 000 myńdaı bala zııatkerlik, shyǵarmashylyq damýyna yqpal etetin baǵdarlama aıasynda qaýipsiz ári jaıly ortada jazǵy demalysyn ótkizdi», dep atap ótti qordyń basqarma tóraǵasy.
«Shaǵyn qalalar – úlken múmkindikter» – «Qazaqstan halqyna» qorynyń bıyl iske asyratyn negizgi bastamasy. Iri bıznes ókilderiniń qatysýymen ótken ulttyq qaıyrymdylyq konferensııasynda qor basshylyǵy «Shaǵyn qalalar – úlken múmkindikter» bastamasyn kótergen edi. Bastama qordyń modýldik formattaǵy qaıyrymdylyq baǵdarlamalary men jobalaryn kásiporyndar, jalpy jergilikti bıznestiń qoldaýymen shaǵyn qalalarǵa beıimdeýdi kózdeıdi.
