Memleket basshysy aıtyp ótkendeı, úsh jyldyń ishinde Qazaqstan jańa turpatty el boldy. Saıası reformalar jan-jaqty ózgerister jasaýǵa múmkindik berdi. Jalpyhalyqtyq referendým arqyly Ata zańǵa túzetýler engizildi. Parlamenttiń quzyry keńeıdi, Úkimettiń jaýapkershiligi artty. Adam quqyqtaryn qorǵaý júıesi jaqsardy. Konstıtýsııalyq sot quryldy. Sheshim qabyldaý úderisine azamattardyń belsene qatysýyna jol ashyldy. Basqa da baǵyttarda mańyzdy reformalar jasaldy.
Keleli jıynnyń mańyzy el ishinde qyzý talqylanyp jatyr. Prezıdent quryltaıda Qaıyrbek Arystanbekov, Marat Bashımov, Erlan Saırov, Rasýl Rysmambetov, Murat Ábenov syndy azamattardyń salyq-bıýdjet máselesine qatysty oryndy pikirine nazar aýdardy. «Jurttyń bári ekonomıst nemese qarjyger emes. Memlekettiń qandaı sharany ne úshin qolǵa alyp jatqanyn bári birdeı túsine bermeýi múmkin. Sondyqtan reformanyń mánin ár adamǵa túsinikti tilmen jetkizý kerek», dedi Memleket basshysy.
Men óz tarapymnan Parlamenttiń joǵarǵy palatasy men táýelsiz sarapshylar arasyndaǵy baılanys joǵary deńgeıde ekenin aıta alamyn. Prezıdenttiń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń ózegi de – osy. Negizi bar usynystar aıtylyp jatsa, oǵan Senat tarapynan nazar aýdarylady. Bizge qazir úıde otyryp, syn aıtatyn sarapshylar emes, oı qosatyn, usynystarymen eki taraptyń da qalǵyp ketýine jol bermeıtin sarapshylar platformasy kerek.
Bul biregeı dıalog alańynda jyl saıyn eldiń bolashaǵyna tikeleı áser etetin mańyzdy máseleler qarastyrylyp keledi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óz baǵdarlamalyq baıandamasynda qazirgi jaǵdaıǵa jan-jaqty taldaý jasap, kóptegen másele boıynsha júıeli sheshimder usynyp, bolashaqqa arnalǵan mindetterdi belgiledi.
Ideologııa – qoǵamnyń qundylyqtyq, saıası jáne mádenı baǵdarlaryn qalyptastyratyn negizgi faktorlardyń biri. Qazirgi jahandaný dáýirinde onyń róli kúsheıgeni sózsiz. Memleket basshysy ıdeologııalyq jáne gýmanıtarlyq jobalardyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, Ishki saıasat tujyrymdamasyn ázirleý jáne úkimettik emes uıymdar týraly zańnamany jetildirýdi tapsyrdy.
Jahandaný men tehnologııalyq úrdisterdiń keri áserinen biryńǵaı jahandyq mádenıet qalyptasyp, ártúrliliktiń joıylý qaýpi týyndaýy múmkin. Jyl saıyn jahandanýdan joıylyp ketip jatqan mádenıetter az emes. Sondyqtan ulttyq biregeılikti saqtaý jáne jańǵyrtýǵa erteńin oılaǵan elder óz mádenı ári tarıhı erekshelikterin qorǵaýǵa basymdyq beredi. Prezıdenttiń bul máselege basymdyq bergeni qýantty.
Bıyl – ultymyzdyń rýhanı reformatory, adamzattyń Abaıy atanǵan uly tulǵanyń 180 jyldyq mereıtoıy. Gete, Servantes, Konfýsıı ortalyqtary sııaqty shetelde Abaı ınstıtýttaryn ashýdy qolǵa alý – mańyzdy qadam.
Sondaı-aq bıologııalyq ártúrlilikti saqtaý jónindegi halyqaralyq qor, Ulttyq sıfrlyq arhıv qurý jáne «Qazaqstan balalary» biryńǵaı baǵdarlamasyn iske qosý – strategııalyq mańyzdy jobalar.
Ár oblys ortalyǵynda erekshe balalardy ońaltý jáne damytý ortalyqtaryn ashý, sondaı-aq oblystyq, aýdandyq ortalyqtarda, aýyldar men kentterde balalarǵa arnalǵan fýtbol alańdaryn salý – sport ǵana emes, ult saýlyǵy men óskeleń urpaqtyń búldirgi áreketterden qorǵaý qorǵany.
Táýelsizdiktiń 40 jyldyǵyna qaraı ekonomıkalyq jáne ınfraqurylymdyq bastamalar aıqyndaldy. Bul – sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt, kólik jáne tranzıt, energetıka, agroónerkásip kesheni, adam kapıtaly. Aldaǵy tórt jyl ishinde jyl saıyn 200-ge jýyq ınvestısııalyq jobany iske qosý, 2025–2026 jyldary iri ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý, al bıyl naqty sektordy qarjylandyrýdy eki esege arttyrý (8 trln teńgege deıin), kelesi jyldary 10 trln teńgege jetkizý, Astanadan Arqalyq, Torǵaı, Yrǵyz arqyly ótip, Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizine shyǵatyn avtojol salý – elimizdegi ekonomıkalyq-ınfraqurylymdyq júzege asyrylatyn jumystardyń bir parasy ǵana.
Shekaralyq aýdandar máselesi kúrdeli kúıinde qalyp otyr. Soltústiktegi halyqtyń sany edáýir azaıyp, ońtústiktegi turǵyndar áldeqaıda kóbeıýi múmkin degen boljamdar anyq aıtyla bastady. «Bul – óte ózekti másele. Sebebi aımaqtardyń eńbek naryǵynda teńsizdik odan ári ýshyǵa túsedi degen sóz. Osy máselemen Úkimet muqııat aınalysýy kerek», dedi Memleket basshysy. Parlament pen Úkimettiń aldyndaǵy mindet – shekara mańyndaǵy aýmaqtardy damytý týraly jańa zań ázirleý.
Ulttyq quryltaı osylaısha eldiń uzaqmerzimdi damýynyń strategııalyq baǵyttaryn aıqyndaýda basty ról atqarady.
Bıbigúl JEKSENBAI,
Senat depýtaty
