Túrki halyqtaryna ortaq alań

Sonyń ishinde Ulttyq ortalyqtyń qorynda 6 myńnan asa materıal saqtalsa, Ortalyq ǵylymı kitaphana men Ádebıet jáne óner ınstıtýtynda 3 600-den asa qoljazba bar.

Túrki halyqtarynyń ortaq jazba murasyn zerttep, nasıhattaý maqsatynda Jol kartasy ázirlenip, ony Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Sıfr­lyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstr­ligi, Syrtqy ister mınıstrligi jáne Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligimen kelisip bekit­ken edi. Bul qujat túrki halyq­tary­nyń jazba mádenıetin saqtap, olardyń qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Atalǵan baǵdarlama aıasynda eldegi sırek qorlardyń biryńǵaı reestri qurylyp, kitaphanalar, mýzeıler, joǵary oqý oryndary men ǵylymı ortalyqtarda saqtal­ǵan qundy qoljazbalar men sırek kitaptardyń tizimi jasal­dy. Sondaı-aq túrki halyq­tary­nyń ortaq jazýyn zertteý men onyń negizinde qorytyndy jasaý úshin salalyq jumys toby quryldy. Bul topqa tıisti mı­nıstr­l­iktermen qatar, Ǵylym komı­tetiniń Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýty, Ult­tyq akademııalyq kitaphana jáne Ulttyq arhıv mamandary endi.

Túrki memleket­teriniń sıfr­lyq kitaphanasyn qalyp­­tas­tyrýda Ulttyq elektrondy ki­taphananyń www.kazneb.kz plat­formasy mańyzdy ról at­qarady. Qazirgi ýaqytta bul platformada «Túrkitildes elderdiń kitaphanasy» jobasy sátti júzege asyrylyp kele­di. Jobaǵa A.Osmanov atyn­daǵy Qyrǵyz Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasy, Saha Respýb­lıkasynyń Ulttyq kitaphana­sy (Iаkýtııa), Ázerbaıjan Ulttyq kitaphanasy, Moldova Respýblıkasynyń ATB Gagaýz atyndaǵy oblystyq kitaphanasy, Bashqurtstan men Tatarstannyń ulttyq kitaphanalary, sondaı-aq О́zbek ádebıeti portaly serik­tes­tik etip otyr. Barlyq serik­tes uıym­men yntymaqtastyq jónin­de memorandým jasalyp, kitaptar men sıfrlyq jınaqtarmen almasý bastalǵan.

Atap aıtsaq, 2023–2024 jyldary Jol kartasy aıasynda О́zbek­stan Respýblıkasynyń Ortalyq Azııany zertteý halyqaralyq ınstıtýtynan 122 elektrondy kóshirme, Túrik tarıhy men mádenıeti qorynan (TÜRKTAV) 138 elektrondy kóshirme alyndy. Sondaı-aq Túrik­menstan Ǵylym akademııasy Maq­ty­m­quly atyndaǵy Til, áde­bıet jáne ulttyq qoljazba­lar ınstıtýtymen yntymaqtas­tyq týraly memorandým jasal­ǵan. Búginde 550 qujat avtomat­tan­dyrylǵan aqparattyq kitaphana­lyq júıege engizilse, Ankaradaǵy «Türktav» qorynan alynǵan 25 myń­ǵa jýyq qujat www.kazneb.kz platformasyna júktelip jatyr.

Túrkitildes elderdiń sıfr­lyq kitaphanasy – mádenı murany saqtaýdaǵy mańyzdy joba. Onyń aıasynda qoljazba muralarynyń tizimi jasalyp, kóne túrki, shaǵataı, arab (qadym, jádıt, tóte) jazýlaryndaǵy sırek kitaptar men materıaldar qazaq tiline aýdarylyp, sıfrlandyrý jumystary atqarylyp jatyr. Joba aıasynda avtomattandyrylǵan júıege qujattardy engizý boıynsha sarapshylardyń qatysýymen arnaıy modýl ázirlendi.

Sıfrlyq kitaphananyń ashyq resýrstarǵa aınalýy túrki halyqtarynyń mádenıetaralyq baılanysyn nyǵaıtyp, or­taq qundylyqtardy saqtaý men nasıhattaýǵa yqpal eteri sózsiz. Bul joba – mádenı ıntegrasııa­nyń biregeı úlgisi bola otyryp, túrki halyqtarynyń bola­shaq urpaqtaryna rýhanı murany jetkizýdiń basty quralyna aınalady.