– Qazir álemde jasandy ıntellekt qarqyndy damyp keledi. Prezıdent Q.Toqaev salany damytýǵa aýqymdy tapsyrma júktep otyr. Jahandyq jańashyldyqtan qalyp qoımaý úshin ozyq jetistikterdi ǵylym, bilim men tehnologııada paıdalaný basty mindet. Degenmen úlken korporasııalardyń jáne ulttyq strategııalardyń deńgeıinde ǵana atalatyn jasandy ıntellekt kópshilikke etene tanys emes. Bıznes salasy jasandy ıntellekt qýatyn sezine qoıǵan joq. Osy maqsatta iske asyp jatqan «AI-Sana» kýrstary generatıvtilikten bastap, jasandy ıntellektiniń barlyq salasyn qamtıdy. Bıyl JI kýrsynda 650 myń stýdentti oqytý kózdelip otyr. Olardyń arasynan iriktelgen 100 myń stýdent qyrkúıekten bastap, ekinshi modýlmen oqytylatyn bolady. «AI-Sana» kýrstarynda stýdentter «ChatGPT», «Grok», «Midjourney», taǵy da basqa JI quraldaryn meńgerip, óz baǵdarlamalaryn synaqtan ótkize alady. Búginde daıyn jobalar da bar, – dedi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde ótken «Digital Farabi – 2025» halyqaralyq forýmynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek.
Iriktelgen 100 myń stýdent jasandy ıntellekt ekonomıkanyń qaı salasynda qoldanýǵa bolatyny jaıynda naqty bilim daǵdylaryn ıgeretin bolady. Ári qaraı ınvestorlarmen jumys, jasandy ıntellekt klasteri aıasynda damý múmkindigi berilmek. Bul – bolashaqtyń «unicorn» kompanııalaryna bastaıtyn qadam. Osy joldy basynan aıaǵyna deıin ótýge daıyn stýdentter úshin jyl saıyn úsh basymdyqqa ıe, ıaǵnı bıyl energetıka, turaqty damý jáne agrokeshen salalary qarjylanatyn bolady.
Álemdik tájirıbelerdi zertteý negizinde júzege asyp jatqan jobalar barysyna toqtalǵan vedomstvo basshysy AQSh-tyń jasandy ıntellekt álippesin 1-synyptan, Qytaıdyń 2035 strategııasynda kórsetilgen arnaıy pán retinde oqytý tájirıbesin mysalǵa aldy. Osy oraıda ǵalamdyq básekede elimiz de óz ornyn nyqtap alýy úshin salada mamandar daıarlaýdyń zamanaýı múmkindikterin qoldanýy qajet. Onyń aıtýynsha, álemniń myqty ýnıversıtettermen birlesip, joǵary bilim júıesinde buryn-sońdy qolǵa alynbaǵan birqatar jasandy ıntellekt jobasy iske asady.
QazUÝ rektory Janseıit Túımebaevtyń sózine zer salsaq, ýnıversıtette jasandy ıntellekt, kıberqaýipsizdik pen tildik modeldi sıfrlandyrýǵa arnalǵan jobalar iske asyp jatyr. Búginde aýqymdy baǵdarlamalardy oryndaıtyn sýperkompıýterdiń biri osy ýnıversıtette ornalasqan.
– Bizdiń elimiz sıfrlyq transformasııa qarsańynda tur. QazUÝ jetekshi ǵylymı-bilim berý ortalyǵy retinde bul úrdiske belsendi qatysyp keledi. Bilikti jáne kásibı mamandardy daıarlaýmen qatar, ınnovasııalyq jobalar damyp jatyr. Jasandy ıntellekt – tehnologııa emes, jańa múmkindiktiń kilti. Basty mindetimiz – osy tehnologııalardy engizip, turaqty damýyna jaǵdaı jasaý. QazUÝ qazaq tilin ǵylym tiline aınaldyrý máselesine basymdyq beredi. Osy turǵyda oqý ordasynyń ǵalymdary aqparattyq júıelerdegi memlekettik tildiń úlesin arttyrý maqsatynda qazaq tilindegi jasandy ıntellektini jetildirýge belsendi qatysyp jatyr, – dedi rektor.
Sondaı-aq forýmda «Nvidia» korporasııasynyń korporatıvtik bıznesti damytý jónindegi aǵa menedjeri Anton Djoraev, Qazaqstandaǵy «ASUS» ókili Ramazan Aranǵazy, Qazaqstan, Ortalyq Azııa jáne Mońǵolııa memlekettik organdarymen jumys jónindegi «Kaspersky» kompanııasynyń aǵa menedjeri Áset Ordabaev, sarapshy ǵalymdar jasandy ıntellektiniń elimizdegi damý barysy, kompanııalarda qoldanylý tájirıbesimen bólisti.
Forým aıasynda stýdentter men mektep oqýshylarynyń startap jobalaryna arnalǵan kórme ótti. Naýryzbaı aýdanynda ornalasqan «Alem» ınnovasııalyq shyǵarmashylyq ortalyǵy oqýshylarynyń ázirlemeleri jańashyldyǵymen erekshelendi. Ortalyqqa Aınur Daýylbaeva basshylyq etedi. «Fızıka-ınjenerııa» úıirmesiniń jetekshisi Talǵat Seıdazdyń aıtýynsha, oqýshylar fızıka, ınjenerııa, avıamodeldeý salalarymen qatar, ekologııa jáne aýyl sharýashylyǵynyń damý baǵyttaryna arnalǵan jobalarmen aınalysady. Ǵylymdy ómirde qoldaný arqyly qoǵamnyń naqty qajettilikterine jaýap berýdi maqsat ete otyryp, oqýshylar sý qubyry jarylǵan jaǵdaıda, sý shyǵynyn azaıtý úshin qubyrdyń jarylǵan jerin tez anyqtap, jedel jóndeý júrgizýge múmkindik beretin arnaıy qural jasap shyǵardy. Kólik qozǵalysynan energııa alatyn «Magıstraldy jel týrbınalary» jobasy balamaly energııa alýdy maqsat etedi.
Úıirmege qatysatyn 7-11 synyp oqýshylary bul joly aýyl sharýashylyǵy keshenine jasaǵan ınnovasııalyq ónimderin usyndy. Olar jeldetkish, jaryq júıeleri bar, jylý men sýdy ózi retteıtin avtomattandyrylǵan jylyjaı júıesin ázirlegen. Onda gıdroponıka, aeroponıka júıesi arqyly jyldyń tórt mezgilinde de sapaly ári jyldam ónim alýǵa bolady. Jylyjaı arnaıy dronmen qadaǵalanady. Onda topyraqtyń, jylýdyń, jaryqtyń mólsheri úzdiksiz baqylanyp otyrady. Oqýshylardyń taǵy bir ázirlemesi – 60 shaqyrymǵa deıin 15 kılo salmaqtaǵy ónimdi jetkize alatyn dron-kýrer. Elektrli motormen qozǵalatyn dron qorshaǵan ortaǵa zııansyz. Osyndaı úzdik ázirlemeleri úshin bolashaqtyń ınjenerlerine I dárejeli dıplom tabys etildi. Buǵan deıin «Shoqan Ecology», Itfest, «Jas Galym», «EcoSolutions Hackathon», taǵy da basqa baıqaýlarda júldeli oryn ıelenip júrgen jas ǵalymdar startaptarǵa qatysý arqyly jobalaryna ınvestor izdep júr. Jaqynda balamaly energııa kózderine baılanysty ázirlegen «Magıstraldy jel trýbınasy» jobasy úshin 200 myń teńge kóleminde grant jeńip aldy.
Forým jasandy ıntellekt salasyna qyzyǵýshylyq bildiretin jastar úshin erekshe shabyt berip, úzdik startaptardyń avtorlary men jeńimpazdary «FIFA PS» dıplomdary jáne baǵaly syılyqtaryna ıe boldy.
ALMATY
