Foto: Ashyq derekkóz
Osy jazda dollar men teńge dálizi kóz aldymyzda qyryq ret qubyldy: 500 teńgelik qyzyl syzyqtan erkin attap, 510 teńgege deıin bardy, sosyn 550 teńgeden de asyp ketken kezderin kórdik. Eń sońynda, Ulttyq bank ıntervensııa jasamaımyz degen nıetinen qaıtty, dollardyń betin beri qaraı burdy.
Teńgeniń qazirgi baǵamy eksport úshin jaıly bolǵanmen, biz úshin asa jaıly bolmaı tur. Munaı men metaldar qunynyń ósýi eksportty qoldaıdy, al amerıkalyq retteýshiniń saqtyq ustanymy dollardyń shamadan tys ósýin tejeıdi. Keshe Ulttyq bank tóraǵasy T. Súleımenov merzimdi ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý úshin qarjy naryǵyn keshendi túrde reformalaýǵa daıyndalyp jatqanyn habarlady.
Onyń aıtýynsha, bank sektorynyń negizgi kapıtaly naqty ekonomıkaǵa baǵyttalýy tıis. Qazirgi tańda bankterdiń ótimdiligi kóbinese tutynýshylyq nesıe men Ulttyq banktiń qysqa merzimdi quraldaryna jumsalyp otyr. Jańa reformalar osy úrdisti ózgertip, qarajatty kásipkerlik jobalarǵa tartýǵa yntalandyrady. Jańa Bıýdjet kodeksi aıasynda salyqtyq jeńildikter qarastyrylyp, korporatıvtik nesıelendirýdi keńeıtý kózdelip otyr. Bul sharalar aqsha-kredıt jáne prýdensııalyq retteýmen birge bıznes úshin tartymdy qarjylyq orta qalyptastyrmaq. «Biz elimizdiń makroekonomıkalyq turaqtylyǵy men damýyn qamtamasyz etý úshin Memleket basshysynyń reformalaryn júıeli túrde iske asyramyz. Ulttyq bank uzaq merzimdi, sapaly jáne ınklıýzıvti ekonomıkalyq ósýge, azamattardyń ál-aýqatyn qoldaýǵa jaǵdaı jasaý maqsatynda baǵa jáne qarjy turaqtylyǵyna basa nazar aýdarady», dedi Tımýr Súleımenov.
Ekonomısterdiń pikirinshe, bul reformalar qarjy júıesiniń ıkemdiligin arttyryp, kapıtaldyń naqty sektorǵa quıylýyna jaǵdaı jasaıdy. Nátıjesinde ekonomıkalyq ósimniń sapasy artyp, qarjy naryǵy halyqaralyq standarttarǵa beıimdele túspek.
Qarjyger Ánýar Úshbaevtyń aıtýynsha, dollar men teńge dálizi 535 degen kórsetkishtiń aınalasynda qubyla bastaǵanymen, keler aptanyń basynda 533 teńge shamasynda turaqtalýy múmkin. Biraq teńge óziniń balanstyq núktesin tapty deýge áli erte.
Ulttyq bank búgin naqty belgi berdi: orta merzimdi qashyqtyqta tólem balansynyń aǵymdaǵy shotynyń saldosy qalypty tapshylyq aımaǵynda qalatynyn sarapshylardyń bári aıtyp jatyr. Bul negizgi eksporttyq taýarlar baǵasynyń kútiletin tómendeýine, ımporttyń ósýine jáne shıkizat sektoryndaǵy sheteldik ınvestorlarǵa eleýli tólemderge baılanysty.
Ekonomıkalyq ósimdi qoldaý úshin retteýshi bankterdi korporatıvtik kredıtteýge ótimdilikti qaıta basqarýǵa yntalandyrady, bul rette tutynýshylyq kredıtter men bank quraldarymen operasııalardyń qoljetimdiligin tómendetedi. Bul úshin salyqtyq jeńildikter jasalady jáne aqsha-kredıt sharalary túzetiledi.
Geosaıası kókjıekte tynyshtyq baıqalady: Ýkraına boıynsha kelissózder toqtatyldy, alaıda EO elderi Reseıge qarsy jańa sanksııalardy talqylaýǵa daıyndalýda, al AQSh RF-men saýda baılanystaryna baılanysty Úndistannan ımportqa qosymsha baj salyǵyn josparlap otyr.
Budan basqa, FQJ basshysy Djerom Paýelldiń Djekson-Hoýldaǵy sımpozıýmda sóılegen sózi shýly boldy: retteýshi mólsherlemelerdi qyrkúıek aıynda tómendete bastaýy múmkin, bul naryqtarda optımızm týdyrdy. Alaıda AQSh-taǵy saýda-sattyqtyń alǵashqy kúnderi osydan keıin paıdany belgileýmen shekteldi.
Rýbl valıýtalyq naryqtaǵy pozısııasyn birtindep joǵaltýda. Qubylmalylyq ósýde jáne reseılik valıýtanyń álsireý úrdisi salyq kezeńi aıaqtalǵannan keıin kúsheıýi múmkin. Qyrkúıekte FRJ-nyń negizgi mólsherlemesiniń yqtımal tómendeýi qysymnyń qosymsha faktoryna aınalady. Importty qalpyna keltirý qysqa merzimdi perspektıvada rýblge keri áserin tıgizedi. Rýbl baǵamy boıynsha boljam: ıýanǵa - 11,1-11,3, dollarǵa - 80-81 rýbl.
О́tken aptada Brent markaly munaıdyń baǵasy barreline 66,53 dollardan 67,18 dollarǵa deıin ósti, bul shamamen 0,98% -ǵa ósýge sáıkes keledi. Bul oń trend eksporttyq túsimdi nyǵaıtýǵa yqpal etedi jáne teńge baǵamyn qoldaıdy.
Bizge bir dollar úshin shamamen 535 teńge belgisi - bul qazaqstandyq ekonomıka men álemdik faktorlar múddeleriniń teńgerimi ekenin moıyndaý kerek. Baǵam qysqa merzimdi perspektıvada turaqty, muny sarapshylardyń boljamdary men retteýshiniń is-qımyldary rastaıdy. Bul «tepe-teńdikti» uzaq ýaqyt saqtaý - 2025 jyldyń ekinshi jartysyna deıin sozylýy múmkin.
Qorytyndylaı kele, KASE bırjasyndaǵy kúndizgi saýda-sattyq qorytyndysy boıynsha dollar baǵamy 533,87 teńge deńgeıinde qalyptasty. USD/KZT juby bankaralyq saýdada 534,06 teńgeden, al Astananyń aıyrbastaý oryndarynda dollardyń ortasha baǵamy 539,04 teńgege teń.
