Farmasevtıkada otandyq óndirýshilerdiń úlesi qashan artady?

Byltyr jyl sońynda elde 207 farmasevtıkalyq kásiporyn tirkelipti. Olardyń ishinde 43-i dárilik zattar óndirisine, 164-i medısınalyq buıymdar óndirisine mamandanǵan. Ishki naryqtyń álsizdigi basqa-basqa koronavırýs tusynda qatty baıqaldy. Qarapaıym maska, parasetamoldan bastap, dári-dármektiń birneshe túri tapshy boldy. Qandaı pereparattardyń kómegimen vırýstyń aldyn alýǵa bolatynyn da el-jurt bilmedi. Shyndyǵynda, dári-dármek qaýipsizdigi – ulttyq qaýipsizdik deńgeıindegi másele ekenin sol kez uqtyq. Osynyń barlyǵyn eskere kele, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev densaýlyq saqtaý júıesine 2029 jylǵa qaraı otandyq dárilik zattardyń ishki naryqtaǵy úlesin 50%-ǵa deıin jetkizý jóninde meje qoıdy. Mine, sodan beri farmasevtıka salasyn damytý boıynsha keshendi is-sharalar qabyldandy. Dárilik zattardyń aınalymyn baqylaý úshin tańbalaý ádisi engizildi. Dári óndirilgennen keıin, elge kirgen, dárihanaǵa jetken jáne tutynýshynyń qolyna tıgenge deıingi aralyǵy baqylaýda bolady. Zańsyz dári-dármek tasymaldaýdyń joly kesildi. Sosyn, óndirýshilerdi qoldaý baǵytynda da qabyldanyp jatqan is-sharalar bar. О́ndiristi ulǵaıtýdyń taǵy bir negizgi baǵyty – ınvestısııamen baılanysty. Investısııa salýǵa nıetti kompanııalarǵa da elde jeńildikter jasalǵan. Jalpy, ınvestısııasyz 2029 jylǵa deıin Memleket basshysy bekitken mejeni baǵyndyra alamyz dep aıtý qıyn.

Búginde Pfizer, Roche jáne AstraZeneca syndy álemdik farmasevtıkalyq alyptarmen 3 uzaq merzimdi shart jasalǵan. Atalǵan kompanııalar sharttyq óndiris tapsyrys berýshileri retinde elimizde óz ónimderin shyǵaryp, jetkizýdi josparlap otyr. Bıyl Densaýlyq saqtaý mınıstrligine ınvestısııalyq kelisimder jasasý úshin 398,2 mlrd teńgege 246 dárilik zat boıynsha 9 ótinim kelip túsken. Osyǵan qaraǵanda, qazirgi qarqyn báseń dep aıtýǵa kelmeıdi. Al onyń nátıjesi qalaı bolaryn kezi kelgende bile jatarmyz. Qoryta kele, mınıstrlikke túsken ótinimderdiń tizimin tómende qaldyrdyq:

1. «Khan Tengri Biopharma» JShS – Almaty qalasyndaǵy «Innovasııalyq tehnologııalar parki» AEA-da tolyq sıkldi bıofarmasevtıkalyq keshen qurylysy.
2. «Hımfarm» AQ – Shymkent qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń farmasevtıkalyq ónerkásibi kásiporyndaryn jańǵyrtý jáne dári-dármekterdi otandyq óndirý úlesin ulǵaıtý maqsatynda ınfýzııalyq dárilik zattar óndirisi boıynsha jańa jeli ashý.
3. «Abdı Ibragım Global Farm» JShS – Almaty oblysynda joǵary tehnologııalyq farmasevtıkalyq óndiris qurý.
4. «Qaraǵandy farmasevtıkalyq kesheni» JShS – Qaraǵandy farmasevtıkalyq kesheniniń óndiristik qýatyn jańǵyrtý jáne ulǵaıtý.
5. «Nobel Almaty farmasevtıkalyq fabrıkasy» AQ – Almaty qalasynda farmasevtıkalyq keshen salý (belsendi farmasevtıkalyq sýbstansııalar, daıyn dárilik zattar, bıofarmasevtıkalyq ónimder – halyqaralyq GMP standarttaryna saı).
6. «SantıFARM» JShS – Almaty qalasyndaǵy Innovasııalyq tehnologııalar parki AEA-da bıofarmasevtıkalyq keshen qurylysy.
7. «Steppe Pharmaceuticals» JShS – Almaty qalasynda tolyq sıkldi farmasevtıkalyq zaýyt salý.
8. «MSN Pharmalab» JShS – Almaty qalasynda qatty peroraldi dárilik túrlerdi shyǵaratyn jańa farmasevtıkalyq zaýyt qurylysy.
9. «MSPL-ROMPHARM» JShS – Túrkistan oblysyndaǵy arnaıy ekonomıkalyq aımaqta dárilik zattar shyǵaratyn farmasevtıkalyq zaýyt qurylysy.