Foto: Ashyq derekkóz
Mamandardyń dereginshe, jalǵan brokerler tek ınvestısııa ıllıýzııasyn jasap, azamattardyń qarajatyn aldap alyp, keıin izin jasyrady. Olar tanymal adamdardyń dıpfeıkterin paıdalanyp, qysqa ýaqyt ishinde joǵary tabysqa sendiretin agressıvti jarnamany qoldanady.
Klıent baılanys nómirin qaldyrǵannan keıin «menedjerler» asyǵystyq týǵyzý taktıkasyn qoldanady: «aksııa aıaqtalýǵa jaqyn», «Qazaqstan úshin lımıt shekteýli» degen sııaqty qysym kórsetedi.
Alaıaqtar zańdy brokerlerdiń saıttaryn aınytpaı jasaıtyn klondar nemese «ınvestısııalyq platformalar» ashady. Onda paıdalanýshy tek jalǵan, vırtýaldy tabystyń ósip jatqan grafıgin kóredi. Qarajatty sheship alýǵa áreket jasaǵanda klıentten komıssııa, saqtandyrý, «statýs kóterý» sııaqty jeleýlermen qosymsha aqsha talap etiledi. Maksımaldy somany alǵannan keıin alaıaqtar joǵalyp ketedi, saıttar óshiriledi, qarajat sheteldik nemese jalǵan tulǵalardyń shottaryna túsedi.
Qazaqstanda keń taraǵan shemalar
• Jalǵan IPO. Iri kompanııalardyń bırjaǵa deıingi «jabyq aksııalaryn» usyný. 2021 jyly Aqtóbe oblysynda Nike, Microsoft jáne Pepsi aksııalarynyń jalǵan saýdasy ashylǵan. Mınımaldy salym – 1 000 dollar.
• Instagram jáne Telegram-daǵy jalǵan «ınvestısııalyq jeliler». Aıyna 30-50% tabys ýáde etip, qarajatty «kýratordyń» jeke kartasyna aýdartqan. 2025 jylǵy qazanda Qarjylyq monıtorıng agenttigi 100% tabys usynǵan shemany toqtatty. 117 adam zardap shekken.
• «Perspektıvaly tokender» men «arbıtraj arqyly tabys». Qarajatty alaıaqtar shotyna tolyqtyrý ǵana talap etiledi. 2025 jyldyń qarashasynda Warner Bros.-pen áriptestik retinde kórsetilgen qarjy pıramıdasynyń uıymdastyrýshysy 5 jylǵa sottaldy. 40 adam orta eseppen 225 myń teńgeden aıyrylǵan.
Qalaı qorǵanýǵa bolady
-
Qazaqstandaǵy kez kelgen kásibı baǵaly qaǵazdar naryǵy qatysýshysynyń mindetti lısenzııasy bolýy shart.
-
Garanttalǵan tabysqa senbeý kerek. Joǵary paıda árqashan joǵary táýekelmen baılanysty.
-
Aqshany jeke tulǵalarǵa aýdarmaý jáne belgisiz qosymshalardy «menedjerdiń ótinishimen» ornatpaý.
-
Kompanııanyń rekvızıtteri men resmı kelisimshartty talap etý.
