Álemdik reıtıngide bási joǵary
NU bıyl bilim sapasyn baǵalaý salasyndaǵy jetekshi álemdik organdardyń biri – brıtandyq «Quality Assurance Agency for Higher Education» agenttiginiń ınstıtýsıonaldyq akkredıtasııasyn aldy. NU professory Vakar Ahmadtyń aıtýynsha, akkredıtasııa ýnıversıtettiń jahandyq akademııalyq standarttarǵa saı bolýyn bekitip, onyń halyqaralyq bedelin jaqsartyp, dıplomdardyń qundylyǵyn arttyrady.
NU osy jyldyń ishinde reıtıngide 100 pozısııaǵa joǵarylap, jahandyq akademııalyq ortadaǵy ornyn aıtarlyqtaı bekitti. Bıyl ýnıversıtet «Times Higher Education» jahandyq bedeldi reıtınginde 401–500 aralyǵyndaǵy orynǵa turaqtady. Bul – elimizdegi JOO-lar arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish. Sonymen qatar NU kóshbasshylyǵyn dáleldep, Ortalyq Azııa, Kavkaz elderi arasynda nómiri birinshi JOO bolsa, TMD elderiniń arasynda 4-orynǵa kóterildi. Ýnıversıtet basshylyǵy 2030 jylǵa qaraı álem ýnıversıtetteriniń arasynda úzdik 300 ýnıversıtettiń qataryna kirýdi maqsat etip otyr.
Ýnıversıtettiń taǵy úlken jetistigi – halyqaralyq «Global Ranking of Academic Subjects» pándik reıtıngine enýi. Bul reıtıngini jasaıtyn «Shanghai Ranking» ýnıversıtetterdiń jekelegen pánder boıynsha bilim sapasy men ǵylymı nátıjeliligin baǵalaıtyn eń bedeldi ári qatań halyqaralyq reıtıngilerdiń biri sanalady. 2025 jylǵy nátıje boıynsha Nazarbayev University Ortalyq Azııadan osy reıtıngke engen jalǵyz joǵary oqý orny bolyp tanylyp, ınjenerııa, bilim baǵyty boıynsha joǵary baǵa aldy. «Shanghai Ranking» pándik reıtıngileri álemniń shamamen eki myńǵa jýyq ýnıversıtetin qamtyp, baǵalaý barysynda ǵylymı zertteýlerdiń sapasy men yqpalyn basty ólshem retinde alady. Atap aıtqanda, ýnıversıtette Nobel syılyǵy laýreattarynyń bolýy, «Nature» jáne «Science» sekildi bedeldi ǵylymı jýrnaldardaǵy jarııalanymdar sany men sapasy, halyqaralyq basylymdardaǵy ǵylymı ónimdilik pen dáıeksózderdiń keltirilýi, professor-oqytýshylyq quramnyń deńgeıi jáne halyqaralyq zertteý áriptestikteriniń belsendiligi sııaqty negizgi kórsetkishter eskeriledi. Bul nátıje Nazarbayev University-diń jekelegen pánder boıynsha álemdik akademııalyq keńistikte óz ornyn nyqtaı túskenin kórsetedi.
Ǵylymı jarııalanymdar
Bıyl NU «Scopus» derekqorynda tirkelgen ǵylymı jarııalanymdar sany boıynsha 11 myń maqaladan asyp tústi. Bul kórsetkish elimizdegi barlyq ýnıversıtet pen ǵylymı ınstıtýt jarııalaǵan ǵylymı jumystardyń shamamen 16 paıyzyn quraıdy. Jarııalanymdardyń sapalyq deńgeıi de joǵary: maqalalardyń 57,3 paıyzy Q1 sanatyndaǵy, ıaǵnı eń bedeldi ǵylymı jýrnaldarda jaryq kórgen, al 28,1 paıyzy álemdik reıtıngilerdiń eń joǵarǵy bóligindegi basylymdarǵa jarııalanǵan. NU zertteýshileriniń eńbekteri halyqaralyq ǵylymı ortada keńinen qoldanylady, olardyń maqalalaryna jasalatyn dáıeksózder sany álemdik ortasha kórsetkishten eki ese joǵary. Sonymen qatar Stenford ýnıversıteti jasaıtyn eń kóp dáıeksóz keltiriletin álem ǵalymdarynyń jahandyq tizimine NU-dyń 42 zertteýshisi engen. Qazirgi tańda ýnıversıtettiń professor-oqytýshylyq quramynyń 38 paıyzyn otandyq ǵalymdar quraıdy. Osy arqyly NU shetelde eńbek etip júrgen bilikti otandyq ǵalymdardy elge tartý jáne ǵylymı áleýetti elimizde shoǵyrlandyrý baǵytyndaǵy strategııalyq jumysyn júıeli túrde júzege asyryp keledi.
Infraqurylym áleýeti
Bıyl NU buryn qoldanylǵan júıelerden 40 ese qýatty jańa býyn «Irgetas» sýperkompıýterin iske qosty. Bul joǵary dáldiktegi esepteýler júrgizýge, kúrdeli úderisterdi modeldeýge, aýqymdy derekterdi taldaýǵa, zamanaýı jasandy ıntellekt modelderimen jumys isteýge múmkindik berdi. Sonymen qatar ýnıversıtet ǵalymdary alǵashqy «Designed in Kazakhstan» mıkrochıpin ázirlep shyǵardy. Joba Qytaı ǵylym akademııasy ýnıversıtetimen áriptestik aıasynda júzege asyp, otandyq mıkroelektronıkanyń damýynda mańyzdy jobaǵa aınaldy. Osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyra otyryp, Aqyldy júıeler men jasandy ıntellekt ınstıtýty buǵan deıin jasalǵan «KazLLM» iri tildik modeliniń negizinde onyń fýnksıonaldyq múmkindigi men naqty qoldaný aıasyn keńeıtken jańa JI ónimderdi ázirleýdi jalǵastyryp keledi.
Sonymen birge halyqaralyq bıoqaýipsizdik standarttaryna saı qurylǵan bıomedısınalyq zertteý ortalyǵy iske qosylyp, qazirgi tańda «AAALAC International» halyqaralyq akkredıtteýinen ótýge daıyndalyp jatyr. Bul ortalyq jańa dárilik preparattardy ázirleý men otandyq farmasevtıka óndirisin damytýda mańyzdy ról atqarady. Budan bólek, NU Ulttyq ǵylym akademııasymen birlesip jańa energetıka tehnologııalary men materıaldar ınstıtýtyn qurý bastamasyn kóterdi. Jańa qurylym atom jáne sýtegi energetıkasy, energııa saqtaý júıeleri men energetıkalyq júıelerdi sıfrlandyrý salalaryndaǵy zertteýlerdi úılestirip, «ITER» men «EuroFusion» sekildi ıadrolyq sıntezge arnalǵan halyqaralyq jobalarǵa qatyspaq.
NU halyqaralyq ǵylymı dıplomatııanyń mańyzdy alańy retinde de tanylyp keledi. Bıyl ýnıversıtet alǵash ret jasandy ıntellekti men medısınadaǵy robottehnıka (AIR) boıynsha halyqaralyq konferensııa ótkizdi, «Bir beldeý – bir jol» bastamasy aıasynda nanomaterıaldar men energııa saqtaý júıeleri (INESS) jónindegi konferensııa uıymdastyrdy jáne Ortalyq Azııada tuńǵysh ret matematıka salasyndaǵy eń bedeldi forýmdardyń biri sanalatyn «ISAAC» halyqaralyq matematıka kongresin qabyldady.
Halyqaralyq áriptestik
Ýnıversıtet «SOAS University of London», «University of Leeds» jáne «Hong Kong University of Science and Technology» (Guangzhou) sııaqty bedeldi joǵary oqý oryndarymen yntymaqtastyq jónindegi memorandýmdarǵa qol qoıdy. Sonyń ishinde Ulybrıtanııadaǵy «SOAS» ýnıversıtetimen birlesip, jahandyq qarym-qatynastar men eýrazııalyq zertteýler baǵytynda jańa magıstratýra baǵdarlamasy iske qosyldy. Baǵdarlama aıasynda stýdentter birinshi semestrdi Londonda, ekinshi semestrdi Astanada oqyp, halyqaralyq uıymdarda taǵylymdamadan ótedi. Sonymen qatar Nazarbayev University-niń Bıznestiń joǵary mektebi Gonkongtaǵy «HKUST» ýnıversıtetimen birlesip Azııadaǵy alǵashqy eýrazııalyq bızneske arnalǵan bakalavrıat baǵdarlamasyn iske qosty. Bul baǵdarlama óńirlik jáne halyqaralyq bıznesti tereń biletin jańa býyn mamandaryn daıarlaýǵa baǵyttalǵan.
Sapaly bilim – sapaly maman
Ýnıversıtettiń tanymaldylyǵy jyl saıyn artyp keledi. Bıylǵy oqý jylynda Nazarbayev University-ne 10 myńnan astam talapkerden ótinim tústi, bul ótken jylmen salystyrǵanda 34 paıyzǵa kóp. Ýnıversıtet túlekteri eńbek naryǵynda joǵary suranysqa ıe. Olardyń 98 paıyzy elimizde jáne shetelde turaqty jumysqa ornalasqan. Máselen, jasandy ıntellekt salasynda álemdik deńgeıde tanylyp kele jatqan tuńǵysh otandyq startap «Higgsfield» komandasynyń 90 paıyzy – NU túlekteri. Bul otandyq mamandardyń jahandyq JI naryǵynda básekege qabiletti ekenin kórsetedi. Túlekterdiń bir bóligi bilimin shetelde magıstratýra men doktorantýrada jalǵastyrsa, mansap jolyn tańdaǵandary «Google», «Amazon», «Apple», «Meta» sııaqty iri tehnologııalyq kompanııalarda, sondaı-aq «Goldman Sachs» pen «J.P. Morgan» sekildi jetekshi qarjy ınstıtýttarynda eńbek etip júr.
Sonymen birge túlekterdiń basym bóligi elde qalyp, ulttyq ekonomıkanyń damýyna da óz úlesin qosyp júr. Ýnıversıtettiń 15 jyldyq tarıhynda elimizde de, shetelde de suranysqa ıe 12 myń joǵary bilikti maman daıarlandy. Qazirgi tańda Nazarbayev University eldiń akademııalyq damýynyń kóshbasshysy, halyqaralyq áriptestiktiń mańyzdy alańy jáne ınnovasııalardyń bastamashysy retinde qalyptasty. Ýnıversıtet prezıdenti, professor Vakar Ahmadtyń aıtýynsha, ýnıversıtettiń negizgi maqsaty – óńirlik deńgeıde básekege qabiletti joǵary bilim júıesin qalyptastyryp, Eýrazııanyń jetekshi ýnıversıtetine aınalý.
Mıra ABLAEVA
