Otandyq sporttyń oljaly kórsetkishteri

Biz «balapandy kúzde sanaıtyn» halyqpyz. Bıyl qazaq sportynyń jylnamasy orasan mol oljamen bederlendi. Astanadaǵy «Qazaqstan» jeńil atletıka sport kesheninde jyldyń qorytyndy sharasy ótti. Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov quttyqtaý sózinde saıypqyran sańlaqtardyń tolaıym tabysyna zor alǵysyn bildirdi.

Otandyq sportshylar bıyl jazǵy olımpıadalyq sport túrlerinen jyl barysynda ótken álem chempıonattarynda táýir nátıje kórsetip, júlde jeńip alýda rekord jańartty. Jyl qorytyndysynda ulttyq qurama sportshylary jahandyq dodalarda sporttyń segiz túrinen 32 medal jeńip aldy. Onyń 14-i altyn, 5-eýi kúmis, 13-i qola. Atap aıtqanda, otandas­tarymyz boks, dzıýdo, semserlesý, grek-rım kúresi, erkin kúres, taekvondo, sadaq atý men nysana kózdeý sportynan úzdikter qatarynan kórindi. Bul – táýelsizdik jyldarynda tirkelgen eń joǵary nátıje. Salmaqtar bolsaq, buǵan deıingi úzdik nátıje 2023 jyly tirkelgen edi. Sol jyly ulttyq qurama sportshylary 22 medal (7 altyn, 5 kúmis, 10 qola) jeńip alǵan. Osylaısha, 2025 jyly jalpy júlde sany 10 medalǵa ósip, altyn medal sany eki esege artty.

Álem chempıonattarynda úzdik nátıje kórsetken sportshylar qatarynda boks­tan Alýa Balqybekova, Aıda Ábikeeva, Natalıa Bogdanova, Sanjar Táshkenbaı, Mahmud Sabyrhan, Tórehan Sabyrhan, Aıbek Oralbaı, grek-rım kúresinen Aıdos Sultanǵalı, dzıýdodan Ábıba Ábý­jaqynova, semserlesýden erler quramasy (Elmır Álimjanov, Rýslan Qurbanov, Kırıll Prohodov, Vadım Sharlaımov), sadaq atýdan áıelder quramasy (Vık­torııa Lıan, Adel Jeksenbınova, Roksana Iýnýsova), sondaı-aq taekvondodan Aıdana Qumartaeva men Nodıra Ahmedova bar.

2025 jylǵy álem chempıonattarynyń qorytyndysynda Azııa elderi arasynda jalpykomandalyq esepte Qytaı quramasy (42 altyn, barlyǵy 120 medal) top jarsa, Japonııa (22 altyn, 67 medal) ekinshi, Ońtústik Koreıa (14 altyn, 46 medal) úshinshi orynǵa turaqtady. Elimiz Azııada 4-orynǵa ıe boldy. Otandastarymyz 11 álem chempıonatynda 32 júlde, onyń ishinde 14 altyn medal enshilep, qurlyqtaǵy kóshbasshy elderdiń biri ekenin pash ete bildi.

Sportshylarymyz oljalaǵan 32 júl­deni jazǵy olımpıadalyq sport túr­lerine engen 8 sport túrinen jeńip alǵanyn eskersek, 2026 jyly Japonııada ótetin jazǵy Azııa oıyndarynan da kúter oljamyz qomaqty. Azııa oıyndary Olımpıadadan keıingi eń mańyzdy keshendi jarys, eldiń halyqaralyq sporttyq mártebesiniń negizgi kórsetkishi ekeni belgili. Bıylǵy nátıje ulttyq quramalardyń júıeli damýyn, negizgi sport túrlerindegi oryndardyń nyǵaıýyn ári jańadan engizilgen baǵdarlamalardan turaqty nátıje shyqqanyn aıqyndaı túsedi.

Osy jyly elimizdiń sportshylary halyqaralyq arenada 50-den astam tarıhı jetistikke qol jetkizdi. Sondaı-aq elimiz iri halyqaralyq sporttyq jarystar ótetin alańǵa aınaldy. Bıyl short-trekten ulttyq qurama Azııa oıyndaryndaǵy alǵashqy altyn júldeni jeńip alsa, frıstaıl-akrobatıka men semserlesý sport túrlerinen tuńǵysh ret medal buıyrdy. Sonymen qatar dzıýdo, boks, kórkem gımnastıka, mánerlep syrǵanaý, sadaq atý men parabıatlon saıystarynan joǵary nátıjeler tirkeldi.

«Qaırat» fýtbol klýby óz tarıhynda alǵash ret ÝEFA Chempıondar lıgasynyń jalpy kezeńine shyqqanyn aıryqsha atap ótýge bolady. Sondaı-aq 2025 jyly qazaq topyraǵynda bokstan, frıstaıldan Álem kýbogi kezeńderi, dzıýdodan «Grand Slam» týrnıri, birqatar olımpıadalyq sport túrinen halyqaralyq jarystar ótkizildi. Buǵan qosa, elimizde alǵash ret Azııa Paralımpııalyq komıtetiniń konferensııasy men Bas assambleıasy uıymdastyrylyp, elimizdiń Azııadaǵy ınklıýzıvti sport ortalyqtarynyń biri retindegi mártebesin nyǵaıta tústi.

2025 jyly elimizde 135 sport nysany paıdalanýǵa berildi, olardyń basym bóligi aýyldy aımaqtarda salyndy. Týrızm jáne sport mınıstri E.Myrzabosynov osy jyldy qorytyndylaý barysynda birqatar iri sport nysanynyń boı kótergenin atap ótti. Bul ıgi is aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady. Onyń ishinde Túrkistandaǵy eskek esý arnasy men Qyzylordadaǵy «Qaı­sar Arena» stadıony bar. Asta­nadaǵy Ulttyq sport ýnı­ver­sıtetiniń qurylysy jalǵasyp jatyr.

Paralımpıadalyq, sýrdlımpıadalyq qoz­ǵalys júıeli túrde damyp keledi. Alǵash ret «múgedektigi bar sportshyny súıemeldeıtin adam» uǵymy zań­men bekitilip, erekshe qajettiligi bar sport­shylardyń qatysý múmkindigi keńeıdi.

Bıylǵy mańyzdy baǵyttardyń biri – halyqaralyq sport uıymdarymen ózara is-qımyldy kúsheıtýge basa nazar aýdaryldy. Búginde elimizdiń 81 ókili halyqaralyq, qurlyqtyq sport federasııalarynda jumys isteıdi. Budan bólek, bıyl elimizge 22 halyqaralyq sport uıymnan basshylar keldi. Bul elimizdiń uıymdastyrýshylyq ári ınfraqurylymdyq áleýetiniń halyq­aralyq deńgeıde moıyndalǵanyn dáleldeıdi. Turaqty túrdegi halyqaralyq yntymaqtastyqtyń nátıjesinde 2027 jyly elimizde ústel tennısi, dzıýdo, stend atý, boks pen djıý-djıtsýdan bes álem chempıonatyn ótkizý týraly kelisimder jasaldy. Bul elimizdiń halyqaralyq sport alańy retindegi senimdi ári básekege qabiletti mártebesin odan ári nyǵaıtýda mańyzdy bolmaqshy.

Sporttaǵy jetistikterdi tartý etken sańlaqtardyń izin basyp, jolyn jalǵar jas býynnyń babyn keltirip, baǵyn asyra daıarlaý da ýaqyt talaby. Endi Týrızm jáne sport mınıstrligi olımpıadalyq rezervti daıarlaýǵa qoıy­latyn talaptardy kúsheıtedi. Sapaly sport rezervin qalyptastyrýda mamandandyrylǵan mektep-ınternat-kolledjderiniń jumysyn keshendi túrde qaıta qaraý qajettigi týyndap otyr. Elimizde 16 oblystyq mamandandyrylǵan olımpıadalyq rezerv mektep-ınternat-kolledji, 1 respýblıkalyq sport kolledji, 3 respýblıkalyq maman­dandy­rylǵan olımpıadalyq rezerv mektep-ınternat-kolledji jumys isteıdi. Atalǵan uıymdarda sporttyń 41 túrinen 6 381 tárbıelenýshi bilim alyp jatyr. Budan bylaı uıym basshylary úshin negizgi tıimdilik kórsetkishteri (KPI) júıesin engizý usynyldy. Negizgi ólshemderdiń biri retinde oblystyq ınternattarda óńirlik quramaǵa, respýblıkalyq ınternattarda ulttyq quramaǵa engen sportshylardyń úlesin arttyrý kózdelip otyr. Sonymen qatar jattyqtyrýshy-pedagogıkalyq quramnyń qyzmetin jan-jaqty baǵalaý mindetteledi.

Sporttaǵy shyqqan bıigimizge baǵa berilgen saltanatty is-sharada «Úzdik–2025» laýreattary qurmetke bólendi. Úzdik sportshylar, jattyqtyrý­shylar, mamandar, sporttyq uıym jetekshileri men salanyń ózge de ókilderiniń úzdikteri óz atalymdarynda marapattaldy. Arnaıy qurylǵan komıssııanyń uıǵarymymen «Jyldyń úzdik sportshysy» atalymynda grek-rım kúresinen álem chempıony Aıdos Sultanǵalı úzdik shyqty. 1998 jyldan beri eresekter arasyndaǵy álem chempıonatynda qazaq balýandaryna jalynan ustatpaı kelgen altyn medaldi otandasymyz oljalady. Osy atalymda qyzdar arasynda boks­tan eki dúrkin álem chempıony Alýa Balqybekovanyń da mereıi ústem boldy.

«Jyldyń úzdik jattyq­tyrýshysy» Raıymbek Ǵabı­den, Dolkýnjan Kamekov (áıelder boks­y) atansa, «Jyldyń úzdik balalar jat­tyqtyrýshysy» atalymy jasós­pirimder arasyndaǵy (U17) álem chempıony Madhııa Ýsmanovany baptaǵan bilikti bapker Hıslat Mammetovke berildi.

«Aýyldyq jerdegi úzdik dene shynyq­tyrý jáne sport ádiskeri» atalymymen Aqtóbe oblysy Yrǵyz aýdanyndaǵy balalar men jasóspirimder sport mektebinde qyzmet etetin Altynbek Sarbýlın marapattaldy. Ol kúres túrin damytýǵa, sonymen qatar ádistemelik jumysqa birneshe jyldan beri úlesin qosyp keledi.

Elimizdiń boks federasııasy «Jyldyń úzdik akkredıttelgen sport federasııasy» ataǵyna ıe boldy. Federasııa ulttyq quramanyń 2025 jylǵy álem chempıonatyndaǵy joǵary nátıjeleri men sportshylardy júıeli túrde qoldaǵany úshin marapattaldy.

Almaty oblysynyń dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń Ulttyq jáne at sporty túrleri boıynsha sportty damytý dıreksııasy «Jyldyń úzdik sport uıymy» atandy. Jyl qorytyndysynda uıym 12 ulttyq, sonymen qatar at sporty túrinen 837 sportshyny daıyndap, 53 resmı jarysta 85 medal jeńip alǵan. Onyń 28-i – altyn.

«Jyldyń úzdik sport óńiri» atalymynda Qyzylorda oblysy jeńimpaz dep tanyldy. Qazirde óńirde 377 myń adam, ıaǵnı turǵyndardyń 44,6%-y sportpen júıeli túrde aınalysady. Keıingi jyldary oblysta sport ınfraqurylymy qarqyndy damyp, óńir sportshylary respýblıkalyq, halyqaralyq jarystarda joǵary nátıjelerge qol jetkizip júr.

«Aýyldyq jerdegi úzdik dene shynyq­tyrý jáne sport nusqaýshysy» atalymy Jambyl oblysy, Turar Rysqulov aýdany, Qumaryq aýyldyq okrýginiń sport nusqaýshysy Serjan Badenovke buıyrdy. Bilikti maman buqaralyq sportty damytýǵa, jarystar uıymdastyrýǵa, aýyl jastaryn júıeli túrde sportqa tartýǵa eleýli úlesin qosyp keledi.

«Aýdandyq úzdik dene shynyqtyrý jáne sport bólimi» atalymynda Qara­ǵandy oblysy, Qarqaraly aýdanynyń dene shynyqtyrý jáne sport bólimi úzdik dep tanyldy. Qarqaraly aýdanynda respýblıkalyq, oblystyq deńgeıdegi sporttyq is-sharalar júıeli túrde ótkizilip, sportpen turaqty aınalysatyn turǵyndardyń úlesi 41,3%-ǵa jetken.

«Jyldyń úzdik aýyl jattyqty­rýshysy» atalymynda Qostanaı oblysy, Beıimbet Maılın aýdanynyń balalar-jasóspirimder sport mektebiniń shańǵy jarysy jattyqtyrýshysy Vladımır Shalygın jeńimpaz atandy. Tájirıbeli maman sportshylardy ulttyq, oblystyq quramalarǵa, sondaı-aq el birinshiliginiń jeńimpazdary men júldegerlerin daıyndaǵan.

«Dene shynyqtyrý jáne sport salasynyń úzdik mamany» marapaty Astana qalasynyń «Sportty damytý dıreksııasy» RMK ınspektorlyq-taldamalyq bóliminiń ádiskeri Meıram Nurtazınge tabystaldy. Ol halyqaralyq jarystarda, sonyń ishinde Azııa oıyndarynda kórsetken taldamalyq qoldaýy úshin úzdik dep tanyldy.

«Sporttaǵy jyl serpini» atalymy «Qaırat» fýtbol klýbynyń oıynshysy Dastan Sátpaevqa buıyrdy.

«Jasóspirimder jáne jastar qura­masynyń sportshysy» atalymynda kórkem gımnastıkadan elimizdiń absolıýtti chempıony, Azııa, álem chempıony Aqmaral Erekeshova, frıstaıl-akrobatıkadan álem chempıony Dinmuhammed Raıymqulov, aýyr atletıkadan álem chempıony Ksenııa Prozorova laýreat atandy.

«Jyldyń úzdik sport mesenaty» atalymy FREEDOM kompanııasyna berildi. Kompanııa sport ınfraqurylymyn damytýǵa, sonyń ishinde Pavlodar qala­synda «Birlik» kúres ortalyǵyn salýǵa úles qosyp, orasan qoldaý tanytty.

Sonymen qatar Seıdahmet Berdiqulov atyndaǵy «Úzdik sport jýrnalısi» baıqaýynyń jeńimpazdary anyqtaldy. El sportyndaǵy qadaý-qadaý oqıǵalardy buqaralyq aqparat quraldarynda nasıhattap, kópshilikke áıgilegen áriptesterimizdiń de eńbegi baǵalandy. «Úzdik telejoba» atalymymen Qazsport telearnasynyń bas redaktory Azat Smaǵulov marapattalsa, «Úzdik sporttyq jarııalanym» atalamynda Qanat Baıuzaqov (Elordainfo.kz) pen Ásel Ábilbek (Baq.kz) úzdik dep tanyldy. «Úzdik fotoreportaj» atalymy Turar Qazanǵapqa buıyrdy.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes mınıstrlik jyl boıy buqaralyq sportty damytýǵa, sportshylardy daıarlaýdyń ulttyq júıesin engizýge, joǵary jetistikter sportyn jetildirýge baǵyttalǵan keshendi sharalardy júıeli túrde iske asyrdy. Mańyzdy qadamdardyń biri – «Dene shynyqtyrý jáne sport týraly» jańartylǵan zań kúshine endi. Jańa zań saladaǵy basqarýdyń jańa qaǵıdalaryn engizip, basym sport túrlerin aıqyndap, bıýdjet qarajatyn neǵurlym nysanaly paıdalaný múmkindigin qamtamasyz etedi. Jańa zańǵa sáıkes sporttyń 65 túri joǵary jetistikter sportyna engizilip, onyń 46-sy basym baǵyt retinde aıqyndaldy. Alda da asqaraly asýlar bar. Kelesi jylqy jylynda da sportshylarymyz el mártebesin asyrady dep senemiz.