– Aıdarbek Seıpiluly, bıylǵy egin naýqany tabysty aıaqtalyp, qatarynan ekinshi jyl rekordtyq ónim jınaldy. Osyndaı nátıjege qol jetkizýdiń negizgi sebebi qandaı?
– Rekordtyq ónimniń basty syry – memlekettiń qoldaýy men sharýalardyń eseli eńbegi. Byltyr el boıynsha 26,7 mln tonna astyq jınalsa, bıyl bul kórsetkish 27,1 mln tonnaǵa jetti. Maıly daqyldardan 4,8 mln tonna ónim alynyp, jańa rekord tirkeldi. Sonymen qatar, 428 myń tonna maqta terilip, bul keıingi 18 jyldaǵy eń joǵary nátıje boldy.
Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes – aýyl sharýashylyǵyna jeńildetilgen kredıt túrinde kórsetilgen memlekettik qoldaý kólemi bıyl alǵash ret 1 trln teńgege jetti. Onyń 750 mlrd teńgesi 5 paıyzdyq mólsherlememen kóktemgi jáne kúzgi naýqanǵa baǵyttalsa, 250 mlrd teńge tehnıka alýǵa arnalǵan lızıngke bólindi. Bul sharalar sharýalardyń tuqym, tyńaıtqysh, janar-jaǵarmaı, tehnıkamen tolyq qamtylýyna múmkindik berdi. Máselen, mıneraldy tyńaıtqyshtar engizý deńgeıi alǵash ret ǵylymı negizdelgen qajettiliktiń 56%-yn (1,8 mln tonna) qurady. Elıtalyq tuqym úlesi de 9,5%-dan 11,5%-ǵa deıin artty. Kelesi jyly bul kórsetkishter odan ári jaqsarady degen úmit bar.
– Tórt jyl buryn aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń 90 paıyzy tozǵan kúıde bolatyn. Bıyl bul kórsetkish 70 paıyzǵa deıin tómendedi. Osy oń ózgeris tehnıka satyp alýǵa arnalǵan jeńildetilgen lızıng baǵdarlamasynyń jemisi deýge bola ma?
– Aýyl sharýashylyǵyndaǵy tehnıkany jańartý – qazirgi basty máseleniń biri. Osyǵan baılanysty mınıstrlik úsh qoldaý tetigin usynady: satyp alynǵan tehnıkanyń 15–30%-yn ınvestısııalyq sýbsıdııalaý, tehnıkany kredıt nemese lızıng arqyly alý kezinde syıaqy mólsherlemesiniń bir bóligin jabý, sondaı-aq otandyq tehnıkany jeńildetilgen lızıngpen satyp alý. Bıyl memleketten bólingen 1 trln teńgeniń 250 mlrd-y jeńildetilgen lızıngke baǵyttaldy, bul byltyrǵy 120 mlrd teńgege qaraǵanda eki ese kóp. Nátıjesinde, jyl basynan beri sharýalar 25 myń tehnıka alǵan, onyń 8,7 myńy lızıng arqyly alynǵan, bul tehnıkany jańartý qarqynyn 6,5%-ǵa deıin arttyrdy.
– Bıyl qambamyz astyqqa toldy. Endigi mindet – ony sapaly túrde saqtap, tıimdi baǵamen ótkizý. Bul baǵytta mınıstrlik qandaı is-sharalardy qolǵa alyp otyr? Sondaı-aq eksport boıynsha aldaǵy josparlar qandaı?
– О́ndirilgen astyq kólemi ishki qajettilikti tolyǵymen qamtamasyz etedi jáne eksporttyq áleýet saqtalady. О́tken maýsymda astyq eksporty 13,4 mln tonnany qurap, aldyńǵy jylǵa qaraǵanda 47%-ǵa ósti. Eksporttyq geografııa 45-ten astam eldi qamtıdy. Bıyl otandyq astyq Belgııa, Portýgalııa, Polsha, Norvegııa, Ulybrıtanııa, Vetnam, BAÁ, Marokko, Aljır, Egıpet sııaqty elderge jetkizildi. Sonymen qatar Iran, Ázerbaıjan, Armenııa, Grýzııaǵa da jetkizilimder jańartyldy. Jańa eginnen shamamen 3,9 mln tonna astyq eksporttalyp, bul ótken jylmen salystyrǵanda 13,6%-ǵa artyq. Jańa maýsymda astyq pen un eksporty 13 mln tonna deńgeıinde saqtalmaq.
– Eksport týraly sóz qozǵaǵanda, agrohabtar men logıstıka týraly aıtpasqa bolmaıdy. Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda: «Qazirgi tańda eń ózekti mindettiń biri – agrohabtar jáne logıstıka ortalyqtaryn damytý», dedi. Bul baǵyttaǵy elimizdiń qazirgi jaı-kúıi qalaı ári alda qandaı ózgerister kútip tur?
– Mınıstrlik Memleket basshysynyń Joldaýyn iske asyrý boıynsha Jalpyulttyq is-sharalar josparyna sáıkes Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligimen jáne basqa múddeli organdarmen birlese jumys júrgizip otyr. Qazir 5 transshekaralyq saýda-logıstıka habyn damytý qolǵa alyndy: Jambyl oblysyndaǵy Qyrǵyzstanmen shekaralas ındýstrııalyq keshen, Túrkistan oblysyndaǵy О́zbekstanmen shekaradaǵy «Ortalyq Azııa» kooperasııa ortalyǵy, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Reseımen shekaralas «Eýrazııa» transporttyq ortalyǵy, Mańǵystaý oblysyndaǵy «Kaspıı toraby» jáne Jetisý oblysyndaǵy Qytaımen shekaradaǵy «Qorǵas toraby».
Agrohabtar azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrýǵa, elder arasyndaǵy taýar aınalymyn jaqsartýǵa jáne ınvestısııa tartýǵa yqpal etedi, bul óndirýshiler men eksporttaýshylarǵa tıimdi jaǵdaı jasaıdy. Mysaly, Jambyl oblysyndaǵy agrohabta maıly tuqymdar men bıdaıdy qaıta óńdeý kesheni, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy men tyńaıtqyshtar zaýytyna ınvestorlardan ótinimder tústi. Jetisý oblysyndaǵy «Qorǵas toraby» mańynda aýyl sharýashylyǵy janýarlary men balyqtarǵa arnalǵan quramajem óndiretin kásiporyndar jumys isteıdi. Túrkistan oblysynda О́zbekstanǵa eksportqa arnalǵan maqta, kúrish jáne basqa da ónimderdi qaıta óńdeý jobasy josparlanyp otyr. Mańǵystaý oblysyndaǵy «Kaspıı torabynyń» damýy otandyq astyqtyń EO men Ortalyq Azııaǵa eksportyn arttyrady.
– Prezıdent Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń ekinshi forýmynda sóılegen sózinde «Tereń óńdelgen ónim shyǵarýǵa basymdyq berý qajet» degen edi. Tipti kelesi jyly óńdelgen ónim úlesin 70%-ǵa deıin jetkizýdi mindettedi. Sondaı-aq tereń óńdeýge basymdyq berý jaıyn da aıtty. Mindet mejesinen kóriný úshin qaıtpek kerek?
– Bizde 2024–2028 jyldarǵa arnalǵan aýyl sharýashylyǵy ónimin jáne tamaq ónerkásibin qaıta óńdeýdi damytý jónindegi keshendi jospar bar. Onda qaıta óńdeýge tapsyrylǵan aýyl sharýashylyǵy ónimderin, aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa arnalǵan kredıtter boıynsha syıaqy mólsherlemesin sýbsıdııalaý, jeńildetilgen kredıtter berý jáne ishki naryqta otandyq qaıta óńdelgen ónimniń básekege qabilettiligin arttyrý, jańa naryq kózderin ashý arqyly qaıta óńdeý ónimderiniń eksporttyq áleýetin ósirý kózdelgen.
Ulttyq damý josparynda bekitilgen alty taýar boıynsha (et, sút, maıly daqyldar tuqymy, kúrish, júgeri, qaraqumyq – red.) 2024 jyly qaıta óńdelgen ónim úlesi 40 paıyzdyń ornyna 50 paıyzdy kórsetti. Bıyl ony 55 paıyzǵa jetkizý josparlanǵan. Joǵaryda atalǵan baǵytta jumysty jetildirý arqyly kelesi jyly Prezıdent júktegen mejeni eńseremiz dep senemin.
– Memleket basshysy mal sharýashylyǵyn damytýǵa erekshe nazar aýdarýdy da tapsyrdy. Qazir bul sala boıynsha arnaıy jospar ázirlenip jatqanynan habardarmyz. Osyǵan baılanysty tolyǵyraq toqtalyp ótseńiz, mınıstrlik mal sharýashylyǵyn damytý úshin qandaı qadamdardy qolǵa almaq?
– Rasynda, qazaqtyń qanymen bite qaınasyp, súıegine sińgen atakásipti damytý búginde memlekettik saıasattyń basymdyǵyna aınaldy. Búginde ázirlengen keshendi jospar aıasynda mal sharýashylyǵyn damytýdyń birqatar naqty is-sharalaryn iske asyrý kózdelgen. Máselen, barlyq janýar túrleri boıynsha asyl tuqymdy mal basyn satyp alýǵa 6% mólsherlememen uzaqmerzimdi jeńildetilgen kredıt berý baǵdarlamasy júzege asyrylady. Ekinshiden, ıgerilmegen jaıylymdyq jerlerdi tıimdi paıdalaný maqsatynda 6% mólsherlememen biryńǵaı kredıttik ónim iske qosylady. Bul qural jaıylym ınfraqurylymyn damytýǵa baǵyttalǵan qosymsha shyǵyndardy qarjylandyrýǵa múmkindik beredi. Atalǵan kredıttik ónimderdi tabysty iske asyrý úshin «DAMÝ» qory arqyly 85%-ǵa deıin kepildendirý tetigin engizýdi josparlap otyrmyz. Úshinshiden, salany kadrlarmen qamtamasyz etý jáne mal sharýashylyǵy qyzmetkerleri úshin qajetti áleýmettik jaǵdaılardy qalyptastyrý jónindegi sharalar pysyqtalyp jatyr. Tórtinshiden, mal sharýashylyǵynyń barlyq baǵyty boıynsha aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa arnalǵan 5%-dyq jeńildetilgen nesıelendirý jaıy jolǵa qoıylyp otyr. Bıylǵy qyrkúıekten bul nesıelendirý baǵdarlamasy bordaqylaý alańdaryna baǵyttalyp iske qosyldy. Endigi kezektegi negizgi mindet – atalǵan baǵdarlamanyń aıasyn keńeıtý. Qazir bul prosesterge qajetti esepter júrgizilip jatyr. Shyǵyndar belgili bolǵan soń, qujat múddeli memlekettik organdarmen kelisýge joldanady.
– Mal sharýashylyǵy týraly sóz bolǵanda, teri óńdeý máselesi de nazardan tys qalmaıdy. Búginde iri qara men usaq mal terileriniń kádege jaramaı, bosqa rásýa bolýy alańdatady. Osy túıtkildi sheshýdiń ýaqyty jetken joq pa? Mınıstrlik bul máseleni qalaı retteýdi josparlap otyr?
– Durys aıtasyz, mal terisin kádege jaratý máselesi óte ózekti. Búginde respýblıka boıynsha janýarlar júnin óńdeýde qýattylyǵy jylyna 29 myń tonnany quraıtyn 9 kásiporyn, 3,3 mln dana iri-qara men 3,1 mln dana usaq mal terisin óńdeıtin 12 kásiporyn jumys isteıdi. Bul, árıne, azdyq etedi. Sondyqtan qazir jún-teri óndirisin jetildirý maqsatynda ınvestısııa tartý baǵytynda keshendi jumys júrgizilýde. Nátıjesinde, jýyrda ǵana Aqtóbe oblysynda «KazFeltec» JShS-nyń alǵashqy toqyma emes materıaldar jáne jún óńdeý zaýyty iske qosyldy. Kásiporyn jylyna 2,2 myń tonna daıyn ónim shyǵara alady. Jobanyń ınvestısııalyq quny – 5,3 mlrd teńge. Sonymen qatar ár aımaqtan teri qabyldaý pýnktterin ashý da qolǵa alyndy. Búginde dál osyndaı birqatar ınvestorlarmen kelissóz júrgizilip jatyr. Tipti ınvestısııalyq jobalardy memleket tarapynan sýbsıdııalaý da kózdelgen. Sondaı-aq osy salaǵa bet alǵan kásipkerlerge 2,5% mólsherlememen 10 jylǵa deıingi merzimge kredıt berý, tehnıkalyq jabdyǵyn satyp alýǵa lızıng qarastyrý boıynsha sheshim qabyldandy.
– Ishki naryqty otandyq etpen qamtyp, et ónimderiniń eksporttyq áleýetin arttyrý da mańyzdy mindet ekeni anyq. Endeshe, etti «qyzyl altynǵa» aınaldyrý úshin qandaı naqty qadamdar qajet? Bul baǵytta otandyq sharýalardyń múmkindigi qandaı?
– Elimizdegi sharýalardyń oǵan áleýeti jetedi. Búginde sharýalarymyz ishki naryqty sıyr, qoı, jylqy etimen jáne jumyrtqamen tolyq qamtıdy. Al qus eti boıynsha qamtý deńgeıi 79 paıyzdan 82 paıyzǵa jetti. Eksportta ósý dınamıkasy aıqyn seziledi. Aıtalyq, irgeles jatqan О́zbekstanǵa 2024 jyly 17 myń tonna et eksporttalsa, bıyl bul kórsetkish 27 myń tonnaǵa jýyqtady. Col sekildi Tájikstan, Qyrǵyzstan, Qytaı, BAÁ, Qatar, Grýzııa, Iran, Belarýs elderinen otandyq etke degen suranys joǵary. Búginde osy ósimdi turaqty saqtaý maqsatynda asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytý, zamanaýı bordaqylaý alańdary men et óńdeý kásiporyndaryn iske qosý, sıfrlyq baqylaý jáne veterınarııalyq qaýipsizdik júıelerin damytý jolǵa qoıyldy.
– Veterınarııa salasyndaǵy máseleler kópten beri kóterilip keledi. Búginde bul baǵytta naqty qandaı jumys atqaryldy? Salany materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaý, veterınar mamandardyń jaǵdaıyn jaqsartý, kadrlyq áleýetti arttyrý boıynsha alda qandaı jospar bar?
– «Dáriger adamdy, veterınar adamzatty emdeıdi» degen sózdiń ózektiligi artyp keledi. Qazirgi jaǵdaıda veterınarlyq qadaǵalaýdyń ult saýlyǵy úshin mańyzy zor. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes Agroónerkásiptik keshendi damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasy aıasynda veterınarııa salasy jańǵyrtylýda. Keıingi eki jylda 400 veterınarııalyq nysan salyndy, taǵy 235 nysannyń qurylysy júrip jatyr. 892 arnaıy avtokólik alýǵa 3,4 mlrd teńge jumsaldy. Aldaǵy eki jylda veterınarııalyq ınfraqurylymdy nyǵaıtýǵa 66,2 mlrd teńge bólinip, 1049 mal qorymy, 72 stansa men 1278 pýnkt salynbaq. Sondaı-aq asa qaýipti aýrýlarǵa qarsy vaksınasııa nátıjesinde janýarlar aýrýynyń oshaqtary 51%-ǵa azaıdy.
Veterınarııa salasyn jetildirý aıasynda birqatar mańyzdy sharalar atqarylyp otyr. Halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen jumys toby qurylyp, brýsellez, aýsyl jáne ózge de qaýipti aýrýlarǵa qarsy kúres tásilderi qaıta qaralýda. Sonymen qatar otandyq ekpe úlesi 34%-dan 78%-ǵa deıin artty. Veterınarııalyq baqylaýdy kúsheıtý úshin tolyq sıfrlyq qadaǵalaý júıesi engizilip, maldyń týǵan sátinen bastap, ónimniń tutynýshyǵa jetkenge deıingi barysy avtomattandyryldy. Eksportqa arnalǵan karantındik baqylaý da sıfrlyq formatqa kóshirildi. Zerthanalyq múmkindikterdi arttyrý maqsatynda 3,8 mlrd teńgege 70-ten astam qaldyqty anyqtaıtyn 9 joǵary tıimdi suıyqtyqtyq hromatograf satyp alyndy. Bul – azyq-túlik qaýipsizdigin halyqaralyq standarttarǵa saı baqylaýǵa múmkindik beredi. Veterınar mamandardyń basty máselesi – eńbekaqynyń azdyǵy. Ony jaqsy bilemin. Bul túıtkildiń túıinin tarqatý maqsatynda da keshendi jumys júrgizilip jatyr. Qazir sala kadrlaryn qoldaý maqsatyna qosymsha 22 mlrd teńge qarjy suratyldy. Ol úshin tıisti zańnamaǵa da ózgeris engizilip jatyr. Bul jospar júzege assa, 2027 jyldan bastap mamandardyń jalaqylary ósedi.
– Qazir kóptegen ınnovasııalyq tehnologııa arqyly zamanaýı fermalar salynyp jatqanyn jaqsy bilemiz. Demek, salany sıfrlandyrý úderisin jalǵastyrýda qandaı jańashyldyqtar sharýalardyń jumysyn jeńildetedi?
– Salany sıfrlandyrý tek sharýalardyń jumysyn jeńildetip qoımaı, shyǵyndy azaıtyp, ónimdilikti arttyrýǵa jol ashady. Sondyqtan Memleket basshysy Joldaýda sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektini engizýdi tapsyrdy. Qazir mundaı sheshimderdi qoldanatyn aýyl sharýashylyǵy óndirýshileriniń sany 600-den asty. О́simdik sharýashylyǵynda GPS-navıgasııa, dron, sensor jáne analıtıkalyq platformalarǵa negizdelgen dálme-dál eginshilik júıeleri engizilip jatyr. Bul egis jumysyn avtomattandyryp, tyńaıtqysh pen ósimdikti qorǵaý quraldaryn tıimdi ári únemdi paıdalanýǵa múmkindik beredi. Sıfrlandyrý mal sharýashylyǵyna da engizilip jatyr. Máselen, azyqtandyrýdy, janýarlardyń densaýlyq jaǵdaıyn, mıkroklımatty jáne tabynnyń ónimdiligin basqarý prosesteri qazir avtomattandyrylyp keledi.
Elimizde 104 zamanaýı sút-taýarly fermasy men 30-dan asa bordaqylaý alańynda IT-júıeler engizilgen. Onda janýarlardyń ómirlik kórsetkishterin avtomatty túrde monıtorıngileý, azyqtandyrý mázirin retteý júzege asyrylýda. Bul tehnologııalar ónimdiliktiń artýyna jáne ónim sapasynyń jaqsarýyna yqpal etedi.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeýde de óndiristik prosesterdi basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıeleri engizilip jatyr. Búginde elimizde 200-den astam kásiporyn smart-ferma sanatyna jatady. Onda dálme-dál eginshilikten bastap, derekterdi ıntellektýaldy taldaýǵa deıingi sıfrlyq sheshimder keshendi túrde qoldanylady. Sıfrlandyrý deńgeıi joǵary óńirler – Aqmola, Soltústik Qazaqstan, Jetisý, Pavlodar jáne Qostanaı oblystary. Bul aımaqtarda aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaıta óńdeýde avtomattandyrý men sıfrlyq tehnologııalardy qoldaný turaqty tájirıbege aınalǵan. Aldaǵy maqsat – tolyq sıfrlandyrylǵan agroóndiriske kezeń-kezeńimen kóshý.
– Damýdy ǵylym-bilimsiz elestetý múmkin emes. Agrosaladaǵy ǵylymda nendeı jetistikter bar?
– Shyn máninde, agroónerkásiptik keshenniń turaqty damýynyń mańyzdy faktorlarynyń biri – ǵylymı jáne kadrlyq qamtamasyz etý. Qazir agrarlyq ǵylymnyń kórsetkishteri aldyńǵy qatarly agrotehnologııalardy qoldanatyn sharýashylyqtardan artta qalyp keledi. Munyń birneshe sebebi bar. Birinshiden, agrarlyq ǵylymdy qarjylandyrý júıesi álsiz ári ýaqtyly emes. Damyǵan elder aýyl sharýashylyǵynyń jalpy óniminen ǵylymı zertteýlerge 1%-dan 3%-ǵa deıin qarjy bóledi, al elimizde bul kórsetkish 0,3%–0,4%-dy quraıdy. Sonyń saldarynan búginde ǵımarattar men qurylymdar 85%-ǵa, tehnıka 70%-ǵa, zerthanalyq jabdyqtar 66%-ǵa eskirgen. Sáıkesinshe, kadrlar turaqtamaıdy. Qazir ǵylymı zertteýlerdiń óndiriske engizilý úlesi 22%-dy quraıdy, al 2030 jylǵa deıin 40%-ǵa jetkizý josparda. Mysaly, AQSh-ta bul kórsetkish 50–60%, Eýropalyq odaqta 40–55%, Qytaıda 45–50%, al Izraılde 70%-dy quraıdy.
2030 jylǵa deıin agrarlyq ǵylymdy qarjylandyrý kólemin ulǵaıtý kózdelip otyr. 2026 jylǵy respýblıkalyq bıýdjette materıaldyq-tehnıkalyq bazany jańartý úshin 16,8 mıllıard teńge qarastyryldy.
Sondaı-aq S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń bazasynda 2025 jyldyń sońyna deıin agroónerkásip salasyndaǵy alǵashqy aımaqtyq tehnopark qurylmaq. Bul tehnopark startaptar men shaǵyn bızneske ǵylymı jáne tehnologııalyq qoldaý kórsetetin bolady, sol arqyly organıkalyq aýyl sharýashylyǵyn damytý úshin erekshe ekojúıe qalyptasady. Atalǵan maqsatta «A.I.Baraev atyndaǵy Astyq sharýashylyǵy ǵylymı-óndiristik ortalyǵy» JShS bazasynda óndiristik-tehnologııalyq bólim qurylyp, eýropalyq standarttarǵa sáıkes organıkalyq óndiris talaptaryna sáıkestigi rastaldy.
2025 jyly qazanda elimizdegi alǵashqy agroekologııalyq-klımattyq karbondy polıgon ashyldy. Polıgon zamanaýı qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Bul ekojúıe jaǵdaılaryna jyl boıy monıtorıng júrgizýge múmkindik beredi.
– Aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek kúshi tapshylyǵy jıi kóteriletin máselege aınaldy. Ásirese qojalyq ıeleri malshy sııaqty mamandardyń joqtyǵyn aıtyp dabyl qaǵyp otyr. Bul túıtkildi sheshý úshin mınıstrlik qandaı naqty qadamdar jasap jatyr?
– Bul – óte ózekti ári kún tártibindegi másele. Sebebi qytymyr qystyń aıazynda, jazdyń aptap ystyǵynda mal sońynda júrý – erikkenniń ermegi emes. Tipti janýarlardy ury-qarydan, túz taǵysynan qorǵaý qajet. Bul – erlikke para-par eńbek. Osyndaı beınetti jumysqa jastar barmaıdy desem, qatelik emes shyǵar. Munyń basty sebebi – shopandardyń áleýmettik jaǵdaıynyń tómendigi, mamandyqqa degen teris kózqaras. Osynaý olqylyqtardyń ornyn toltyrý maqsatynda 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan mal sharýashylyǵy salasyndaǵy agrobıznesti qoldaý jáne damytý jónindegi Keshendi jospardyń jobasy ázirlendi. Onda shopandar men malshylardyń balalaryna tegin joǵary bilim berý, otar baǵatyn malshylardy yntalandyrý járdemaqysyn engizý, shopandardyń balalaryna tegin tamaqpen, kólikpen qamtylatyn memlekettik ınternattar salý, olardyń zeınetkerlik jasyn ózgertý máselesi qaralyp, malshy, saýynshy jáne traktorshy-mehanızator mamandyqtarynyń bedelin arttyrý, shopandar men malshylardyń balalaryn áskerı qyzmetten bosatý sekildi birqatar naqty memlekettik qoldaý sharalary qarastyrylyp jatyr. Atalǵan sharalardy iske asyrý saladaǵy kadrlyq máselelerdi keshendi sheshýge múmkindik beredi.
– Bıyl Prezıdenttiń qolynan mehanızator, traktorshy, saýynshy syndy qarapaıym eńbek adamdary joǵary memlekettik nagradalar aldy. Kópshilik bul qadamdy aýyl eńbekkerlerine degen shynaıy qurmettiń belgisi dep qabyldady. Osy ıgi bastama aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taba ma?
– Prezıdent Aqmola oblysy fermerlerimen kezdesýinde: «Agroforým ótkizý dástúrge aınalady. Jyl saıyn jınalyp, agrosaladaǵy qordalanǵan máselelerdiń sheshimin birge izdeımiz», dep naqty aıtty. Shyn máninde, aýyl sharýashylyǵynda eńbek etip júrgen ár adam – dıqan, malshy, mehanızator ne saýynshy bolsyn – qurmetke laıyq. Bul – saıası turǵydan da, adamı turǵydan da ádiletti sheshim. «Kelisip pishken ton kelte bolmas» demekshi, tájirıbeli eńbek adamymen betpe-bet pikirlesip baryp qabyldanǵan sheshim qoǵam úshin árdaıym tıimdi bolmaq. Eńbek adamdaryna qurmet bir jylmen shektelmeı, turaqty dástúrge aınalary sózsiz.
Áńgimelesken –
Qýat ÁÝESBAI,
«Egemen Qazaqstan»
