Kelisimder ratıfıkasııalandy

Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi kezekti jalpy otyrysynda Áleýmettik-eńbek salasyndaǵy memlekettik kórsetiletin qyzmetterdi ońtaılandyrý jáne avtomattandyrý máseleleri boıynsha ózgeristerdi kózdeıtin zań jobasy qaraldy. Sondaı-aq, depýtattar ratıfıkasııalaýǵa jatatyn úsh kelisimdi jan-jaqty talqyǵa saldy. Kún tártibine shyǵarylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıalaryn bosatý jáne saılaý, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń Ekonomıkalyq sotynyń sýdıasyn bosatý týraly másele óz sheshimin tapty. Memleket basshysynyń usynymy boıynsha ornynan túsýine baılanysty Elena Aqmoldaeva men Vladımır Borısov Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıalary qyzmetinen, basqa laýazymǵa taǵaıyndalýyna baılanysty Venera Seıtimova TMD Ekonomıkalyq sotynyń sýdıasy qyzmetinen bosatyldy. Tıisinshe, jalpy otyrysta Abaı Rahmetýlın men Beıbit Shermuhametov Joǵarǵy Sot sýdıasy bolyp saılandy. Budan keıin otyrys zań jobalaryn qaraýǵa ulasty. Aldymen qaralǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Makedonııa Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Tabysqa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy depýtattar qoldaýyna ıe boldy. Kelisimniń negizgi maqsaty elder arasynda ınvestısııalar úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý, sondaı-aq, eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý jáne keńeıtý. Qarjy mınıstri Baqyt Sultanovtyń aıtýynsha, kelisim ýaǵdalasýshy memleketterdiń jeke jáne zańdy tulǵalarynyń tabys­taryna qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaıdy. «Sondaı-aq, kelisim eki memlekettiń jergilikti organdary arasyndaǵy salyq máseleleri boıynsha aqparat almasýyn qarastyrady. Salyqtan jaltarýdyń aldyn alý máselelerin sheshedi. Qujattyń jekelegen baptary ózara kelisý rásimi sekildi birqatar ortaq sharalardy retteıdi», dedi mınıstr. Bul rette, vedomstvo basshysy eki el arasyndaǵy taý­ar aınalymy ımport esebinen 2013 jyly 1 mıllıon 745 myń dollardy quraǵandyǵyn, ımporttyń negizgi baǵyttary temeki, polıgrafııa ónerkásibi ónimderi men kıim-keshek zattary bolǵandyǵyn alǵa tartty. Sonymen qatar, keshegi otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasy men Halyqaralyq Qaıta Qurý jáne Damý Banki (energııa tıimdiligin arttyrý jáne jastar birlestikterin damytý baǵdarlamasy úshin bir donordyń Trast qory ákimshisi retinde áreket etýshi) arasyndaǵy Grant týraly kelisimdi (Energııa tıimdiligin arttyrý jobasy) ratıfıkasııa­laý týraly» zańdyq qujat ta qoldaý tapty. Zań jobasy boıynsha baıandama jasaǵan Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshevtiń sózine qaraǵanda, halyqaralyq bank Qazaqstanda energııa tıimdiligin arttyrý jobasyna grant bólýdi qarastyrsa, onyń jalpy somasy 21 mıllıon 763 myń AQSh dollaryn quraıdy. Bul qarajattar memlekettik nysandardy, naqty aıtqanda, mektepter, balabaqshalar, aýrýhanalar sekildi áleýmettik nysandardy jáne de kóshelerdi jaryqtandyrýdaǵy energııa tıimdiligin arttyrý jobalaryn iske asyrýǵa baǵyttalady. Budan basqa, halyqaralyq banktiń qarajaty osy saladaǵy baǵdarlamalar men bazalardy jetildirýge de jumsalary belgili boldy. Á.Isekeshevtiń sózine qaraǵanda, joba 2017 jyldyń 30 maýsymyna deıin jalǵasady. Sóz reti kelgende mınıstr atalǵan halyqaralyq qarjy ınstıtýtynyń usynatyn energııa tıimdiligin arttyrý baǵytyndaǵy granty elimiz strategııalyq mindetterine sáıkes keletinin de tilge tıek ete ketti. Jalpy, joba ınvestısııalyq jáne tehnıkalyq kómek kórsetý sekildi eki quramdas bólikten tursa, onyń birinshisi boıynsha memlekettik jáne áleýmettik nysandardyń energııa tıimdiligi baǵytyndaǵy ınvestısııalyq tartymdylyǵyn 17,7 mıllıon dollarǵa deıin arttyrý kózdelgen. Munyń aıasynda áleýmettik salanyń 70-ke tarta nysanyn qaıta jaraqtandyrý qarastyrylyp otyr. Ekinshiden, tehnıkalyq kómek kórsetý baǵytynda ınstıtýttyq, naryqtyq tetikterdi damytý, ornyqty energetıkany qalyptastyrý máseleleri qamtylady. Keshegi otyrysta qaralǵan «Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń básekelestiktiń biryńǵaı qaǵıdalarynyń saqtalýyn baqylaý jónindegi ókilettikterdi júzege asyrýy kezinde qupııa aqparatty qorǵaý tártibi jáne ony jarııa etkeni úshin jaýaptylyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy da depýtattar qoldaýyna ıe boldy. Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev kelisim Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııasynyń memlekettik bılik organdary arasyndaǵy básekelestikti iske asyrý sheńberindegi zańdy jáne jeke tulǵalary qatysatyn qupııa aqparattarǵa qatysty qoldanylaryn erekshe atady. Kelisimde qupııa aqparattardy jarııa etkeni úshin jaýapkershilik kózdelip otyrǵandyǵy da aıtyp ótildi. Immýnıtetten aıyrylǵan komıssııa qyzmetkerleri turǵylyqty jeri boıynsha azamattyq-quqyqtyq jaýapkershilikke, al azamattyǵy boıynsha qylmystyq jáne ákimshilik jaýapkershilikke tartylýy múmkin. Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova baıandaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áleýmettik-eńbek salasyndaǵy memlekettik kórsetiletin qyzmetterdi ońtaılandyrý jáne avtomattandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy depýtattardyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzdy. Zańdyq qujatpen áleýmettik-eńbek salasyndaǵy 36 memlekettik qyzmettiń 16-syn ózgertý usynylǵan. Jalpy, engizilip otyrǵan jańa normalar bul qyzmetterdi azamattardyń tek memlekettik jáne jergilikti organdarda nemese zeınetaqy ortalyqtarynda ǵana emes, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda, sondaı-aq, «elektrondy úkimet» portaly arqyly alý múmkindigin qarastyrady. Mınıstrdiń málimdeýinshe, qyzmet kórsetý mekemelerin tańdaý quqyǵy árkimniń óziniń jeke sheshimine baılanysty bolady jáne qyzmet alý oryndaryn keńeıtý bir jaǵynan memlekettik qyzmetke qoljetimdilikti arttyrsa, ekinshi jaǵynan mekemeler arasyndaǵy básekelestikti arttyrý arqyly kórsetiletin qyzmettiń sapasyn jaqsartýǵa ıgi áser etedi. Jáne de Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary arqyly memlekettik qyzmettiń on túrin qamtý múmkindigi qarastyrylǵan. Sonyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten jáne memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan beriletin múgedektigi boıynsha, asyraýshysynan aıyrylý, jasyna baılanysty zeınetke shyǵý, jumysynan aıyrylýyna baılanysty tólenetin bazalyq járdemaqylar men áleýmettik tólemder de qarastyrylǵan. Bul tólemder qazirgi tańda 700 myńǵa jýyq azamatqa beriledi. Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, áleýmettik tólemder úshin HQO-ǵa ótkizetin qujattar tizimi de qysqarǵan. Máselen, zeınetaqyǵa ótinish berý úshin buryn talap etiletin úsh qujattyń bireýin ǵana – jeke kýálikti kórsetse bolǵany. Al qyzmet kórsetý ýaqyty 7 kúnnen 1 kúnge deıin qysqarady. Sonymen qatar, jasyna baılanysty beriletin áleýmettik járdemaqy, jumystan shyǵyp qalýyna nemese bala baǵýǵa baılanysty áleýmettik tólemder alýǵa arnalǵan qujattar da elektrondy úkimet arqyly rásimdeletini belgili bolyp otyr. Odan basqa, materıaldyq óndiristiń barlyq salasynyń jumysshylary men eńbek­kerlerin óndiristegi asa joǵary kórsetkishteri úshin kótermeleý maqsatynda «Eńbek» ordeniniń ornyna «Eńbek Dańqy» memlekettik marapaty engiziledi, bul úsh dárejeden turady. Bul rette, «Eńbek Dańqy» ordeniniń tolyq ıegerleri mártebesi boıynsha «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa teńestiriledi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».