Kórme • 24 Qazan, 2023
«Túrkistan eki dúnıeniń esigi ǵoı», (Maǵjan) ıaǵnı eki dúnıeniń qaqpasy ekenin áıgilegendeı kórme Respýblıka kúni men Túrki memleketteri uıymynyń 10-mereıtoılyq sammıtine oraı Ulttyq mýzeıde ótti. Munda Qazaq handyǵynyń ǵana emes, uly Turan, túrki elderi ortalyǵynyń tamyrly tarıhynan syr shertetin jádigerler kimdi bolsyn beıjaı qaldyra qoımas.
Ádebıet • 19 Qazan, 2023
Kóktemde qar sýy qaıta, jylqynyń jony kúnge bir qyzyp, tisin kókke endi qadaı bergende jelqursaq aıǵyr mingender jaqsy biledi. Janýar jaı turǵanda qalaı bılep, bir qyryndap júretinin. Basyn qaqshıta qulaǵyn tigip alǵan besti aıǵyr júrmeı-aq tórt aıaǵynan bılep bara jatady. Onyń shoq basqandaı alshysynan túsken, túsip otyrǵan aıaq alysynan arynyn sezerge kerek. Mingen boıda týlap ala jónelgen shý asaý taı-qunannyń ári-beri tartqany jaı delbeńbaı bolyp qalady. Meıli, shý asaý bolsa da. Al kisinese demi ókpe-baýyryn, júregimen qosa syrtqa atyp jibererdeı álgi besti aıǵyrdyń ornynan qozǵalyp ketkeniniń ózi jer teńselip ketkendeı áser etedi. Ony ustap, tizgindep otyrýda ońaı emes. Týra sol sııaqty áserdi shyǵarma oqyǵanda da baıqaýǵa bolady. Alyptardyń kesek týyndylary oqı bastaǵanda tórt aıaǵyn teń basqan tarlandaı arnalanyp, janyńdy uly bastaýlarǵa ala jóneledi. Taý teńselip ketkendeı, jer qozǵalyp, jazyq aǵyp, qum kóship bara jatqandaı. Jazdygúni kóz ushyndaǵy taýlardy saǵym kóterip áketkendeı, tura-tura zerikken dúnıe bir sátte qozǵala barady. Solardyń arasynan arna taýyp ǵumyrlar kóshedi. Dáýirler qulaǵyn qyltıtyp, ǵasyrlardyń júgi syz beredi.
Tanym • 28 Qyrkúıek, 2023
«Shyńǵa shyq – ólgiń kelse eger, shyńǵa shyq – ólgiń kelmese» dep aıaqtalady Jumataı Jaqypbaevtyń bir óleńi. Bul qandaı shyń? Bir shyńǵa shyqsa, ekinshisin baǵyndyrǵysy kelip turatyn adam emes pe? Júregin Qudaıǵa baılaǵandarǵa shyń da kúlkili bolyp qalýy múmkin. О́ıtkeni bul dúnıedegi ólshem men mejeni belgileýshilerdiń kóbi jumyrbasty pende. Sondyqtan belgili bir deńgeıge barǵanda keıbir shyǵarmalar buldyrap kete barady. Bylaısha aıtqanda, «quıryǵyn» ustatpaı ártaraptanyp, naqty birdeńe dep aıtý qıynǵa soǵady. Ony avtor bilip, bálkim bilmeı istedi. О́ıtkeni adam ustaǵanymen, qalamdy belgili bir deńgeıde bir qudirettiń terbeıtinin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Avtor oılamaǵan jerden burylys jasap, burylysynan qubylys týyp, sonysyna keıin ózi de senbeı qarap otyrýy kádik.
Qoǵam • 20 Qyrkúıek, 2023
O zamanda, bu zaman bizdiń qoǵam dombyrany daýǵa aınaldyrady dep kim oılaǵan? Áıteýir jaz ortasynda áleýmettik jelini shýlatqanyn umyta qoıǵanymyz joq. Ile-shala, mine, keshe ǵana «dombyra haram» dep kergigen dinı jat aǵymdaǵylar áleýmettik jelini taǵy shýlatty.
Ádebıet • 18 Qyrkúıek, 2023
«Ásetteı sal án salsań...» dep bastalatyn ánniń birneshe nusqasy bar. Áset ánderi Arqa jerinen qanat qaǵyp, mynaý Semeı, sonaý Jetisý men qazir arǵy bette qalyp qoıǵan qazaq ólkelerine túgel jaıylǵan ult óneriniń asqaq beınesi dese bolǵandaı. Kezinde qazaq án ónerine qatysty mańyzdy habarlar men baǵdarlamalar, úlken án baıqaýlary Áset ániniń atymen «Injý-marjan» atalyp jatty. Qazaq óneriniń alyby jıyp alyńdar degendeı ult mádenıetiniń nebir injý-marjandaryn tastap ketti sońyna.
Zerde • 05 Qyrkúıek, 2023
Burynǵy bılerden qalǵan «ádil adam el bastar» degen sóz bar. Ásilinde qaıratker tulǵa el tanyǵan aqyn ıa jazýshy, áldebir belgili adam bolýy shart emes. Júregi taza, kóńli aq, qaıratty, ádiletsizdikke jany tózbegen erjúrektiń biri Tashmuhamet Beısenbaevty bireý bilse, bireý bilmeıdi, árıne. Aqmola jurtyna sińirgen eńbeginen bólek, bul kisiniń ómiri eki tulǵaǵa qatysty estelikti tiriltedi. Sáken Seıfýllın hám Jumabek Táshenov týraly.
Ádebıet • 21 Tamyz, 2023
Jyrshylyq ónerdiń mártebesi qandaı?
«Kómekeı áýlıe» degen sóz bar. Bul Buqar jyraýǵa qatysty aıtylǵan. Kómeıi búlkildep sóılegende aýzynan altyn tógilgendeı, aıtqany kelip otyrady eken. Sonymen qatar Qazaq dalasynda kómeıin búlkildetip qoıyp tańdy tańǵa uryp jyr aıtatyndar bar. Ony tuma bastaýynan tartsańyz, tomdarǵa júk.
Rýhanııat • 31 Mamyr, 2023
Máshhúr-Júsiptiń taǵylymdy murasy
Bul, árıne, qazaq rýhanııaty úshin jańalyq qana emes, jetistik bolýy da múmkin. Máshhúr-Júsip Kópeıuly shyǵarmalarynyń jańa bes tomdyq tańdamalysyn «Senimen Bolashaq» respýblıkalyq ata-analar qoǵamdyq birlestiginiń quryltaıshysy, ult janashyry Nurken Asanovtyń bastamasymen qurastyryp, baspaǵa daıyndap bergen Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ǵylymı mamandary. Búgin Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúni oraıynda ótkeli turǵan 5 tomdyq tusaýkeseri – patsha ókimeti tusynda da, keńes ókimeti tusynda da dinı turǵydan mansuqtalǵan Máshekeńniń rýhy aldyndaǵy urpaǵynyń taǵzymy, táýbege kelýi der edik.
Janýarlar • 18 Mamyr, 2023
Arqa jaıly bolmaı tur kıikterge...
Aq kıikterdi alǵash kórýim. Poıyzben ótip bara jatyp kózden tasa bolǵansha ańdap úlgerdim. Kıikter jaltań-jaltań etip jaıylady eken. Basyn ońdy-soldy shulǵyǵanda, aýada jeńil qalqyp júrgendeı súıkimdi kórinedi. Naýryzdyń 21-i kúni Qaraǵandy oblysyndaǵy Darııa men Burma aýylyn basyp ótetin temirjol boıynda jaltań-jaltań etip jaıylyp júrdi. Ishinde múıizdi tekesi bar. Mundaı sulý jaratylysty kórsemshi! Jer alashabyr, bir jerde bar, bir jerde qar joq. Sonda jaıylyp júrgen kıikterdi kórip qýanǵan júregim, ótkende Jańaarqanyń jazyǵynda shashylyp qalǵan bókenderdiń óleksesin kórip kúl-parsha boldy.
Mádenıet • 15 Mamyr, 2023
Qazir kórermen qaýym Astanadaǵy Ulttyq mýzeıdiń aýzy-murnynan shyǵyp tur. Munda ataqty sýretshi, «Parasat» ordeniniń ıegeri Alpysbaı Qazyǵuldyń «Kóktemgi samǵaý» atty kórmesi ótip jatyr. Mamyrdyń basynda sýretshi artynyp-tartynyp Almatydan Astanaǵa jetkizgen 140 kartınasyna kóz sýaryp júrgender de az emes. Biz de sol qatardan tabylyp, kórkem týyndylardy kózben «jutyp» qaıtpaq edik, alaıda ult pen jurttyń bolmysy men turmysynan syr shertken boıaýlar bizdi «jutyp qoıǵan» syńaıly.
