Pikirler .
Julym-julym joldy jóndeı bergennen ne shyǵady?
Joldyń «jyry» mol «jyrǵa» aınalǵaly qashan. Alqaly jıyndarda aıtylady, bas shulǵyp qatyramyz dep tarasady. Odan keıingi jerde joǵary-tómendi qaǵaz almasýlar, tynymsyz telefon shyldyry sherý tartady. Qyzyl sózden qyrman úıilip, esepter beriledi. Jalǵany men shynyn eshkim sarapqa sala bermeıdi.
02 Tamyz, 2022
Ult urpaǵyn jurt kisisi dárejesine kóteretin – ata-ana, muǵalim, bılik. Osy úsh tirek namys naızasyn muqaltpaı, jigerin janyp, úmit otyn úrlese, jalǵandyqqa barmasa, sapaly bilimdi sanasyna kúńgirttendirmeı sińirse, tańǵy shyqtaı móldir, kún sáýlesindeı tunyq tárbıe berse, jaratylysynda kemdik bolmasa, bala teris ketpeıdi.
17 Sáýir, 2022
Atam qazaq: « Sóz qadirin bilmegen – óz qadirin bilmeıdi» dep, sóz kıesin qyzyl-jasyl bóz baǵasynan joǵary qoıǵan. «Alarym ketse ketsin, aıtarym ketpesin» dep, «Júrektiń sózin sóıle, til» (Abaı) degen. Osy júrek sózin sóılegende, ataly sózden attap, atasyz sózdi jaqtaǵandar nege azaımaıdy? Álde bózdiń qudireti júrip turǵanda, sóz nege kerek deı me eken?
29 Qańtar, 2021
Eldik isti atqarý kimge de bolsa syn. Synnan súrinbeı ótý – paryz. Paryzǵa adaldyq – azamattyq qaryz. Qaryz ben paryzdy qara basynyń qamyna, qubyrdaı qulqynyna ıkemdegender, jurt bolǵaly jutýdaı jutyp, jyrtyǵymyzdy jamaı almaı kelemiz.
28 Shilde, 2020
Qanshama urpaq ańsap, armandap, zaryǵyp jetken táýelsizdikke qol jetkizgenimizge de úsh on jyldyqtyń júzi bolyp qaldy. Bodandyqtyń qamyty alqymnan alyp, tynysty talaı taryltty. Qasiret tańbasyn da kıgizbeı qoımady. Biraq qaısar qazaqty nıeti qaraýlar joıa da, joǵalta da almady. «Elim-aılap!» júrip qazaq eldigine jetti. Burynǵy babalar bórili baıraq, aq tý ustasa, búgingi jurtymyz úsh birdeı eldik belgisin ornyqtyryp otyr.
04 Maýsym, 2020
Bilim isi – jurt isi. Ony ult isine aınaldyrý kerektigi álimsaqtan aıtylyp keledi. Ejelgi dáýir alyptarynan bastap, búgingi ǵulamalar da ony jańǵyrtýda. 1017 jyly ómirge kelgen J.Balasaǵunı: «Bilse bilim – kúnde baqyt kisige, úlken ataq sodan keler kishige», depti.
29 Mamyr, 2020
Ultty qurtatyn jadaǵaılyq, jalt berip ketetin, ózimshildiktiń qurdym qulyna aınalǵan rýhsyzdyq. Kerisinshe bolsa, kemeldiktiń kókjıeginde tabanyńdy nyq tirep, qadamyń arshyndy bolady. Mereıiń ústem turady.
29 Sáýir, 2020
Qymbatshylyqtan syltaý qutqarmaıdy
Dáýleti men sáýleti jarasqandardy qaıdam, qarasha halyqty qymbatshylyq eki búıirden qysyp barady. Baǵa sharyqtamaǵan sala kemde-kem shyǵar. As atasy nan baǵasy da kóterildi. Áleýmettik delinetin nannyń ózi 75-80 teńge bolsa, keı jerlerde odan da joǵary.
08 Qarasha, 2019
Ult – uly uǵym. Ultsyzdanamyz dep júrip, máńgirgen máńgúrt kúıin keshýge sál qalǵanda, armandaǵan azattyqqa qol jetkizip, baq pen baqytymyzdyń zor ekenin baıqatyp, sonyń jeńisin sezip, jemisin jep otyrmyz. Qoldaǵy mataý, aıaqtaǵy tusaý úzildi. Tórtkúl dúnıeniń myqtylarymen ıyqtasa turyp, qatar otyryp sóılesetin dárejege jettik.
05 Qarasha, 2019
Jazaıyn dep jazbaısyń, aıtaıyn dep aıtpaısyń, kóziń kórip, qulaǵyń estigen soń, amalyń taýsylyp, dińkeń quryǵan soń qolǵa qalam ustaısyń. Onyń ústine qıyn zamanda ımperııa ıyqtan basyp tursa da, tilge tıek, oıǵa buǵaý salsa da aıtaryn aıtyp ketken Alash arystary osyndaı halde oıǵa oralady. Tulǵasy taýdaı bolyp, ultym, jurtym degen úni qulaq túbinen shyńyldaıdy.
30 Shilde, 2019
«Bul dalany anam jaspen sýarǵan, Bul dalada atam qolǵa tý alǵan, Bul dalaǵa jylap kelip ýanǵam, Bul dalany kórip alǵash qýanǵam...» dep uly dalamyzdy jyr dúldili Qasym Amanjolov jyrlaǵan edi. Osy qasıetti jerdi janyn salyp qorǵaǵan babalaraǵa búgingi bar qazaq uqsasa deısiń!
15 Shilde, 2019
Bir úzim nan úzilip bara jatqan ómir otyn óshirmeı, saqtap qalady. Bir úzim nan úshin pende qııanatqa da barýy múmkin. Bir úzim nan úshin bir kezderi adamdar jan alyp, jan berip, sergeldeńge túsken.
18 Maýsym, 2019
Ultty saqtaıtyn – uly qasıetteri. Uly qasıetinen jańylyp jaza basqan ult utylady. Utylý óz aldyna jutylyp, urpaq aldynda uıatqa qalady. Salǵyrttyǵynan sabaq alyp, es jıǵan jurttar bar. Ker zamanda óz ultyna shekesinen qarap, shirenip kún keshkender, keıingi býynnyń aldynda jasyp, jasqanyp shermende bolary sózsiz.
06 Maýsym, 2019
Bir jyl da óte shyqty. Sońǵy qońyraý soǵylyp, mıllıondaǵan oqýshy alǵan bilimderin túıindep jatyr. Mektep tabaldyryǵyn ótken kúzde attaǵan balapan balǵyn urpaq ekinshi synypqa ótip, ózi de, ata-anasy da erekshe bir sezim qushaǵynda júrse, ómir saparyna qanat qaqqan túlekterdiń de qýanyshy men kóńil tolqyny kimdi de bolsa tolǵandyratyny sózsiz. Bul urpaqtar sabaqtastyǵynyń úzilmeı kele jatqan altyn arqaýy desek jarasady.
31 Mamyr, 2019
«Halyqqa qyzmet etemin degen kisige bári bir: depýtat bol, gazet shyǵar, bala oqyt», bári bir ekenin M.Dýlatuly atap aıtsa, J.Aımaýytuly: «Qazaqqa aıýdaı aqyrǵan sheneýnik tabylýy ońaı, erinbeı-jalyqpaı, baqyrmaı-shaqyrmaı is bitiretin, terisi qalyń, kónbis, tabandy qyzmetker tabylýy qıyn» depti. Al halyq jumysyn orta jolda qaldyrý, ıaǵnı «Ár urpaq ózine artylǵan júkti jeter jerine aparyp tastaǵany durys, áıtepegende bolashaq urpaǵymyzǵa asa kóp júk qaldyryp ketemiz. Keıingi urpaq ne alǵys, ne qarǵys beretin aldymyzda zor sharttar bar», ekenin Á.Bókeıhan taıǵa tańba basqandaı eskertip ketken. Osy ulaǵattardy sanamyzda saralaı alsaq, ásirese aýyl ákiminen bastap, Nur-Sultan qalasynda jaıly orynda otyrǵandar da túsinip túısinse, áttegen-aı azaıyp, bárekeldi molaıar edi.
12 Sáýir, 2019
Táńirim qazaqty taryltpaıyn dep baıtaq jer de, dáýlet te, keremet óner de bergen eken. Tasyǵan dáýletimiz belgili, oǵan eshkim kúmán keltire almaıdy. Bir zamandary ónerimizdiń qýat kúshiniń erekshe bolǵany sonshama áýeletip án salsa, kúmbirletip kúı tartsa − alty qyrdyń astynan estilip, talaıdy tamsandyrǵanyna tarıh kýálik ete alady.
28 Aqpan, 2019
Tyǵyryqtan tıanaqty is shyǵarady
Elbasy Nursultan Nazarbaev jyl saıynǵy Joldaýlarynda, alqaly basqosýlarda Úkimetke jumysty júıeli atqaryp, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýdy qatań tapsyratyny belgili. Máselen, byltyr kúzdegi Joldaýynda Úkimettegi, basqa da memlekettik organdardaǵy uzaq otyrystar men keńesterdiń sany eselep artyp, qujat aınalymy kóbeıip ketkenin de synǵa alǵan edi.
25 Aqpan, 2019
Qatygezdikke bala ǵana kináli me?
Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi.
13 Aqpan, 2019
Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.
21 Qańtar, 2019
Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?
Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.
15 Qańtar, 2019
