Egin saıly, kóńil jaıly

Ala jazdaı tyrbanyp, Jer-Ana  emip ósken dıqandar úshin qazaqtyń ulan-ǵaıyr dalasynan qasıetti eshteńe joq. Álmısaqtan tyń jerge túren salyp, topyraqqa mańdaı teri sińgen  sharýalar jerdiń qadirin bir kisideı-aq biledi. Sondyqtan shyǵar, kóktemde dıqan bitken dala tósine dán sińire salyp, ony baladaı aıalap,  mápelep kútedi. Bul – jyldaǵy dástúr. Bıyl Tobyl tósinde bitik astyq shyqty. Oǵan ázirge tabıǵat ta septesip tur. Eger kún raıy ózgermese, onda aldaǵy birer kúnniń shamasynda eginjaıǵa oraq túsedi. Astyqty aımaq dıqandary el yrysyn shashpaı-tókpeı jınap alýǵa tas túıin da­ıyn. Al muny «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Muhtar Qul-Muhammed  Qostanaı oblysyna kelgen saparynda  óz kózimen kórdi. Mártebeli meıman aldymen oblystaǵy úlgili sharýashylyq –«Qarqyn» Agrofırmasy» JShS-niń egin alqaptaryn aralady. Dıqandardan sharýa jaıyn surap bildi. – Biz egin oraǵyna  daıynbyz, – dep bastady áńgimesin sharýashylyq dırektory, Qazaqstannyń Eńbek Eri Saıran Buqanov. – Bári bar, tehnıka daıar, janar-jaǵarmaı qory jetkilikti.  Suıyq otynnyń bir lıtri 96 teńge,  asa qymbat emes. Bizge tek jumys isteý ǵana qalyp tur! Eń bas­ty mindetimiz – halyqqa, birinshiden, jumys taýyp berý, ekinshiden,  durys jalaqy tóleý. Sonda ǵana is ónimdi bolady. Tájirıbeli basshynyń munysy ras. Uıymdastyra bilgen ǵana utady. Máselen, «Qarqyn» seriktestiginde eńbek adamynyń alańsyz jumys isteýine barlyq jaǵdaı jasalǵan. Áleýmettik máseleler áldeqashan sheshimin tapty. Ekonomıkasy da órlep tur. Aýyl sharýashylyǵy salasynda qyryq jylǵa jýyq ter tógip kele jatqan bilikti basshy salaǵa qarjyny aıamaı salǵanda ǵana odan belgili bir nátıje kútýge bolatynyn biledi. Dál osy Sákeńder jyl saıyn mıllıondaǵan qarjyǵa eki-úsh sý jańa kombaın satyp alady. Mine, ónimdiligi joǵary sol kombaındar búgin-erteńderi eginge túsedi.  Qýatty tehnıka alqapta bir túıir masaq qaldyrmaı jınaıdy, ıaǵnı ysyraptyń joly kesilgen. «Qarqyn» agrofırmasynyń dıqandary bıyl gektarynan 20 sentnerden kem ónim almaımyz dep otyr. – Mine, bul – sizderdiń taza eńbekterińizdiń arqasy. Jerge jańa tehnologııa engizý arqyly ǵana mol ónimge qol jetkizýge bolady. Máselen, myna sizder turǵan jerdiń ball-bonıteti bar bolǵany 32 ǵana, al kórshiles Reseıdiń Qorǵan oblysynda ol eki ese joǵary. Sóıte tura, kórshi memleketke qaraǵanda astyq shyǵymy bizde edáýir joǵary. Bul jermen tııanaqty jumys isteı bilýdiń jemisi der edim, – dep sóz sabaqtady partııa Tóraǵasynyń birinshi orynbasary. Jalpy, aýylsharýashylyq salasy – el ekonomıkasynyń eń negizgi tirekteriniń biri. Jyl sa­ıyn memleket aýylǵa mıllıardtaǵan qarjy baǵyttaıdy. Muhtar Qul-Muhammedtiń Qostanaı oblysyna kelgendegi maqsaty sol memleket tarapynan bólingen  qarajattyń qanshalyqty tıimdi jumsalyp jatqanyn baqylaý. Jerdiń ıesi kim, qalaı jumys istep jatyr, ınvestısııa sala ma, sony bilý. Dala tósinde dıqandarmen dıdarlasqan meıman Jer reformasy jónindegi komıssııa ­jumysynyń qorytyndysy týraly da aıtyp ótti. – Elbasynyń tapsyrmasymen qurylǵan komıssııanyń negizgi ózegi mynada – jerdiń ıesi bolý kerek. Másele onyń jaı ǵana ıesi bolýynda emes,  ol jerdiń qunarlylyǵyn arttyratyn, jańa tehnıka satyp alatyn, jerdi óńdeýdiń jańa tehnologııasyn óndiretin qojaıyn bolý kerek. Biz turǵan «Qarqyn» agrofırmasy Reseıdiń Qorǵan oblysymen shektesip jatyr. Iаǵnı, Qostanaı sııaqty astyqty oblys jaǵdaıynda daıyn ónimdi Reseı sııaqty alyp naryqqa shyǵaratyn bolsaq, bizdegi sharýashylyq ta baııdy, onda jumys isteıtin adamdardyń eńbekaqysy da ósedi. Budan bizdiń aýyl sharýashylyǵymyz utpasa, utylmaıdy, – dedi Muhtar Qul-Muhammed. Ejelden egin egip, jer baptaǵan qostanaılyq eńbekshi qaýymnyń da kóksegeni osy. – Meniń pikirimshe, jerdiń mindetti túrde ıesi bolý kerek. Bul talqylanbaýy tıis taqyryp. Sonda ol jumys isteıdi, tabys ákeledi, – dedi «Qarqyn» Agrofırmasy» JShS bólimshe basqarýshysy Amanbaı Biralın. «Qarqyn» Agrofırmasy» JShS búginde 36 myń gektar jerdi jalǵa alyp otyr. Sonyń 10 myń gektary shabyndyq pen jaıylymǵa tıesili. Qalǵan alqaptar ártaraptandyrylǵan. Iаǵnı, bıdaıdan bólek, maıly dándi daqyldardyń úlesi artyp keledi. Jańadan salynǵan jıyrma myń tonnalyq astyq keptirgish keshen shyǵyndy azaıta túsken. Bul da túsken tabysty únemdeýge edáýir sep. Naryq talabyna saı tabysty jumys isteıtin sharýashylyq áleýmettik jaýapkershiligine muqııat qaraıdy. Mektep, balabaqsha, mádenıet úıine turaqty kómektesedi. Abattanǵan aýyldyń ajary qalaǵa bergisiz. «Qazaqstannyń jerin osyndaı janashyr sharýalar ıgerýi kerek», dep atap ótti osy oraıda «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary. M.Qul-Muhammed Qostanaıdaǵy birqatar qurylys nysandaryn aralap kórdi.  Máselen, oblys ortalyǵy turǵyndaryn sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin memlekettik «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń sheńberinde osydan eki jyl buryn qubyr tóseý jumystary bastalǵan edi.  Oǵan qazynadan 1,5 mlrd. teńge bólingen. О́kinishke qaraı, qurylys jumystary byltyr kes­teden sál aýytqyp, belgilengen merzimde aıaqtalmaı qaldy. Endi sonyń reti bıyl kelip tur. Alla qalasa, qazan aıyna deıin qalǵan úsh myń shaqyrymdyq polıetılen qubyrlar aýystyrylyp, nysan tolyq paıdalanýǵa beriletin bolady. – Memlekettik baǵdarlamalar­dyń elge tıgizip jatqan paıdasy zor. Sonyń ishinde «Nurly Jol» baǵdarlamasy arqyly Qostanaıǵa 2015-2016 jyldar úshin 2,6 mlrd. teńge qarjy bólindi. Oǵan qaladaǵy jylý qazandyqtaryn, sý jelilerin aýystyryp jatyrmyz. Bólingen aqshanyń basym bóligi ıgerildi. Myna ózderińiz kórip turǵan qubyrlar 30-40 jyldan beri jańartylmaǵan edi. Ábden tozyǵy jetken.  Bul bir jaǵy jumys orny, ekinshiden, jańa keshen birneshe ondaǵan jyldar boıy elge qyzmet etýge jaraıdy. Jalpy, álemdi jaılaǵan daǵdarysqa qaramastan, Elbasynyń arqasynda ǵana osyndaı qamqorlyqqa kenelip otyrmyz. Bul – úlken kómek, – dedi Qostanaı qalasynyń ákimi Bazyl Jaqypov. Jańa sý torabynyń jelisimen tanysqan Muhtar Qul-Muhammed eń bastysy sapaǵa kóńil bólý qajet­tigin eskertti. Sosyn nysandy meje­li kezeńde aıaqtaýdy tapsyr­dy. Mem­lekettik baǵdarlama­lar sheń­berin­de júzege asyp jat­qan bar­lyq ny­sannyń jumysyn, qarjy­nyń únem­di jumsalýyn­ baqy­laýdy par­tııanyń jergilikti ókilderine júktedi. – Irgedegi Reseı men Qytaı ekono­mıkasynyń álsireýine qaramas­tan, Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev «Nurly Jol» baǵdarla­masyna qomaqty qarjy bólip otyr. Buryn-sońdy mundaı boldy ma?  Bizdiń mindet – sol qyrýar qarjynyń shashaýy shyqpaı, maqsatty jum­salǵanyn qadaǵalaý, – dedi «Nur Otan» partııasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary M.Qul-Muhammed. Ras, tek «Nurly Jol» baǵdar­lamasy arqyly oblysqa 9,5 mlrd. teńge bólindi. Al «Jumyspen qamtý­dyń jol kartasy-2020» baǵdarla­masynan 2,5 mlrd. teńge úles tıdi. Az aqsha emes. Sonyń arqasynda qyrýar áleýmettik nysandar jóndeldi. Jumyssyz júrgender eki qolǵa bir kúrek tapty. Qostanaı qalasyndaǵy №115 mekteptiń irgetasy 1959 jyly qalanǵan. Sodan beri bilim oshaǵyna birde-bir ret jóndeý júrgizilmegen. Apattyq jaǵdaıda turǵan mektepte bala oqytý da qorqynyshty. Sony eskergen jergilikti atqarýshy bılik bıyldan bastap aty atalǵan mektepti kúrdeli jóndeýden ótkizip jatyr. Bul maqsatqa 576 675 mln. teńge bólindi. Qurylys jumystary aldaǵy qarasha aıynda aıaqtalady. – Meniń eki balam da osy mektepte oqıdy. Buryn ishi-syrty adam kórgisiz edi. Qazir óńi ózgerdi. Buǵan barlyq ata-ana qýanyshtymyz. Halyqtyń jaǵdaıyn jasap berip otyrǵan Elbasymyzǵa myń da bir alǵys, – dedi qala turǵyny Elmıra Ybyraeva. Qurylys jumystarynyń barysymen partııa Tóraǵasynyń birinshi orynbasary da muqııat tanysty. Muhtar Abraruly qaı qurylys nysany da partııanyń qatań baqylaýynda bolatynyn aıtty. «Eń bastysy, nysandy qajet kezde, qajet ýaqytynda tapsyrǵan jón. Sapaǵa kóńil aýdarý kerek», – dedi ol. Sońynan Muhtar Qul-Muhammed partııa belsendilerimen keńesti. Jıynda astyqty óńirdegi  partııa jumysynyń esebi tyńdalyp, keıbir túıindi máselelerdi sheshý joldary talqylandy. Álibek YBYRAI, jýrnalıst, arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin Qostanaı oblysy