Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev jańa qurammen alǵashqy Úkimet otyrysyn ótkizdi. Onda jýyrdaǵy keńeıtilgen otyrysta Úkimetke Elbasy tapsyrǵan máseleler talqylanyp, elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý jaıy qaraldy.
Jańa quram degenmen, Úkimette aıtarlyqtaı ózgeris bola qoıǵan joq. Ony jańa basshynyń ózi de aıtyp ótti. Sondaı-aq, bulaı bolýynyń bir sebebi, qazirgi Úkimet múshelerine Elbasynyń senimdiliginde, deıdi Premer-Mınıstr. Bizdiń bárimizge kórsetken úlken senimi dep qabyldaýymyz kerek. Sondyqtan Úkimet músheleriniń atynan jáne jeke ózimniń atymnan Elbasyna kórsetip otyrǵan qoldaýy men senimi úshin alǵys aıtqym keledi, dedi B.Saǵyntaev. Odan soń Úkimettiń jańa múshelerin qysqasha tanystyryp, birden negizgi máselege kóshti. Keńeıtilgen otyrystaǵy Elbasy bergen tapsyrmalarǵa taǵy bir toqtalyp, naqtylaı tústi.
Osy tapsyrmalar úshin suranys qatań bolady. Onyń barlyǵy belgi-lengen merzimde jáne sapaly oryndalýy tıis. Sondyqtan bárimizdi qaýyrt jumys kútip tur. Elbasymen birge baratyn saparlar bolmasa, búkil sheteldik saparlardy jyldyń sońyna deıin qoıa turý qajet. Asa bir qajettilik týyndaı qalsa, onda meniń jeke ókimimmen shyǵasyzdar. Elimizdiń óńirlerine jasaıtyn saparlarǵa da kelisip barasyzdar. Sizder Úkimet tarapynan qandaı sheshimder kerek, tez arada anyqtap, usynys engizińizder. Biz qabyldaǵan sheshimder qarapaıym xalyqqa túsinikti bolýy tıis. Bizdiń kez kelgen sheshimimiz jurtshylyqqa tez arada jetip, maqsat-mindetterdi únemi túsindirip otyrýy qajet, dedi Úkimet basshysy.
Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes Úkimet aldynda turǵan mańyzdy mindetterdiń biri halyqty baspanamen qamtamasyz etýdiń keshendi qadamy retinde «Nurly jer» baǵdarlamasyn ázirleý bolatyn. Osyǵan baılanysty Ulttyq ekonomıka mınıstrligine oblys ákimderimen, múddeli memlekettik organdar jáne ulttyq kompanııalarmen birlese otyryp, «Nurly jer» biryńǵaı turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn ázirleý tapsyryldy. Atalǵan baǵdarlamaǵa qoldanystaǵy baǵdarlamalardaǵy baspanaǵa qatysty máselelerdiń barlyǵy shoǵyrlanady. Bul rette Úkimet basshysy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qoldanysta bar jer qoryna tıisti saraptama júrgizýdi, al óńir ákimderine bas josparlarynyń ózgerýine qatysty tıisti usynystar joldaýdy tapsyrdy. Bul jańa baǵdarlamanyń áleýmettik mańyzdylyǵy joǵary. Sondyqtan ony qoǵam múshelerimen tııanaqty talqylaý kerektigi aıtyldy.
Memleket basshysynyń Úkimetke júktegen taǵy bir tapsyrmasy aǵymdaǵy jylǵy bıýdjetti naqtylaý. Bul rette, Elbasynyń tapsyrmalaryn júzege asyrý úshin Úkimet bıýdjette tıisti qarjy shyǵyndarynyń aldaǵy úsh jyldyq bıýdjette qamtamasyz etilýin qadaǵalaıdy. Sondaı-aq, Úkimet AО́K boıynsha jańa mindetterdi qolǵa almaq. Osy oraıda, Premer-Mınıstr Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine eldiń qanshalyqty ınfraqurylymdarmen qamtamasyz etilgenin anyqtaýdy, Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen jáne ákimdiktermen birlese otyryp, tıisti sharalardy qabyldaýdy tapsyrdy. Osy máselelerdiń sheshilýi AО́K-ti damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasynyń negizine enedi. Premer-Mınıstr sonymen qatar, Investısııalar jáne damý mınıstrligine, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine kóliktik ınfraqurylymdar boıynsha jobalardy júzege asyrýdy jyldamdatýdy júktedi.
Úkimet basshysy eldegi ınflıasııa kólemin tómendetý tapsyrylǵanyn da eske sala ketti. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine bıyl aımaq ákimderimen birge baǵalardyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdi jáne tabıǵı monopolııalar qyzmetiniń tarıfterin ósirmeýdi tapsyramyn, dedi B.Saǵyntaev. Sonymen qatar, bıznesti qoldaý quraldaryn odan ári jetildirý jáne memlekettik-jekemenshik seriktestik qoldaný tetikterin engizý boıynsha tapsyrmalar berildi.
Úkimet otyrysynda budan ári aǵymdaǵy jyldyń naqtylanǵan bıýdjetine qatysty birneshe qujat qaraldy. Bul rette áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamy jáne kepildendirilgen transfert týraly zań jobasy boıynsha Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaev baıandady.
Sizderdiń qaraýlaryńyzǵa eki qujat engizilip otyr, ıaǵnı birinshisi – Qazaqstan Respýblıkasynyń 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń naqtylanǵan boljamy, al ekinshisi – «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń jobasy, dedi mınıstr.
Mınıstrdiń málimetine qaraǵanda, álemdik ekonomıkanyń aǵymdaǵy jaǵdaıyn, taýar naryqtaryndaǵy konıýnktýrany jáne aǵymdaǵy jyl basynan beri Qazaqstan ekonomıkasy salalarynyń damý qorytyndylaryn eskere otyryp, 2016 jylǵa arnalǵan makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń boljamy naqtylandy. Bul rette munaıdyń ortasha jyldyq baǵasy bir barreline 30 AQSh dollarynan 35 AQSh dollaryna deıin ósti. Metall baǵalarynyń ózgerý ındeksi 2015 jylǵa 15,0 paıyz deńgeıden 12,7 paıyzǵa deıin tómendedi. AQSh dollarynyń ortasha jyldyq esepteý baǵamy 1 AQSh dollaryna 360 teńge deńgeıinde saqtaldy. Aǵymdaǵy jylǵy qazan aıynda «Qashaǵan» ken orny iske qosylýynyń josparlanýyna baılanysty munaı óndirý kólemi 74,0 mln tonnadan 75,5 mln tonnaǵa deıin ósti, dedi Q.Bıshimbaev.
Sondaı-aq, ol bıyl IJО́-niń ósýi buryn maquldanǵan 0,5 paıyz deńgeıinde qalatynyn aıtty. Al nomınaldy IJО́ 44 trln 354,0 mlrd teńge kóleminde boljanyp otyr, bul – aqpan aıynda maquldanǵan kórsetkishten 187,5 mlrd teńgege artyq. Al halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy IJО́-si 6,9 myń AQSh dollaryn quraıdy.
Otyrysta 2017-2018 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasy boıynsha Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov baıandady. Bıýdjettiń shyǵys bóligin naqtylaýdyń basty maqsaty – tıimdi jumys oryndaryn qurý, ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrý. Osy baǵyttarǵa 283,4 mlrd teńge jumsaý kózdelip otyr, dedi B.Sultanov. Budan bólek, úsh negizgi blok boıynsha bıýdjet shyǵystaryn arttyrý kózdelipti. Atap aıtqanda, agroónerkásip sektoryn qoldaýǵa qosymsha 97,3 mlrd teńge bólý qarastyrylady. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń ekinshi kezeńine qosymsha 112 mlrd teńge kózdeledi. Al kóliktik ınfraqurylymdy damytýǵa 74 mlrd teńge bólinetin bolady, dedi mınıstr. Sonymen qatar, aǵymdaǵy bıýdjetti naqtylaýda áleýmettik turaqtylyqty saqtaýdan bólek, memleket pen azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytyna da bıýdjetten qosymsha qarajattar qarastyrylyp otyr eken. Bıýdjet jobasynda osy maqsattar úshin kúsh qurylymdary baǵyttaryna qosymsha qarajat 72 mlrd teńge shamasynda bólinbek.
Qarjy mınıstrinen soń Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev Ulttyq banktiń negizgi ındıkatorlary týraly áńgimeledi. Bas bankırdiń aıtýynsha, jyl sońyna deıin elimizdegi ınflıasııanyń boljanǵan deńgeıden asyp ketý qaýpi bar. Alaıda, Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdar baǵa men tarıfterdiń ósip ketýine jol bermeý boıynsha sharalar keshenin iske asyrǵan jaǵdaıda 2016 jyly ınflıasııany bekitilgen deńgeıde ustap turýǵa bolady. Bul rette Ulttyq bank óz tarapynan aqsha jáne valıýta naryqtarynda turaqtylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan aıqyn aqsha-kredıttik saıasatyn jalǵastyrýdy qamtamasyz etedi, dedi D.Aqyshev.
Otyrystyń qorytyndysynda Áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamdary men zań jobalary maquldandy.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»