Beıbit ustanym bıigi

Iаdrolyq qarýdan eń kóp zardap shekken qazaq halqy ekenin Elbasy Nursultan Nazarbaev Vashıngtonda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi tórtinshi sammıtte málimdegenin umyta qoıǵan joqpyz. Muhıttyń arǵy jaǵynda jarııalanǵan «Álem. HHI ǵasyr» manıfesinde aıtylǵandaı, osydan shırek ǵasyr buryn álemde alǵashqy bolyp Semeı ıadrolyq synaq polı­gonynyń birjolata jaby­lýyn tórtkúl dúnıe jurt­shy­lyǵy beı­bitqatar ómir súrý­ge ba­ǵyt­talǵan tarıhı qadam, mań­yzdy she­shim retinde qabyl­daǵany daýsyz. Búginde barsha adamzat aldyn­da turǵan halyqaralyq terro­rızm, aımaqtyq áskerı qaqty­ǵystar, saıası janjaldar, etnos­tyq teketirester, talas-tartys­tar, ólim sebetin, ajal qushty­ratyn jańa qarýlar oılap tabý sııaqty jańa qaterlerdiń yqtımal qaýiptiligin eskersek, Prezıdent atap kórsetkendeı, «HHI ǵasyr: soǵyssyz álem» atty keń aýqymdy baǵ­dar­lamanyń qajettiligin tipti sezingendeı bola­myz. Qazirgideı álem­dik saıası ahýaldy oı tara­zysyna ótkizsek, olar­dyń sońy eńserýge kel­meıtin adam aıtqysyz alapattarǵa ulasyp ketýi ǵajap emes. Bul rette Qazaqstannyń usta­nymy aıqyn. Ol – ulttyq soǵystar men janjaldardyń vırýsyn joıý jónindegi úılesimdi de ja­ýapty is-áreketter sharalaryn dáıektilikpen júrgizý, ıadrolyq jáne basqa da jappaı qyryp-joıatyn qarýdan tolyqtaı azat álemge qaraı bet burý. Memleket basshysynyń ıadrolyq qaýip­sizdik jónindegi jahandyq sammıtte alǵa tartylǵan dáıekti usynys-oılary Birikken Ulttar Uıymynyń Qaýipsizdik Keńesine arnalǵan Saıası úndeýde odan ári jalǵasyn taýyp, beıbitshilik ustanymdy qalyptastyrýdyń, qamtamasyz etýdiń joldary aıqyn kórinis tapqan. Iá, bıylǵy jyl eli­miz úshin erekshe­lik­­terge toly bolary sóz­siz. So­nyń birine 2017-2018 jy­ldar kezeńi­ne BUU Qaýip­sizdik Ke­ńesiniń turaqty emes múshesi re­tinde ókilet­tiligine kirisýin aıtýǵa bola­dy. BUU-nyń barlyq músheleriniń Qazaq­stanǵa qoldaý kórsetýi elimizdiń halyq­aralyq qoǵam­dastyq aldyndaǵy bıik bedelin aıǵaq­tasa kerek. Mundaı senim joǵary jaýap­kershilik júkteýmen qatar, ha­lyq­aralyq normalar men qaǵıdattarǵa sáı­­kes­­tendirilgen batyl usynystar men bas­­ta­ma­lardyń órisin keńeıte túseri anyq. Elbasy Saıası úndeýinde halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtý maqsatyn basty nysana ete otyryp, aldaǵy kezeńde atqarylatyn birqatar basymdyqtardy atap kórsetti. Olardyń qaı-qaısysy bolsyn óte mańyzdy. Bul oraıda, jahandyq jáne óńirlik deńgeıdegi áskerı teketirester men halyqaralyq terrorızm jáne zorlyq-zombylyq ekstremızmi erekshe beleń alyp turǵany adamzatty qatty alańdatatynyn basa aıtqan jón. Soǵys pen janjaldardyń aldyn alý, adam quqyqtaryn qorǵaý, ornyqty damý maqsattaryn iske asyrý, klımattyń ózgerýine qarsy kúres máseleleri de birlesip, aqyldasyp sheshkende ǵana óz nátıjesin bereri sózsiz. Adamdardyń alańsyz ómir súrýiniń birden-bir kepili – ıadrolyq qarýlardy taratpaý, onyń arsenalyn qysqartý týraly shart-mindettemelerdiń múltiksiz oryndalýy, «qyrǵı-qabaq soǵysqa» jol bermeý, mılıtarızmdi aýyzdyqtaý. Osy oraıda, adamzattyń ozyq oıly ókilderiniń qazirgi kezdegi birde-bir soǵysta jeńimpaz bolmaıtynyn túsinetin mezgil jetti. Qonysbek YBYRAEV, Qazaqstan Respýblıkasy prokýratýrasynyń úzdik qyzmetkeri Soltústik Qazaqstan oblysy