Atqarýshy bılik organdarynyń resmı saıttaryna kóńil tola ma?

Qazirgi tańda ózin ózi qur­metteıtin, óz jumy­sy­nyń jarııa­ly da ashyq bo­lýyn, qoǵammen qa­rym-qatynasty joǵary deń­geıde ustaýdy qalaıtyn kez kelgen memlekettik mekeme, qoǵamdyq uıym, jekemenshik qurylymdar res­mı saıttary men por­tal­­daryn ashyp, onymen udaıy jumys istep turý­dy daǵdyǵa aınaldyryp keledi. Árıne, quptarlyq is. Biraq osy ashylǵan saıt­tar men portaldar óz deńgeıinde me? Bul saýal­ǵa birjaqty «ıá» ne­mese «joq» dep jaýap berý qıyn. Iаǵnı, atalǵan má­selege baılanysty jaǵ­daı ala-qula. Búgingi qoǵamymyzda, ási­re­se, jergi­likti atqarýshy bı­lik organdarynyń resmı saıttary men portaldaryna kóńil tolmaıdy. Bul, árıne, jeńil qaraıtyn másele emes. Elimizde elektrondy úkimet qalyptastyrýǵa baılanysty tıisti sharýa­lar júıeli túrde ári qyzý qolǵa alynyp jatqanda, sondaı-aq, bul baǵytta túrli ilkimdi jobalar el ıgiligine aınalyp úlgergen tusta jergilikti ákimdikterdiń óz saıttaryn jetildirýge júrdim-bardym qarap otyrǵany túsiniksiz ári qyn­jy­lar­lyq jaıt. Saıttardyń qyzmetin tu­ty­ný máse­le­sinde ákim­dik­ter­den góri, ulttyq kompanııalar men shaǵyn jáne orta bıznes ókil­deri birshama belsendilik kór­setýde. Ásirese, salyq sa­lasyndaǵylar óz saıttaryn tıimdi qoldanatyny ań­ǵa­rylady. Budan bólek, jekel­e­gen azamattarymyz da atalǵan is­ke sergek qaraı bas­tady. Son­da qalaı, jurttyń bári jan­talasa saıttaryn, blogta­ryn ashyp, ony utymdy qol­da­nyp jatqanda, jergilikti at­qarýshy bılik oryndary osy is­ke qatysty qozǵalyssyz otyra bere me? Jalpy, el ishinde aýdandar ákim­dikterine qarasty resmı saıttarǵa qa­tysty syn-eskertpeler az aıtylyp júrgen joq. Birqatar jer­gi­lik­ti ákimdikterdiń saıt­ta­ryndaǵy aq­pa­rat­tardyń eski ekeni, portaldar ar­qy­ly tur­ǵyndarmen baılanys orna­tý isi kóńil kónshitpeıtini anyq baı­qa­la­dy. Sonymen qa­tar, qajetti má­li­met­terdi saıttan izdeýdiń de ózindik qıyn­­­dyqtary barshylyq. Usy­nyl­ǵan málimetterdiń arasynan azamattarǵa qajetti basty kór­setkishter men derek­terdi taý­yp alý qıyn. Ol úshin óte usaq árip­termen tańbalanǵan sóı­lemderge shu­qshıyp, qap­ta­ǵan kestelerge kóz taldyryp áýre bolasyń. Sondaı-aq, keıbir saıttar ataýly kún­deri basshylardyń halyqqa qut­tyqtaý sózin jarııalaıtyn jaı ǵana qural sekildi. Budan bólek, birqatar óńir­­lerdiń saıtynda aı­maq­tyń tarıhy, qurmetti aza­mat­tar­dyń, basshylardyń tizimi bol­ǵanymen, halyqtyń rýhanı-má­denı ómi­ri, áleý­met­tik-eko­no­mıkalyq kór­set­kishter, jer­gilikti kásiporyndar men uıym­dar jónindegi málimet mardymsyz. Son­da, aý­dan­­dardyń ózgege maqtana kór­se­ter tabystary joq pa? ­Jalpy, elimiz boıynsha qan­sha aýdan bolsa, sonyń basym bóliginiń resmı saıttary tómen deńgeıde dep aıtsaq qa­te­lespeımiz. Ras, ara­larynda ta­­lap­qa saı qyzmet kórsetip otyr­­ǵandary bar, alaıda, olar­dyń ózinde de kemshilikter óte kóp. Dáliregi, «myna oblystyń aý­dandary atalǵan máselede oza shaýyp tur, sodan úlgi alý ke­rek» dep aıta almaımyz. Sa­­lystyrmaly túrde alǵanda, óńir­ler­diń salaǵa baılanys­ty bir-birinen asyp turǵany shamaly. Halyqtyń ózi jasap jat­qan aı­maq­taǵy ahýalmen, on­daǵy at­qarylyp jat­qan ju­mys­tar­men tanys bolyp otyrýyna, ózin tolǵandyryp júr­gen saýal­daryna atqarýshy bı­likten jaýap alýǵa quqy bar. Sol úshin merzimdi basylym­dardan bólek, Internet re­sýrs­­taryn paıdalanǵysy ke­le­tinder barshylyq. Biraq olar­ǵa resmı portaldar men saıt­tardyń talapqa saı bolmaýy kedergi keltirýde. Biz oblystar men aýdan­dar­dyń resmı saıttaryn jeke-jeke atap kórsetip, olardy bir-birimen salystyryp, birin maqtap, ekinshisin dattaý­dy jón kórmedik. Tek, at­qa­rý­shy bılik oryndarynyń res­mı saıttaryna qatysty az­dy-kópti ókpe-renishimizdi só­zi­miz­ge arqaý ete otyryp, oblys, qala, aýdan basshylaryna qoz­ǵaý salsaq dedik. Osy arada aıta keteıik, ob­lys ákim­dik­teriniń por­tal­daryn­da birshama il­ge­­ri­­leý­shi­lik bar. Ásirese, Almaty, Oń­­tús­tik Qazaqstan, Qaraǵandy já­ne Qyzylorda oblystary ákim­dikteriniń aqparat berýdegi jyl­damdyǵy, jan-jaqtylyǵy ó­z­gelerge qaraǵanda táýir. Memleket basshysynyń qol­daýymen jú­zege asyrylyp jatqan elektrondyq úki­­metti damytý isi qyzý qol­ǵa alynyp otyrǵan tusta jer­gi­likti atqarýshy oryn­dar da óz­de­riniń saıttary men portal, blogtarynyń jumysyn jan­dandyrýy tıis dep oılaı­myz. О́ıtkeni, halyq pen bı­lik­tiń arasyndaǵy «altyn kó­­pirlerge» júrdim-bardym qaraý ózimizge syn. Taǵy bir aıta keter jaıt, álgi saıttardy ashyp, onyń ju­mysyn ári qaraı alyp ba­rý­ǵa bıýdjetten qarjy bó­lin­beı turmaıdy, árıne. Eger bıýdjettiń qarjysymen ashy­­lyp otyrǵan saıt jóndi qyz­met kórsetpese, esil aqsha jelge ushqanmen birdeı bolady emes pe? Osy arada saıttarǵa bó­lin­gen qarjynyń óteýine suraý sa­lynbaı otyrǵan tárizdi. Sózdiń reti kelgende aıta­ıyq, aýdan ákimderiniń saıttary ǵana emes, ob­lystyq resmı portaldardyń da «bolmysyna» kóńil tola qoımaıdy. On­daǵy aqparattardyń jutańdyǵyna, eski aqparattardy jańasyna aýystyrý isi tym shaban júre­ti­nine talaılar kýá. Bizdiń oıymyzsha, jergi­lik­ti ákim­dik­ter úshin saıt­tar­dyń mán-mańy­zyn, onyń ha­lyqpen tyǵyz baılanys orna­tý isin­de óte paıdaly qural eke­nin sezdirip, uq­tyratyn se­­mınar-keńester ótkizip otyr­­ǵan durys. Mine, osylaı­sha olardyń jumysyn jan­dan­dyrýǵa bolady. Budan bólek, ákimdikterdiń ár­qaı­sysy óziniń resmı saıttaryn halyq ara­syna keńinen na­sıhattap, onyń qyz­metin tú­sindire júrýdiń de mańyzy zor. Alaı­da, osy sharalardy atqarý úshin atal­ǵan jelilerde aldymen qajetti aq­parattardyń mol bolýy tıis. Sebebi, ishi bos, bereri joq saıttardy eshkim de qaramaıdy. Qoryta aıtqanda, Mem­le­ket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń júrgizip otyr­ǵan salıqaly saıasatyn, qo­ǵa­mymyzdaǵy má­denı-rý­ha­nı jańalyqtardy, elimizdiń áleý­met­tik-ekonomıkalyq damýyn, jergilikti óndirýshilerdiń ju­mysyn jáne basqa da ıgi­lik­terdi halyqqa túsindirip, jet­ki­zýde jergilikti atqarýshy bı­liktiń quzyryndaǵy resmı saıt­tardyń áleýeti durys paıdalanylmaı otyr. Sondyqtan, atalǵan máselege oraı talap kúsheıip, naqty sharalar qolǵa alynsa, quba-qup bolar edi. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan»