Ciz ne deısiz?

SAQTANBASAŃ, KEZ KELGEN AÝRÝ – QATER Ǵasyr obasyna aınal­ǵan SPID pen VICh dertine shaldyǵýshylar Qara­ǵan­dy aımaǵynda az ushy­ras­paı­tyndyǵy jasyryn emes. Osynaý indetke qar­sy kú­res jaıy qalaı? Ony juq­tyrýdan saqtaný­ǵa qan­daı keńes beriler edi. «Egemen Qazaqstannyń» óńirdegi tilshisi Aıqyn Nesipbaı «JITS-tiń aldyn alý jáne kúresý jónindegi Qaraǵandy oblystyq ortalyǵy» MM-niń dáriger- epıdemıology Raısa BEKTEMIROVAǴA: – Siz buǵan ne deısiz? – Ashyǵyn aıtqanda, adam ımmýnıtetiniń tapshylyǵy vı­rýsy (AITV) men juqty­ryl­ǵan  ım­mýnıtet tapshylyǵy sın­dro­myn (JITS), ásirese, áıel­der men qyzdar  juq­ty­rýǵa asa beıim. Zertteýler boı­ynsha  qor­ǵanbaǵan qynaptyq  (vagınaldi) jynystyq qaty­nas kezinde AITV-ty juq­ty­rý qaýpi áıelderde erlerge qaraǵanda 2-4 ese joǵary. Sondyqtan muny bilgen jón. Sonyń ishinde qyzdar bıo­logııalyq qaterge urynshaq. О́ıtkeni, olardyń jetilmegen jatyry men álsiz qynap se­kresııalary AITV ınfek­sııa­syna qarsy tura almaıdy. AITV juqpasynyń obly­symyzda  kóbine   parental­dyq (qan arqyly), jynystyq jáne vertıkaldi (anadan ba­laǵa berilýi) jolmen tara­la­tyndyǵy tirkelgen.   Eger ol der kezinde anyqtalyp, júkti áıel men jańa týǵan náres­tege antıretrovırýstyq terapııa taǵaıyndalsa, juǵý edáýir tómendeıdi. Atalǵan aýrýǵa qazirge deıin aımaqta 2958 adam shaldyqqan.  Osy­lardyń 979-y áıel ekeni óki­nishti. Respýblıkamyzda bala­lar­­dyń zaqymdalý qaýpin tó­mendetý úshin AITV juqpa­syna tekserilisten ótý erejesi qabyldanǵan. Soǵan sáı­kes júktilik kezinde  2 ret ar­naıy qaralǵan abzal. Alaıda mundaı múmkinshilik barlyq jerde birdeı joq. Demek,  kósh­peli medısınalyq  kómek túri oılastyrylýy qajet-aq. Erler men áıelderdi  bul dertten saqtandyrý boıynsha bizdiń ortalyqta aıtarlyq­taı  tájirıbe qalyptasqan. Máselen, qan berýshiniń qany tekseriledi, jynystyq qaty­nasta ustamdylyqtyń, senim­diliktiń saqtalýyn, qaýipsiz­dik úshin músheqapty mindetti túrde qoldanýdy, shprısterdi bir ret qana paıdalanýdy nasıhattaý  júrgiziledi. Sony­men birge, densaýlyǵyna alań­daýshylardyń tegin ke­ńes alý men tekseristen ótýine esh­qandaı shekteý joq. Qaı elde bolsyn AITV juqtyrǵan jastar  qatary kóbeıip keledi. Osy aýrýǵa ushyraǵandardyń 67 paıyzy 15-24 jas aralyǵyndaǵy qyzdar men jigitter. Muny elemeske bolmaıdy. Qaraǵandy.