Qytaıda da Qazaqstandy arqalanyp júrdim

Qanat ISLAM: Qytaıda da Qazaqstandy arqalanyp júrdim – Qanat! Rıngtegi jeńis­terińizdi kó­rip kóńilimiz tolyp, aıyzymyz qanyp júr. Siz osy «Astana arlandary» komanda­sy­na arǵy bette júrgende ar­naıy shaqy­ryl­dyńyz ba? Álde... – Joq, men bul komandaǵa jol-jónekeı keldim ǵoı. Ol kezde «arlandar» kezdesýdiń áldeneshe kezegin ótkizip qoıǵan. Men onyń aldynda kádimgi atamekenge ora­lyp jatqan kóp qazaqtyń qata­ryn­da elge jetip alǵam. Maǵan usynys keıin tústi. Osy koman­da­nyń basshylary, bapkerim Tur­syn­ǵalı Edilovke sóılesip, «arlandar» sapta óner kórsetýimdi surapty. Kóp te oılanbadyq, bapkerim aıtty, biz daıyn boldyq. – Siz Qytaıda tanymal ju­dy­ryqshysyz. Osylaı at ba­syn burǵanda: «Ketpe. Osynda qal!» – dep ótinish aıtqandar boldy ma? – Árıne, boldy. Árkim ártúrli pikirler aıtty. Nıetteri durys shy­ǵar, rahmet olarǵa. Áıtpese, mıllıard halyqtyń ishinen meniń ornyma qytaı tabylmaı qalady deısiń be? Ornymdy ańdyp otyrǵan qanshama jigitter bar. Alla buıyrsa olarmen de sharshy alańda áli talaı kezdesetin shyǵarmyn. Shynyn aıtqanda meniń osylaı kelýim kedergisiz bolǵan joq. Ási­re­se, ol jaqtyń azamattyǵynan shyǵýym biraz qıyndyqqa dýshar etti. Qazaqstannyń Úrim­shidegi konsýldyǵy kóp kúsh salyp kómek istedi. – Sóıtip artqa moıyn bur­madym deısiz ǵoı. Endi, ósken ortańyz, sporttaǵy al­ǵashqy qadamyńyz týraly áńgimeleseńiz. – Meniń týǵan jerim Altaı dep atalatyn qazaqtyń ataqo­ny­sy. Myna Zaısannyń arǵy jaǵy. Sol Altaıdyń Qaba degen aýda­nyn­da qaımaǵy buzylmaǵan qa­zaqy ortada óstim. Dóńge jına­lyp áńgime soǵatyn shaldar zerikse balalardy kúrestirip, eregestirip, bir-birine qaırap salyp qy­zyqtap otyratyn. Kishkentaı kezimizden qyp-qyzyl tóbelestiń maıdanynda ósken ba­la­myz ǵoı. Erlan degen aǵam sport­qa qumar boldy. Meni alǵash tárbıelegen sol kisi. On bir ja­symnan bastap mashyq jasatyp, Úrimshige ákelip jattyqtyrdy. Atameken týraly armandar da sol kisilerden bastaldy. «Qazaq­stan­ǵa ketemiz», degen sóz bala kún­nen qulaqqa ábden sińisti bo­lyp qalǵan. Ári úlken medeý bo­la­tyn. Otan degenge qushaǵynda júrip te, topyraǵynan tys júrip te arqa­lanýǵa bolady. Tek jer betinde bar bolsa bolǵany, kóńiliń toq, júziń jarqyn júresiń. Ony men óz ba­sym jan júregimmen sezinem. Eń bastysy adamnyń rýhy synbaýy kerek. Men Qytaı elinde de Qazaq­standy arqalanyp júrdim. Jalpy, 2000 jyldan bastap Qytaıda júrgende on ret chempıon bolyppyn. Jastar arasynda, halyqaralyq jarystarda degendeı. Onyń ekeýinde spartakıada chempıony atandym. QHR jurty spartakıadany olımpıadadan kem sanamaıdy. Bul jeńisterge ájep­táýir kúsh kerek. Namys kerek! – Keıde alyp ushyp jetken ortań oıyńdaǵy­dan ózgeshe bo­lyp jatatyn jaǵ­daılar bola­dy ǵoı. Kóńil aýyr­tar jáıtter boldy ma kelgeli beri? Qansha degenmen bólek orta... – Ár eldiń salty basqa ekeni ras. Biraq bul jer men úshin jaı ǵana orta emes, Otan ǵoı. Men qonaq emespin minep-synap ketetin. Qazaqta «ózimiz ǵoı» deıtin bir sóz bar emes pe. Muny jatqa emes, jaqynǵa aıtady. Sol sekildi ózimiz ǵoı, úırenisip qaldyq. – Nemiz kem, nemiz artyq? – Onyń bárin tizip aıtý múm­kin emes. Onyń ústine bireýge durys nárse, bireýge qate. – Joq, bárin emes, óz sala­ńyzdan aıtýǵa bolar? – Qazaq boksy álemdik rıngte óziniń ornyn oıyp turyp alǵan sport túri ekenin ekiniń biri biledi. Allaǵa shúkir, keshegi búkil álemdik boks serııasy boıynsha ótken jarystyń nátıjesin de kórdińizder. Qarsylas komanda­lar­dyń eshqaısysy da osal emes edi. Soǵan qaramastan biz eń soń­ǵy aınalymǵa deıin jetken eki myqtynyń biri boldyq. Koman­da­nyń deni ózimizdiń jigitter. Bul ońaı kórsetkish emes. Jigitterdiń baby kelisse bu­dan da zor nátıjelerge qol jetkizer edi. Bizdegi bir aqsap jatqan jaǵdaı osy jaǵynan. Muny men Qytaımen salystyryp aıtyp otyr­myn. Olar ózderiniń dene qýa­ty álsiz ult ekenin moıyn­daı­dy. Biraq, sport – den­saýlyq, densaý­lyq – medısına. Biz sol jaǵynan utamyz deıdi. Sóı­tip, bir sport­shy­nyń sońynda on­shaq­­ty adam júredi. Biri – dáriger, biri –jat­tyq­tyrýshy, biri – psıholog. – Bizde she? – Bizdiń jigitter olardyń qasynda kúısiz kúlik. Qaryn toı­dyrý deńgeıinde jattyǵyp ja­rys­qa túsedi. Sonda da eshkimge esesi ketip júrgen joq. Muny kem­shilik deımiz be, álde artyq­shyq deımiz be? Biraq, Qytaıda boksshylardyń kútimi durys bolǵasyn, aldy 40 jasqa deıin judyryqtasady. Úsh-tórt Olım­pıa­daǵa qatysyp úlge­redi. Bizde 30 jas – úlken sport úshin zeınet jasy. 25 jasqa jeter-jetpeste albaryndy bolyp qala­dy. Bul sportshyǵa obal. – Atajurtqa kelip, armany­ńyz oryndalyp jatyr eken. Osynda kelip úılenipsiz, bári qut­ty bol­syn! Qalǵan týys­taryńyz, álgi sizdi alǵash jat­tyqtyrǵan Erlan degen aǵańyz qaıda júr qazir? – Anam qasymda. Týystar kelip jatyr. Iá, osynda kelgen soń jergilikti qazaq qyzyna úılendim. Aǵam qazir arǵy bette. Ol kisi áli shákirt tárbıeleıdi. Sońǵy sanaq­ta Qytaıda bir mıllıon jeti júz myńdaı qazaq bar depti. Talantty jigitter óte kóp. Shyńjań-Uıǵyr avtonomııasy bola tura, sol k­ó­lem­de osy jáne basqa sport túr­leri­nen óner kórsetetinderdiń kóbi qazaq­tar. Erlan aǵam endi solardy qazaq topyraǵyna jetkizsem dep júr! Áńgimelesken Ularbek NURǴALYMULY. Astana.