Islamdyq qarjylandyrý baǵytyndaǵy qadamdar

Islamdyq qarjylan­dy­rý údemeli ındýstrııalyq-ın­no­va­sııa­lyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń bas­­ty qu­ralynyń biri bo­lyp taby­lady.   Osyǵan baılanysty Qa­zaq­stan Úkimeti Taıaý Shy­ǵys jáne Ońtústik-Shyǵys Azııa elderinen ınvestor­lar­dy, osy baǵdarlamany iske asyrýǵa ıslamdyq qar­jy ınstıtýt­taryn tartý, sonymen qatar ıslamdyq qarjylandyrý tetikterin da­mytý boıynsha jos­parly jumys júrgizip keledi.  Qazaqstannyń musylman elderimen qyzmet etýin da­mytýǵa jáne bekitýge yqpal etetin basty oqıǵalarǵa Qa­zaq­stannyń Islam Konfe­rensııasy Uıymyna tóraǵa­lyq etýi jáne alǵash ret osy jyldyń 7-9 maýsymy kún­deri TMD keńistiginde VII Dúnıejúzilik ıslam ekono­mı­kalyq forýmyn ótkizý ja­tatynyn ataý qajet.  Qazaqstan TMD jáne Or­talyq Azııa keńistiginde ıs­lamdyq qarjylandyrýdy da­mytý úshin zańnama baza­syn engizgen, bul Qazaqstan úshin Ortalyq Azııa óńirinde ıslamdyq qarjy haby bo­lýǵa jaǵdaı jasaıdy.  2009 jyly aqpan aıynda ıslamdyq bankterdi uıym­das­tyrý, olardyń qyzmeti jáne ıslamdyq qarjy­lan­dyrýdy uıymdastyrý týra­ly Qazaqstan Respýblı­kasynyń qabyldaǵan zańy elde ıslam­dyq bankterdi, ıslamdyq ın­vestısııalyq qor­lardy ashý úshin, sonymen qatar ıslam­dyq baǵaly qaǵazdardy shyǵa­rý úshin múmkindikter jasap otyr.  Qazirgi ýaqytta dúnıe jú­zinde ıslamdyq baǵaly qaǵaz­dar­dyń 20-dan asa túrleri bar. Qazaqstandyq zańnama­men ıslamdyq ba­ǵaly qaǵaz­dary qatysýdyń ıslamdyq sertıfıkat­tary­men (sýkýk al-mýsharaka) jáne ıslam­dyq jalǵa berý sertıfıkat­tarymen (sýkýk al-ıdjara) berilgen.  Buǵan qosa, el Úkimeti ıs­lamdyq qarjylandyrýdy tar­tý tetigin qurý úshin zań­na­malyq bazany jetildirý boıyn­sha jumys isteýde. Qa­zirgi ýaqytta ıslamdyq baǵa­ly qaǵazdardyń (sýkýk) áleýetti emıtetteriniń tizbesin keńeıtý bóliminde ıslam­dyq qarjylandyrýdy uıym­das­tyrý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýb­lıkasynyń zań jobasy qaı­ta qaralýda.  Qazaqstan ıslam álemi elderinde ekonomıkalyq, saıası jáne mádenı baǵytta bola­sha­ǵy bar seriktesterdi ta­ýyp otyr. Osy baǵytta belsendi birqatar qatysý­shylar da bar.  2010 jyldyń naýryz aıy­nan bastap Qazaqstanda «Al Hilal» birinshi ıslamdyq banki qyzmet etýde. Qazaq­stan­nyń Damý banki «Amana­­Raya Malaysia» ma­laı­zııalyq memlekettik kom­panııasy­men jáne «Fattah Finance» qa­zaq­standyq kompanııasy­men birge shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa arnal­ǵan ekinshi ıslamdyq bank­t­i qurý jóninde má­lim­dedi (2010 jyly «Qazaqstan­nyń Damý banki» AQ Qa­zaqstanda ortaq ekinshi Is­lamdyq bankti qurý týraly «Fattah Finance» AQ jáne «Amanah Raya Berhard» ózara túsinistik týraly memoran­dýmǵa qol qoıǵan). Qazirgi ýaqytta osy jobanyń teh­nıkalyq-ekon­omıkalyq negizdemesi ázir­lenýde.  Sonymen qatar «Islam­dyq qarjylandyrýdy damy­­tý assosıasııasy» OIýL qyz­met etedi, ıslamdyq qarjy­landyrý boıynsha mamandan­dyrylatyn birqatar qazaq­stan­dyq kompanııalardy biriktiredi (OF Takafýl Saq­tan­dyrý; Istisna’a Corpora­tion Ltd.; IFBTC – Bıznes pen oqytýdy qarjy­landy­rýdyń ıslamdyq ortalyǵy; IFI  ıs­lamdyq konsaltıngtik kompa­nııasy jáne t.b.). Budan basqa, 2010 jyly «Samuryq-Qazyna Invest» JShS «Al Hilal» ıslamdyq banki» AQ-pen údemeli ın­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵ­dar­­la­­masy sheginde júzege asy­rylatyn jobalardy iske asy­rý úshin ıslamdyq qar­jy­lan­dyrýdy tartýǵa ba­ǵyt­talǵan kelisimge qol qoıdy. Osy kelisim sheginde «Al Hilal» bankine ÚIIDMB-da «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ jobalary boıynsha aq­parattar qaralý­ǵa usynyldy.  Buǵan qosymsha «Ama­nah­­Raya», «Kaznex Invest» AQ jáne «Fattah Finance» AQ qarjy toby Qazaq­standa «halal haby» – halal taýarlar men qyzmet kórse­týlerdiń lo­gıs­tıkalyq or­ta­ly­ǵyn qurý jóninde ózara yntymaq­tas­tyq týraly me­morandýmǵa qol qoıdy.  Islam damý bankiniń to­bymen qyzmet etý baǵytyn­da belsendi jumys júrgi­zilip keledi. Astanada VII Dúnıe­júzilik ıslam ekono­mı­kalyq forýmy barysyn­da bank Qa­zaqstan úshin daıyndalǵan se­rik­testiktiń eldik strate­gııasynyń tu­saý­keserin ótki­zý jos­par­lanyp otyr.  Asylhan SERIKOV, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi Investısııalar jónindegi komıtetiniń tóraǵasy.