Qamqorlyq jasalynady

Baılanys jáne aq­pa­rat mınıstrliginde Dúnıejúzi qazaq­ta­rynyń IV quryl­taı­y­na qa­ty­sýshylardyń bir to­by­men ót­ken dóńgelek ústelde shette júrgen aǵaı­ynnyń kó­keıindegi biraz tol­ǵaqty  oılar or­taǵa salyndy. Alystan kelgen aǵaıynǵa al­dymen Baılanys já­ne aqparat mınıstrliginiń jaýap­ty hat­shy­sy Qaırat Ábsattarov salanyń basty baǵyttary men maqsat-múd­deleri týraly qys­qa­sha baıandap, sóz kezegin qonaq­tarǵa usynǵan. Mońǵolııada qazaq tilinde shy­ǵatyn jýrnaldyń ókili áńgimesin shette júrgen qalamgerlerdi mazalap júrgen ózekti jáıtten bas­ta­dy. Túrli elderde BAQ qyz­met­kerleriniń kásibı biliktiligine baılanysty ózara tájirıbe almasý maqsatynda halyqaralyq deń­geı­degi iri sharalar ótip jatady, biraq ókinishke oraı, olar shettegi qazaq basylymdarynyń múddesin qorǵamaıdy, sondyqtan keleshekte shet elderdegi qazaq tilinde habar taratatyn BAQ-tarǵa arnal­ǵan jýrnalısterdiń halyqaralyq forýmyn qolǵa alǵan jón. Ol jáne Qazaqstanda ótýi tıis. Nege deseńiz, qansha degenmen de týǵan jerden shalǵaıdaǵy BAQ ókiliniń kásibı sheberligi mundaǵy árip­tes­terimen salystyrǵanda kemshin sezilip turatyndyqtan, biz sol kemshilikti sizdermen birlesip sheshsek pe dep keldik degen qo­naqtyń sózin Qytaıdyń Altaı aımaǵynan kelgen «Altaı aıasy» jýrnalynyń ókili ármen qaraı jalǵastyryp áketti. Qazir álem qazaqtary aýyzeki bir tilde sóı­leskenimen, jazý mádenıeti úsh túrli. Biriniń jazǵanyn ekinshi bi­reýleri túsinbeıtin qıynshy­lyq­tar kezdesedi. Men munda ózim shyǵaratyn jýrnaldy alyp kele almadym. Sebebi, munda tóte jazýdy qoldanbaıdy. Sol se­bepti, barlyq qazaqtardyń ja­zý­yn bir izge túsirsek degen usy­nys aıtqym keledi. Latyn qarpin engizý týraly jaqsy bastama kóte­rildi de, keıin osy usynys saıabyrsyp qaldy. Qazaqstan latyn qarpine qashan kóshkeli jatyr degen qytaılyq árip­testiń saýalyna Til komıteti tarapy­nan: «Túbi latyn qarpine kóshe­miz» degen jaýap berildi. Túrkııalyq dıktordy da tilge qatysty máseleler tolǵantyp kelipti. «Shet eldegi qazaqtar ózderiniń tili men salt-dástúrin kóz qarashyǵyndaı saqtap, ata-baba murasyna adal bolyp qala beredi. Oǵan esh kúmán bolmasyn. Deı turǵanmen de, Túrkııada tu­ra­tyn qazaq pen mundaǵy baýyr­lardyń sóıleýindegi aıyrmashy­lyq­tar aspan men jerdeı ekeni sezilip qalady. Ol úshin men biz sııaqty dıktorlardy osyndaǵy telearnalar men radıodan keleshekte tájirıbeden  ótkizip oty­rý­dyń joldary qarastyrylsa eken degen tilegimdi jetkizgim keledi» degen qonaq usynysyna baı­lanysty mınıstrlik tarapy­nan aldaǵy ýaqytta tıisti shara qarastyrylatyny aıtyldy. Alys­taǵy aǵaıynmen termınologııa jó­ninde de birlese oılasatyn ister barshylyq ekenin áriptester nazardan tys qaldyrǵan joq. Bir ataýdy ár qıly jazý faktisi kúni búginge deıin jalǵasyp keledi.  Máskeýden jaqynda jaryq kórgen «Qazaq tili» gazetiniń óki­li basylym týraly aıta kelip, keıingi jas býynnyń basyna ózi­niń ana tilin bilmeı qalý qaýpi tónip turǵanyn kúızele jetkizdi. Bul úshin atajurtpen aradaǵy baı­lanysty barynsha nyǵaıtý jol­daryn qarastyrý kerek dedi. Qazaqstan tarapynan shettegi qazaqtarǵa udaıy qamqorlyq qo­ly sozylyp turýyn qalaıdy qan­dasymyz. Dóńgelek ústel ba­syn­da áriptester ózara pikir al­ma­syp, keleshekte birlesip atqa­ratyn is-áreketterge toqtaldy. Qarashash TOQSANBAI.