“Astananyń” betin qaqpa, belin bý

Kontador jegen nanyn aqtady Ataqty “Djıro d‘ Italııa” kópkúndigi de aıaqtaldy. “Astana” kózdep barǵan bas júldege ıe bolmasa da komandalyq esepte birinshi orynǵa shyqty. Roman Kroısıger jastar arasynda je­ńim­pazdar kıetin aq jeıdeni ıy­ǵyna ildi. On toǵyzynshy kezeń­de top jarýǵa múmkindik týdy. Jas komanda úshin bul az tabys emes. Áý basta ıspan velo­sha­ban­dozy, eks-qazaqstandyq Alberto Kontadordyń “Djıroda” bas báı­ge­ni oljalaıtyndyǵy jóninde aı buryn sáýegeılik aıtylǵan edi. Ra­synda, “Týr de Franstyń” 2007, 2009 jáne 2010 jyldardaǵy je­ńim­pazy, 2008 jyly “Výelta” men “Djırony” da utqan ıspan jigitine qazir jumyr jerde shendesetin veloshabandoz joq. Kontadordy fýtbolda Messımen salystyrýǵa bolar edi. “Djıro” ótip jatqanda “Barselonanyń” “Manchester Iýnaıtedti” qalaı jeń­gendigin dúnıe júzi jan­kúıer­leri kirpik qaqpaı kórdi. Aǵyl­shyn­dardyń betke ustary Rýnı alǵashqy on mınýtta oıyn órnegin teń jaǵdaıda qurýǵa tyrysqany­men, Messı bastaǵan surapyl jigitter qoǵadaı japyryp jiberdi. Alańda bir ǵana komanda oınap jat­qandaı sezilgen. Veloshabandozdar báıgesinde de osyndaı jaǵ­daılar boldy. “Astanadan” Saxo bankke” ótken Alberto Kontador týr barysynda óziniń álemdegi eń myqty shabandoz ekendigine jan­kúı­erlerdiń kózin taǵy bir jetkizdi. Veloshabandoz degenińiz – ershikke minip alǵannan keıin ár kezeń boıynsha basyńdy tómen tuqyrtyp márege qustaı ushatyn júırik deseńiz qatty qatelesesiz. Bul – komandalyq jarys. Jeke-dara sýyrylyp shyǵýǵa eshkim de jibermeıdi. Son­dyqtan ár koman­danyń ózine belgilengen mindeti bar. Máselen, “As­ta­nanyń” jaǵ­daıyn alaıyq. Komanda lıderi – chehtyń órimdeı ji­giti Roman Kroısıger. Taktıka osy jigitke qu­rylǵan. Komanda­las­tarynyń mindeti – ony qaınaǵan toptyń ishinen ebin taýyp alyp shyǵyp, jetekke alý. Jeke ketýge eshkimniń júregi daýala­maı­dy, jibermeıdi de. Son­dyqtan komanda kapı­tanyn kúshi jetken koman­da­las­tary sońyna ilestirip, topty ja­ryp shyǵýǵa nıettenedi. Toptan qara úzgizip alyp shyǵa alsa, qudaı bergeni. Ondaıda márege jaqyndap qal­ǵanda jetekke alyp kele jatqan shabandoz ózi jeńimpaz bolý múm­kindigi kórinip turyp, artta kele jat­qan kapıtanyna márege birinshi jetýge múmkindik beredi. Aldynan taı­qyp bir qaptalǵa shyǵady. О́ıt­keni, upaı komandaǵa jazylady. K­apı­ta­nyńdy márege birinshi ákelý onyń reıtıngin joǵarylatyp qana qoı­maı, komandanyń týrnır kestesindegi ornyn kóteredi. Bizdiń jigitter tyrysyp baqty. Biraq, Roman Kroısıgerdi alǵa shy­ǵarýǵa bizdikiler asa yqylasty bol­ǵanymen, ózgeler kelispeıdi ǵoı. Dereý shabýylǵa shyǵyp, ekpinin tejep tastaıdy. Al, myqtynyń aty – myq­ty. Onyń esebi de kúshti, ár shaqy­rymdy oı eleginen ótkizip, shabýyl­daı­tyn tustaryn josparlap otyra­dy. Alberto Konta­do­ry­ńyz osyn­­daı jampoz. Máselen, Reseıdiń “Katıýsha” ko­man­dasynyń ol degende atarǵa oǵy joq. Ár komanda jarysta top jarý­dy kóki­re­gine arman etip, júreginde áldı­lep áke­le­di. “Katıý­sha­nyń” myń­nan ozǵan júırigi – ıspan jigiti Hoakın Rodrıges. Koman­da­lastary onyń alǵa sytylýyna bar jaǵdaı jasasa da Kontador adymyn ashyrmaı qoıdy. Esepteı berińiz, Rodrıges jeti ret toptan sýyrylyp shyq­qanda Kontador alty ret qýyp jetip, aldyn kesti. Márege birinshi jibergen joq. Orystyń sýper koman­dasy “Djıro d’ Italııada” birde-bir kezeńdi uta almady. Al, “Astana” utty. Qyzyq bol­­ǵan­da, sol Alberto Konta­dor­dyń arqasynda. О́zimiz tikeleı kýási bol­dyq. Bizdiń mindet – tańerteń ja­rys jolyna shyǵatyn koman­da­myzdy aq tileýmen shy­ǵaryp sa­lyp, máreden tosý. Eki-úsh saǵattan jolda júrýge týra keledi. Sáti túsip, veloshaban­doz­dary­myzdyń ja­rysy ótip jatqan Bergamo men Makýnıago taýlary­nyń arasyndaǵy joldarmen júrip óttik. Taý-taýdyń qoı­naýyn tilip salǵan tar joldardyń qalt bu­rylystary kóp. Italııa – taýly jer. Jol bo­ıy shaǵyn aýyldardan kóp ót­tik. Italııanyń azyq-túlik qaýip­siz­digin qamtamasyz etip otyrǵan alyp konsern, zaýyt, fabrıkalar emes, sha­ǵyn jáne orta bıznespen shalabyn shaıqaǵan osy aýyldar kórinedi. Aı­nala aspan taýlar. Tómende býyr­qan­ǵan bulaqtar, taý tósinen sańlaý taýyp sarqyrap jatqan sarqy­ra­ma­lar, shań qon­baǵan, ıisi muryn jarǵan arsha-qaraǵaılar ádemi ertegiden osy tabıǵat kórinisterin qıyp ákel­gendeı kórinedi. Osy jerde bizdiń jigittiń juldyzy jandy. Bul 19-shy kezeń edi. 242 sha­qy­rymǵa sozylǵan alapat aıqas alańy bo­latyn. Jarys jolyna shyq­qan 23 ko­man­danyń 200-den astam júı­rigi “búgin meniń jolym onǵarylsa” degen tátti úmit­pen ershikke qonǵany anyq. Túıdek-túıdek júıtkip keledi. Úıirden bólinip shyq­qy­sy kelgenderdi qýyp jetip, arqa­syn qyrshyp, qaıta topqa qosatyn saqa aıǵyrdaı birin-biri baqqan jurt. Márege júz sha­qyrym qalǵanda túı­dek uzara tústi. Sońǵy elý shaqy­rym­da úzdik-úzdik sozylǵan. On shaqy­rym. Kontador al­ǵash­qy túıdekte kele jat­qan bizdiń Paolo Tıralongony kózimen taýyp alyp, ym qaqqan. Sha­býylǵa shyq dep. Tıralongo oqtaı atyldy. Sońynan Kon­tador ketti. Taý jolynda súmek­tep balaqtan aqqan ter tabannan sor­ǵalap janyn áreń alyp kele jat­qandar buzyq Tıra­lon­gony qazir-aq Kontador úıirge qýyp ákelip shyǵar­daı kórgen. Olaı bolma­dy. Ekeýi qol ustatqandaı uzap bara­dy. Jyryn­dy Kontadordyń bulardy aldap soqqa­nyn sezgen qos ıtalııalyq Mıkele Skarponı men Vıchenso Nıbalı soń­ǵy kúshterin qos aıaqqa jıyp, qos­aq­tala atyldy. Bári kesh edi. Tıralongo máre­den ótkende ókirip jiberdi. Túsinikti. Attaı on eki jyl mun­daı úlken jeńistiń dámin sezinbegen, komandadaǵy mindeti kapı­tan­dy jetekke alyp, kómektesý bolǵan qarshy­ǵadaı jigit dúnıe júzindegi eń myqty veloshabandozdardan bul joly bási de, baǵy da artyp tursa qalaı eńiremeıdi. Bizdiń de kúıdi aıtpańyz. Sol 242 shaqyrymdy ózimiz jaıaý júgirip ótkendeı ekpindeımiz. “Astana” - Qazaqstan!” dep jaý túsirgendeı súren salamyz. Alyp taýdyń baýra­ıyn­daǵy bal qaraǵaılardyń jupar aýasy jetpegendeı qylǵynasyń. Kóz­ge ystyq jas tyǵylady. Bizdiń hal túsinikti. “Konta­dor­syz da báıge alamyz” dep kúpinip kel­genimizben, jarys aıaǵyna taqal­ǵanǵa deıin jeńis dámin sezinbedik. Italııaǵa alǵash kelgen kúni aspan taýǵa shyǵyp ketken komandanyń qo­nys ornyna qýyp bar­ǵanda estip qaıtqanymyz “As­tananyń” bas sport­tyq dırek­tory Djýzeppa Mar­tınellıdiń jal­ǵyz aýyz sózi. “Biz Kroısıgerge áli de senip otyrmyz. Ol bir kezeńde úzdik bolady”. “Astana” bolyp, Qazaq­stan­nyń mıllıon­daǵan jankúıerleri bo­lyp kútken Roman Kroısıgerdi mun­daǵylardyń artyq bastyrmaıtynyn kózimiz kór­di. «Endi ne bolady?» degen soqyr saýal jeteginde júrgende kóp ishinde eleýsiz júrgen Paolo Tıralongo aıdy aspannan shyǵaryp jatsa qalaı qýanbaısyń? Áıtkenmen, ish bir kákirdi sezedi. Jyryndy Kontador eki ókpesin qolyna alyp, márege tamtyǵy qa­l­maı ushqan Tıralongonyń sońynda kele jatyp nege jymııady? Ozýǵa múm­kindigi bolyp turyp nege oz­baıdy? Túıindi Tıralongonyń ózi-aq suh­batta taratyp berdi. – Kontador meniń syralǵy do­sym, – dedi ol. – Márege alty sha­qy­rym qalǵanda shabýylǵa shyǵarýǵa ózi emeýrin bildirdi. Ol meniń ı­y­ǵymnan qa­ǵyp, alǵa shyq dep belgi berdi. Men buǵan deıingi bar ja­rystarda bar kú­shimdi kapıtannyń alǵa shyǵýyna jum­sap keldim. Bul joly taǵdyr-talaıyma aldaǵy kósh­te bolý jazǵan eken. Má­rege ja­qyn­daǵanda janymda kele jat­qan Albertodan qarsylas emes, kóńili ja­qyn dos pıǵylyn tanydym. Ol me­niń ozýymdy shyn kóńilimen tiledi. Tıralongonyń jeńisi “Astanaǵa” da, onyń serkesi Kroısıgerge de aýadaı qajet edi. Alberto Kontador naǵyz saqy jigit eken. О́ıtkeni, onyń ataqty jeńisterinde Paolo Tıra­lon­gonyń da súmektep aqqan ashy teri bar edi. Sonyń biri ekeýi de «Astana» sapynda júrgende jeńis alyp bergen «Týr de Frans» eń bedeldi kóp­kún­digi bolatyn. Sondyqtan Kontadordy alǵa shyǵarý úshin talaı ret topty jaryp, jol salǵan eńbekqor Paoloǵa járdem berý onyń mindeti sııaqty kóringeni de ras. Italııalyq gazetter ár nársege joryp jazdy. Jaza bersin, Paolo eshkimniń baqshasyna tús­ken joq. Kóshti jarǵan ózi. Al, saıypqyran Kontador qazaq jerinde jegen nanyn aqtady. Darhan Káletaev: “Komanda óz mindetin oryndady” “Astana – ulttyq joba”. Dúnıe júzindegi eń myqty sanalatyn komandalardyń sanatynda júrgen­digi kóz qýantady, jan jadyratady. Qazaq­standa nasıhaty kemdeý bol­ǵanymen, bizdiń “Astana” koman­dasy 50-60 jyl­dyq tarıhy bar koman­dalardyń qata­rynda eshqaısynan kem kórinbeıdi. Jan­kúıerleri de kóbeıgen. Biz Ita­lııa­ǵa arnaıy saparmen kelgen “Samuryq-Qazyna” qo­ry­nyń basqarma dırektory Darhan Kále­taevpen birneshe márte jo­ly­ǵyp, saýaldarymyzǵa jaýap alǵan edik. Alǵashqy saýal, shappaı báıge alyp júrgen Alberto Kontador “Astanadan” nege ketti? Komandada qal­­dyrý­dyń múmkindigi boldy ma?! Boldy. Darhan Káletaevtyń aıtqan ýáji mynadaı: “Astanaǵa” qymbatqa tús­ken Kontador ertip kelgen serikteri azdaı, komandaǵa taǵy da 5 ıspan sha­bandozyn alýdy usynǵan. Onda “Astana” bir­yńǵaı ıspan jigitterinen quralǵan bo­lady. Onsyz da “jergilikti velo­sha­bandozdarǵa shekesinen qa­raıdy” dep sy­nalyp júrgen “As­ta­nanyń” jaǵ­daıy qandaı bolmaq. Kil ıspan jarys­qan soń, onda qa­zaq­stan­dyq jastarǵa oryn joq. Talap aýyr­laý. Amal joq, qoshtasýǵa týra kelgen. Áńgime bary­synda Alberto Kontadordan aıyrylý osy salaǵa jaýapty kýratorǵa ońaı soqpaǵanyn ańǵardyq. – Áli de eki-úsh jyl júre turǵanda, jastarymyzdy ósirip alar edik, – deıdi ol taǵy da. Kontador ketkennen keıingi artyqshylyq – komanda baıaǵydaı tek bir adamǵa emes, bir maqsatqa jumys jasaýǵa baǵyt alǵan. Jańa serke cheh Roman Kroısıger úsh ese arzanǵa túsken, ári jas, bolashaǵy úlken, óz qatarlastary arasynda álemde úzdik. Komanda kóshbasshyǵa ataq, aqsha alyp berýden góri Otan bedelin kó­teretin, namys jolynda tura alatyn tutas ujymǵa aınalyp keledi. Qazaq jastary qatarǵa tartyla bastaǵan. “Djıro d’ Italııa” kópkúndigi aıaq­­talǵan soń Darhan Káletaevpen taǵy júz­destik. Onshaqty sport qury­lym­da­ryn qarjylandyryp otyrǵan “Sa­muryq – Qazyna” qorynyń osy sa­la­daǵy basshysy “Astana” aldyna qoı­ǵan mindetin oryndady”, dedi. “Astana” jo­ba retinde Eýropada tolyq mo­ıyn­­dal­d­y. Úlken bedelge ıe. Iri ha­lyq­­ara­lyq jarystarǵa Azııadan da su­­ranys túsip jatyr. Italııa aspa­nynda alǵash ret Qazaqstan baıraǵy kóterilip, án­urany oınaldy. Bul – úlken jeńis­terdiń bas­taýy (Aıta ketetin bir jáıt, buryndary Alberto Kontador jeńis­ke jetkende “Astana” quramynda bolsa da Ispanııa án­urany oınalatyn. Darhan Káletaev “Djıro” basshylyǵyna usynys bildirgennen ke­ıin Qazaqstan baıraǵy kóterildi – B.T). “Astananyń” quryltaıshysy “Sa­muryq-Qazyna” – memlekettik mekeme. Qarjy – bıýdjettiki. Iаǵnı, halyq qal­ta­synan shyǵyp jatqan qarjy. Son­dyq­tan, ysyrap etip paıdalanýǵa bol­maıdy. Qarjy Qazaqstandy shet elderge jaqyn tanytý, memleket bedelin kóterý úshin jumsalyp jatyr. Ja­rysqa qatysyp júrgen komanda­lar­dyń barlyǵynda jaǵdaı osyndaı. Endigi jaýapty báseke – “Týr de Frans” kópkúndigi. Buǵan komanda ardageri Aleksandr Vınokýrov tyńǵy­lyqty daıyndalyp jatyr. Az-kem tynyǵyp alǵannan keıin Roman Kroısıger bastaǵan jigitter qaı­tadan ershikke qonyp “Vınoǵa” (Vıno­kýrov­tyń veloshabandozdar ara­syndaǵy aty) kómektesýge bara­dy. Bul – Vı­nokýrovtyń kópkún­dik­ter­degi sońǵy jarysy. Ol tym bolmasa bir-eki ke­zeńde jeńiske jetýdi maqsat etip otyr. Odan soń Alek­sandrdyń “Astana” komandasynyń menedjeri bolýǵa oıy barǵa uqsaı­dy. Darhan Káletaev Vınokýrovty respýblıka veloshaban­dozdaryn daıar­­­laıtyn ortalyqtan kórgisi keletindigin aı­ta­dy. Áıtse de, Eýropada jaı­ǵa­syp qalǵan, úı-jaıly Vıno­kýrov­tyń patrıottyq namysy oıanyp, Qa­zaqstanǵa qaıtýy, respýblıka velo­sportyn kóterýi – ol aldaǵy áńgime, ázirge jaýaby belgisizdeý taqyryp. Áńgime barysynda Darhan Káletaev “Astana” ataýyn ulttyq brend qy­lyp, álemge birneshe sport túrleri­men shyǵarýǵa tal­pynys jasalyp jatqanyn aıtty. “Real-Madrıd” sııaqty. Nesi bar, jaqsy bastama. “As­tana” tanylsa, artynda Qazaq­stan tur. Dúnıe júzinde bar úrdis. “Astana” qazaqqa kerek pe? Kerek! Osy suraq talaı ret kóldeneń tartylǵan. Quramynda bir qazaq joq, kileń eýropalyqtardan qu­ral­ǵan komanda Qazaqstan aqshasyn tekke shyǵyndaýda degen syndar aıtylǵan. Osyǵan ózimiz de qosyl­ǵanbyz. Italııa sapary bizdiń ys­tyq­taı qaýyp júrgenimizdi kór­setti. “Astana” qa­zaq­qa, Qazaq­stan­ǵa kerek eken. Júz jyldyq tarıhy bar komandalardyń qasynda terezesi teń, bedeli bıik. Myqty shabandozdar “Astana” qura­mynda bo­lý­dy ishteı armandaıtyn da kó­rinedi. Munaıly, baı el dep ba­ǵa­syn kóte­retindigi bolmasa. Ta­myzda jańa komanda quramy jasaqta­la­dy. Sonda osy jarysta bestikke ilikken eki jigitti “Astana” qura­my­nan kó­rýi­miz múmkin. Aty-jónin jobalasaq ta, kelisim-shart tú­zilgenge deıin aı­tý­ǵa bolmaıtyn qaǵıdatty saqtadyq. Kez kelgen memleket óziniń álem aldynda bedeli bıik, áleýeti myqty ekenin tanytýǵa umtylady. Máselen, Qytaı Beıjiń Olım­pıadasyn ót­kizýge eki-úsh olımpıada uıymdas­tyrýǵa jaraıtyn qar­jy jumsady. Esesine elin kóterdi, ataq-dańqyn aspandatty. Memleketti álemge áıgili etý, nasıhattaý ońaıǵa túspeıdi. “As­ta­na­nyń” kóp qarjyǵa quralǵan ult­tyq joba ekeni belgili jáıt. Alaıda, óz shabandozdarymyz joq dep syrt qaraýǵa bolmaıdy. Álem­de tek óz eli azamattarynan qural­ǵan bir­de-bir komanda joq. Degenmen, qa­zaq ulan­dary­nyń da ershikke qona­tyn kúnderi alda dep tileıik. Sóz sońynda aıtpa­ǵymyz – araq-sha­rap túgili syrany da aýyzǵa al­ma­ǵa­ny­myzǵa 16 jyldyń júzi bol­ǵan. “Astana” komandalyq esepte bi­rinshi orynǵa shyqqanda olarǵa tar­tylǵan alyp qumyradaǵy shampannan aýyz tıdik. Jeńisti kún­der bizdiń qazaq jigitterine ju­ǵysty bolsyn, Qazaq­stan álemge áıgili bol­syn dep... Baqtııar TAIJAN, Italııa,Tırano – Marbeno – Makýnıago – Bergano – Mılan.