Quzyrly qareket qadamdary

Memlekettik salalar qyzmeti­niń zańǵa saı júrgizilmeýine baı­lanysty arada týyndaǵan nara­zy­lyqtar sońy qashanda jaqsy­lyqqa aparmaıdy. Ondaı kemshilikterdi der kezinde joıyp, zań talaptaryn jolǵa qoıý quqyq qorǵaý organdarynyń basty mindeti bolyp tabylady. Solardyń ishinde qosymsha qun salyǵyn qaı­tarýǵa qatysty salyq daýla­ryn sheshý máselesi kezek kút­tirmeıtin is. Mundaı jaǵdaıda qa­daǵalaý organdary jergilikti jer­lerde bıznes ókilderiniń qu­qyq­taryn jáne memleket múdde­le­rin saqtap, salyq tóleý sala­synda zańdylyqtyń buzylýyn anyqtaý jáne olardyń bastapqy kezinde jolyn kesý úshin túbe­geıli sharalar qabyldap, naqty quqyq qorǵaýshylyq mindetterin júzege asyrýlary tıis. Osyǵan oraı Bas prokýratý­ranyń alqa májilisinde qosymsha qun salyǵyn (QQS) qaıtarýǵa qatysty salyq daýlaryna baıla­nysty, sondaı-aq aldyn ala qa­maý oryndaryndaǵy adamdardy azaptaýǵa jáne olarǵa qatygez­dik­pen qaraýdyń basqa da túrle­rin qoldanýǵa qarsy turý máse­leleri talqylandy. Jalpy nól­dik stavka arqyly salyq salyn­a­tyn aınalymdar boıynsha QQS somasyn memlekettiń qaıtarý rásimi salyqtyń qaıtarylatyn somasynyń paıdalanylatyn ta­ýarlardyń, jumystardyń jáne qyzmet kórsetýlerdiń aınalymy úderisinde bıýdjetke aldyn ala tólenip qoıǵanyn bildiredi. Bi­raq alaqol salyq tóleýshiler sa­lyq­tan jaltarýdyń kúrdeli syz­balaryn paıdalana otyryp, bıýd­jetke naqty tólenbegen QQS-tyń edáýir somasyn zańdy túrde qaıtarýdy usynyp otyr, deıdi Bas prokýratýra ókilderi. Mun­daı keleńsizdikter memlekettiń múd­de­sine qaıshy keledi, óıtkeni, ala­qol salyq tóleýshilerdiń já­ne eksporttaýshylardyń talapta­ryn qanaǵattandyrǵan jaǵdaıda bıýd­jet aıtarlyqtaı zııan shegedi. Atalǵan alqada qaralǵan osy máselelerge baılanysty Bas Pro­­kýror A. Daýylbaev salyq tek­se­rýleriniń nátıjeleri boıynsha kásipkerdiń kinási retinde kóp­te­gen buzýshylyqtar taǵatyn ýáki­let­ti jáne quqyq qorǵaý organ­da­ry salyq tóleýshiniń «kinálilik prezýmpsııasy» tárizdi jónsiz tá­jirıbeden bas tartýlary qa­jet, dedi. Mundaı jaǵdaı bıznesti júrgizýdegi kedergilerdi joıý jó­nindegi Memleket basshysynyń saıasatyna qaıshy keledi jáne sybaılas jemqorlyq quqyq bu­zý­shylyqtaryn jasaýǵa yńǵaıly jaǵdaı týǵyzýy múmkin. Demek, mundaıǵa jol bermes úshin is­ker­lerdiń quqyqtaryn shekteý derekterin joıý maqsatynda salyq qyzmeti jáne qarjy polısııasy organdary bıznes qurylymda­ry­men tyǵyz jáne tıimdi ózara is-qımyl ornatýlary kerek. Os­yn­daı ózara is-qımyl bir mezette kásipkerlerdiń quqyqtaryn jáne memlekettiń múddelerin qorǵaý­dy qamtamasyz ete alatyn kóri­nedi. О́ıtkeni, salyq organdary adal salyq tóleýshilerdiń quqyq­taryn buzý derekterin boldyr­ma­ýy qajet. Al Qarjy mınıstrligi naqty eksporttaýshylardy ynta­landyratyn, memlekettik bıýd­jet­ten QQS qaıtarýdyń jańa pár­mendi tetigin ázirleýi tıis. Elimizde azaptaýlarǵa qarsy turý baǵytynda sońǵy jyldary kóp jumystar atqarylǵany jáne azaptaýǵa qarsy kúres salasynda júıeli sharalar qabyldanǵany belgili. Quqyqtyq júıeni reformalaý, qylmystyq zańnamany izgilendirý barysynda aıtarlyq­taı is tyndyryldy. Ulttyq zań­na­malar halyqaralyq standart­tar­ǵa sáıkestendirildi. Bas prokýratýrada bas bostandyǵynan aıyrý men ýaqytsha ustaý oryn­darynyń zańdylyǵyn qadaǵalaý jónindegi arnaıy departament qu­ryldy. Bas Prokýror maman­dan­dyrylǵan mekemelerde usta­la­tyndardy qatygezdikpen qınaý jáne ózge de zańsyz áreketter týraly aryzdar men ótinishterdi tekserý týraly arnaıy nus­qaý­lyqty bekitti. Osyǵan oraı atal­ǵan qylmystardyń aldyn alýda A.Daýylbaev quqyq qorǵaý or­gan­darynyń jumys nátıjeligi anyqtalǵan azaptaý derekteriniń sany boıynsha emes, ol táýelsiz qoǵamdyq jáne halyqaralyq uı­ymdardyń resmı baıanda­mala­ryn­daǵy qatygez qarym-qatynas­qa qatysty ótinishterdiń shyna­ıy azaıýymen baǵalanatynyna erekshe nazar aýdardy. Talqylaý qorytyndysy boı­yn­sha alqa májilisinde aıtylǵan jáılerge baılanysty Ádilet mınıstrligi zańnamalarǵa ózgeris­ter engizý týraly máselege, atap aıt­qanda, tergeý ızolıatorlary ja­nynan sottalǵandardy ýaqyt­sha us­taýǵa arnalǵan tasymaldaý-aý­da­rý beketterin qurýǵa bas­ta­ma­shy bolǵany jón. Al Ishki ister mı­nıstrligi azaptaýlardy qol­da­ný derekteri úshin anyqtaý jáne tergeý organdary laýazym­dy tul­ǵa­larynyń derbes jaýapkershilikterin arttyryp, sondaı-aq ustal­ǵan­dardy qyzmettik ból­me­lerge jet­kizý úderisin beıne­jazbaǵa tú­si­rýdi qamtamasyz etip otyrýy qajet. Negizinde prokýratýra organ­darynyń osyndaı zańdylyqty qam­tamasyz etý, azamattardyń kon­s­tıtýsııalyq quqyqtaryn qor­ǵaý qyzmetterin jetildirý, kó­binese, aqparattyq tehnolo­gııa­lardy tıimdi paıdalanýymen baılanysty ekeni anyq. Mine, osy oraıda, Astanada Bas pro­kýratýranyń Call-ortalyǵy óz jumysyn bastady. Call-orta­ly­ǵy­nyń operatorlary shaǵymdar­dy táýlik boıyna 115 nómiri arqyly qabyldaı alady. Olardyń aıtýynsha, azamat­tar­dyń konstıtýsııalyq quqyq­ta­ry men bostandyqtaryn buzý derekterimen baılanysty jeke jáne zańdy tulǵalardyń sha­ǵymdaryn qabyldaý jáne tirkeý ortalyqtyń negizgi mindetteriniń biri bolyp tabylady. Atap aıt­qanda, ondaı habarlamalar qyl­mys, habar-oshar­syz ketken adam­ǵa izdeý salý, zańsyz alyp ketý boıynsha ar­yz­dardy tirkeýden negizsiz bas tartý sekildi qyl­mys­tyq qýdalaý organ­darynyń áreketterine qatysty bo­lýy múm­kin. Call-ortalyǵy ar­qy­ly kásipkerlerdiń quqyqtaryn buzý týraly, sonyń ishinde zańsyz tekserýlerge baılanysty, son­daı-aq laýazymdy tulǵalardyń sy­baı­las jemqorlyq sıpatyn­da­ǵy áre­ketterine qarsy shaǵymdar boı­yn­sha habarlasýǵa bolady. Aleksandr TASBOLATOV.