Kúsh atasyn ulyqtaǵan beldesýler

Ońtústikte el qulaǵyn eleńdetken orny erekshe dúbirli toı ótti. Olaı deıtin sebebimiz, bıyl qazaqtyń dańqty uly, kúsh atasy Qajymuqan Muńaıtpasulynyń dúnıege kelgenine – 140, El Táýelsizdigine 20 jyl tolady. Qos birdeı merekeni óz deńgeıinde atap ótýdi jón kórgen márt azamattarymyz qazaq kúre­sinen halyqaralyq jarys uıymdas­tyrdy. Júldege 10 temir tulpar tigip, ulttyq sport­tyń márte­besin bir kóterip tastady. Dúbirli dodanyń ashylý saltanatynda oblys ákimi Asqar Myrzahmetov: «Qazaqtyń dańqyn álem­ge tanyt­qan Qajymuqan atamyzdyń erligi eshqashan umytylmaıtyny anyq. Búkil el bolyp «dala batyrynyń» alaman kúresterdegi jetistikterin dáriptep, elim degen esil erdiń taý tulǵaly beınesin qalyptastyrý maqsa­tyn­da iri jarys uıym­dastyryp otyrmyz. Sizderge batyr baba­myzdyń jeńisti joly ju­ǵysty bolsyn», – dep balýandarǵa sáttilik tiledi. Dúnıejúzilik qazaq kúresi qaýym­das­tyǵynyń prezıdenti Serik Tókeev baıraq­ty básekeni uıymdastyrýǵa qol­daý bildirgen oblys ákimine «Qazaq kúresine qosqan úlesi úshin» medalin tapsyrdy. Halyqaralyq jarysta Reseı, Mońǵolııa, О́zbekstan, Qytaı, Tájikstan, Qyrǵyzstan elderimen qatar, elimizdiń 14 oblysynan jáne Astana, Almaty qalalarynan kelgen 215 bal­ýan baqtaryn synady. Kúsh atasy Qajymu­qannyń týrnırinde top jarý árbir bilekti jigittiń armany ekeni daýsyz. Onyń ústine qazaq kúresine ár salmaqta kúnde kólik tigilip jatqan joq. Boz kilem mańynda boı qyzdyryp júrgen álem chempıony Mádı Qurymbaevpen tildeskenimizde: «Jyl saıyn ótetin jarys­tyń bıylǵy deńgeıi óte myqty. Júldeleri tym qomaqty. Balýandar álem birinshiligine qatysatyndaı bolyp daıyndalyp kelipti. Tipti, kúresti qoıyp ketken keıbir jigitterdiń ózi jattyǵýǵa kirisip, «nartáýekel» dep osy jarysqa qatysýǵa nıet bildirdi», – dedi. Shynynda da bul jarysta sońǵy kezderi boz kilemde kórinbeı júrgen sheberler tóbe kórsetip, júldelerdi sarapqa saldy. Eki kúnge sozylǵan tartysty beldesýlerdiń nátıjesinde R.Úsenbekov (OQO), A.Quljanov (Jambyl), A.Qaıyrbaev (ShQO), M.Qurymbaev (OQO), M.Tursynov (ShQO), N.Begasylov (OQO), D.Altangerel (Mońǵolııa) syndy sportshylar top jaryp, bir-bir «temir tulpardan» minip qaıtty. Qazaq kúresiniń eń qyzyǵy hám tóresi «túıe balýandar» beldesýinde. Jambyl oblysynyń ataqty balýany Beıbit Ystybaevtyń baǵy jandy. Aldymen ózbek Sh.Arsylanovty jeńgen Beıbit jartylaı fınalda mońǵol alyby D.Altangerelmen beldesti. Jankúıer kóńili alańdaý­ly. Qos balýan da syr berer emes. Tiresip, oń­taı­ly sátti ań­dyp júr. Degenmen, el qoldaýy­nan qýat alǵan Beıbit Qajymuqan jarysynda qazaq jigitterin alyp ta, shalyp ta jyǵyp kele jatqan mońǵoldy bel­beýi­nen ustap joǵary kó­terip, boz kilemge gúrs etkizdi. Qapyda qalǵan Davanýan qazaqtyń myqty­lyǵyn moıyndady. Nurzat Begasylov ta jarady. Ol esh úzilissiz úsh beldesý ótkizip, qara­ǵan­dylyq, túrkistan­dyq qarsylas­taryn taza je­ńip, jartylaı fınalda almatylyq sheber Alkeı Asylbekpen joly túıisti. О́zinen 50 kılo aýyr tartatyn Baqyt Kólbaıdan basym túsken Alkeı osal emes-tin. Arystansha alysqan qos myqtynyń beldesýinde Nurzattyń baǵy janyp, fınalǵa joldama aldy. Qyzyqtyń kókesi fınalda boldy. Bastap­qyda kúresýge qulyq tanytpaǵan Nurzat kópshi­liktiń qyzý qoldaýymen ózinen 35 kılodaı aýyr qarsylasy Beıbitti 5 ret «búk» ádisine túsirip, jurtshylyqty dúr silkindirdi. Degenmen, ońtaıly sátte eptilik tanytyp, qarsylasynan sál-pál basym bolǵan Beıbit Ystybaev Qa­jymuqan týrnıriniń «túıe balýany» ata­nyp, oblys ákimi Asqar Myrzahmetov tikken sý jańa «Nıva» avtokóliginiń ıegeri atandy. Osylaısha qazaq dalasyn dúbirge bólegen balýandar beldesýleri de óz máresine jetti. Jarystyń jabylý saltanatynda qazaq kúresi­niń eńbek sińirgen bapkerleri men oblystyq máslıhattyń depýtattary jáne kásipkerler oza shapqan sańlaqtarǵa júlde tapsyrdy. Bul rette Qajymuqandaı alyptyń árýaǵy úshin óz attarynan avtokólik tigip, qarjylaı kómek kór­setken N.Qurmanbekov, N.Ábish, J.Aǵa­bekov, Q.Bekbosynova, S.Seıtjanov, A.Sopbekov, E.Táńirbergen, A.Berdash, B.Naqypbekov syndy kásipkerler men Ordabasy aýdanynyń ákimi Sh.Kenjeevtiń, oblystyq qazaq kúresi jáne sambo kúresi federasııasynyń eren eńbek­terin úlken qurmetpen aıtýǵa tıispiz. Ár sal­maq­ta jeńimpaz atanǵan sportshylar óz­derine tıe­sili «temir tulparlaryn» taqymǵa bas­sa, jeńimpazdardyń bapkerlerine de aqsha­laı syı­lyq berildi. Kúmis júldegerler – 500, al qola júldegerler 250 AQSh dollaryna ıe boldy. Sondaı-aq bul kúni ońtústiktiń márt jigitteri jarystyń bas tóreshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, halyqaralyq dáre­je­degi tóreshi, professor Erǵalı Muhıtdınov pen Temirlandaǵy «Qajymuqan» murajaıyna bir-bir avtokólik syılap, qurmet kórsetti. Jarysqa kelgen qonaqtar men sportshylardyń bári jany jaısań ońtústik jurtshylyǵynyń qo­shemeti men qonaqjaılyǵyna úlken rıza­shy­lyqtaryn bildirdi. Al osy saıysty joǵary deńgeıde uıymdastyrýǵa úles qosqan oblystyq týrızm, dene tárbıesi jáne sport basqarma­sy­nyń bastyǵy P.Qyryqbaev Dúnıejúzilik qazaq kúresi qaýymdastyǵynyń «Qazaq kúresine qos­qan úlesi úshin» medalimen marapattaldy. Ǵabıt SAPARBEKOV. Ońtústik Qazaqstan oblysy.