О́zgerister ózegi – ońtaılandyrý

Keshe qylmystyq prosesti od­an ári reformalaý týraly zań joba­sy­nyń jaı-kúıi talqy­lan­ǵan dóń­ge­lek ústel otyrysy bo­lyp ótti, dep habar­lady Bas pro­kýratýranyń bas­­pasóz qyz­meti. Onda qoldanys­ta­ǵy zańna­ma­larǵa engizýge usy­ny­lyp otyr­ǵan jáne ulttyq qylmys­tyq is júrgizý quqyǵyn odan ári damytý bary­syn­daǵy erekshe ma­ńyzy bar negizgi más­eleler jan-jaqty tal­qylanǵan. Atalǵan máseleni tal­qylaý úshin dóńgelek ústelge Parlament depýtat­tary, Prezıdent Ákimshi­liginiń, Kons­­tıtýsııalyq keńestiń, Jo­ǵar­ǵy Sot­tyń, Ulttyq qaýip­siz­dik komı­tetiniń, Ádilet mı­nıs­tr­li­giniń, Ekono­mı­ka­lyq qyl­mys­qa jáne sy­baı­las jem­qorlyqqa qarsy kúres agent­tiginiń jáne basqa da múddeli memlekettik or­gan­dardyń, advokattar qaýymdas­tyǵy­nyń ókilderi, sondaı-aq ha­lyq­aralyq jáne úkimettik emes uıym­dar­dyń sarap­shylary, ǵa­lym­dar qa­tysty. Olardyń talqysyna tartyl­ǵan qylmystyq prosesti odan ári reformalaý týraly zań joba­sy­nyń basty ıdeıa­sy barlyq tergeý áreketterin júr­gizý barysynda naqty tártipti, obektıvti jáne teńgerimdi ustanym men azamat­tardyń konstıtýsııalyq qu­qyq­tary men bostandyqtaryn qam­­tamasyz etý bolyp tabylady. Atap aıtqanda, onda sotqa deıingi óndiristi ońtaılandyrý jáne jeńildetý bary­synda qylmystyq prosesten tergeýge deıingi tekseristi, qylmystyq is qozǵaý ke­zeńin, aıyp taǵýdy alyp tastaý, sot ókilettigine keıbir tergeý amal­daryn berý kóz­de­ledi. Sony­men qatar, buryn tergeý­shi­niń quzyre­tin­de bolǵan májbúrleý sha­ra­laryn sot­qa deıingi óndiris bary­syn­da tek pro­kýrordyń sank­sııasymen ǵa­na qol­­­­daný qarasty­rylyp otyr. Qylmystyq prosesti odan ári reformalaý týraly zań jobasyn tal­qy­laý barysyndaǵy ózgeris­ter­den kú­ti­letin taǵy bir ma­ńyz­dy jańalyq – sottyń qylmystyq isterdi qaıta tergeýge joldaý ınstıtýtyn alyp tastaý bolyp otyr. Sot tarabyna tek pro­ký­rorǵa qo­symsha tergeý amaldaryn júr­gizý týra­ly usynym berý quqy­ǵyn qaldyrý usy­nylǵan. Demek, osy­ǵan baılanysty endi, qa­jet bolǵan jaǵ­daıda prokýror aıyp­taýdyń kóle­min ózgertýge já­ne ony aýyrlatýǵa da quqyly bolady degen sóz. Dóńgelek ús­tel­ge qatysýshylar atalǵan ózge­ris­terdiń mańyzdylyǵyn jáne der ýaq­tyly engizilip otyrǵanyn atap ótip, sotqa deıingi qyl­mys­tyq óndiristi je­tildirý maqsa­tynda oılarymen bó­listi. Sonymen qatar baspasóz qyz­meti Bas prokýror Ashat Daýyl­baev­tyń Koreıa Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tó­­ten­she jáne óki­letti elshisi Lı Ben-Hvamen kezdeskenin jetkizdi. Kezdesý barysynda ekijaqty yn­ty­maqtastyqty damytý­dyń negizgi má­se­leleri qozǵalyp, Bas prokýror jan-jaqty baılanystyń jo­ǵarǵy deńgeıimen sıpatta­la­tyn Ko­­reıa men Qazaqstannyń mem­le­ket­­aralyq qa­ty­nas­tarynyń qu­qyq­­tyq sala­syn­da ózara tıimdi se­rik­testiktiń úlken dárejege ıe bo­la­tynyn atap ótken. Aradaǵy os­yn­daı yntymaq­tas­tyq­tyń ar­qa­synda sońǵy kezderi qu­qyqtyq kó­mek jáne ustalǵan adam­dardy berý týraly eki kelisimge qol qoıyldy. Kezdesý barysynda sybaılas­tyq­qa qarsy kúres, kıber­qyl­mys­­ty­lyq, zańsyz jolmen alyn­ǵan kiristerge áreket etýdegi qa­rym-qaty­nasty odan ári damytý máseleleri qozǵaldy. Qylmystyń osy sanatyn ashyp, tergeý kezinde aldyńǵy qa­tarly tehnolgııalarmen almasý, oqý kýrstary men trenıngterdiń ótki­zilýin uıym­das­tyrý, ádistemelik jáne aqpa­rat­tyq-taldaý materıal­dary­men almasý sa­la­synda eki jaq­ty baı­lanysty ul­ǵaıtý týraly kelisim jasaldy. Aleksandr TASBOLATOV.