Tóraǵalyq taqyryptary tanystyryldy

Qazaqstannyń Islam Kon­fe­rensııasy Uıymyna tóraǵa­lyq etý keleshegi Venada ótken dóńgelek ústel kezinde tal­qy­landy. Is-sharany Qazaq­stan­nyń Avstrııadaǵy elshiligi – Qazaqstannyń Venadaǵy halyq­aralyq uıymdar janyndaǵy Turaqty ókildigi men bedeldi «Halyqaralyq beıbitshilik ıns­tıtýty» úkimettik emes uıymy uıymdastyrdy. Venada ornalasqan dıplomattar, jýrnalıster, úkimettik emes uıymdar men saıası jáne akademııalyq toptardyń ókil­de­ri IKU aıasyndaǵy yntymaq­tas­tyqtyń ózekti baǵyttary­men, sondaı-aq aldaǵy tóraǵa­lyq kezinde Qazaqstan erekshe kóńil bóletin máselelermen ta­nystyryldy. Qatysýshylar maý­symnyń sońynda Astanada IKU Syrtqy ister mınıstrleriniń 38-shi keńesine daıyndyq ba­rysy týraly habardar etildi. «IKU tetikteri jáne mu­syl­man álemi ishindegi ynty­maq­tastyq» taqyryby boı­yn­sha Qazaqstan Respýblıkasy Tuń­ǵysh Prezıdentiniń qory ja­nyn­daǵy Álem ekonomıkasy jáne saıasaty ınstıtýtynyń dı­rektory Sultan Ákimbekov baıandama jasady. Al Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­denti­niń ja­nyndaǵy Qazaqstan stra­tegııalyq zertteýler ınstı­tý­tynyń aǵa ǵy­lymı qyzmetkeri Murat Laýmýlın «Qazaqstannyń IKU-ǵa tór­aǵalyǵy qarsa­ńyn­daǵy geosaıası máseleler» ta­qyrybynda sóz sóıl­edi. Qazaqstan Syrtqy ister mı­nıstrliginiń saraptamalyq mate­rıal­daryna júginsek, elimiz tór­aǵalyǵynyń maqsattary aıtar­lyq­taı aýqymdy, ásirese, musyl­man áleminde bolyp jatqan túbegeıli ózgerister Qazaqstanǵa IKU-nyń tóraǵasy retinde aýyr mindetter júkteıtindeı. Osyǵan deıin Uıym qyzmeti negizinen Taıaý Shyǵys elderine kóp kóńil bólip kelgen jáne Qazaqstannyń IKU-ǵa tóraǵalyǵy kezinde de osy aımaqqa basymdyq berilýi ábden múmkin. Sebebi, bul aı­maqtaǵy qalyptasyp otyrǵan jaǵdaı osyny qajet etedi. Qazaqstan IKU-yn basqarýǵa daıyndala kele, aldyna tór­aǵa­lyqtyń tıimdiligin jáne Qazaq­stannyń musylman álemi men batys arasyndaǵy kópir retindegi rólin arttyrýdan bastap, IKU-nyń halyqaralyq bedelin kóterý sekildi jahandyq, aımaqtyq jáne ulttyq deńgeılerdegi keń kólem­di mindetter qoıyp otyr. Onyń ishine Uıymnyń on jyldyq is-shara josparyn júzege asyrý, búgingi kún synaqtaryna tótep berýde musylman elderine qol­ǵabys jasaý, halyqaralyq jáne aımaqtyq qaýipsizdikti nyǵaıtý, ıadrolyq taratpaý rejimin ilgeri jyljytý, sonyń ishinde jappaı qyryp-joıý qarýyna qatysty rejimdi qarastyrý kiredi. Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy qaýipsizdikti, yntymaqtastyqty jáne damýdy alǵa bastyrýǵa erekshe nazar aýda­rylatyn bolady. Qazaqstan din­aralyq kelisim, tózimdilik jáne ustamdylyq turǵysynda únqaty­sýdy jáne ıslamofobııaǵa qarsy is-sharalardy qoldaı otyryp, órkenıetter arasyndaǵy únqaty­sý úderisterin jalǵastyra beredi. Al Venadaǵy IKU-ǵa arnal­ǵan dóńgelek ústel Hofbýrg sa­raı­yn­daǵy Eýropadaǵy qaýipsiz­dik jáne yntymaqtastyq jónin­degi uıymnyń shtab-páterinde ótti. Bul jáıt Qa­zaqstannyń osy­naý iri halyqaralyq uıym­dar­daǵy tór­aǵa­lyǵyn aıtqanda erekshe mánge ıe. Otyrysta ártúrli halyqara­lyq qurylymdardyń qa­zirgi za­manǵy qaý­ip-qaterlerge tótep berýdegi óz­ara is-qımyly, olardyń daǵdarys­tyq jaǵdaılardy retteýdegi róli jaı­ynda jan-jaqty áńgime qozǵaldy. Jalpy, EQYU men IKU ara­syndaǵy únqatysý udaıy júr­gi­zilip otyrǵanyn aıta ketken jón. Eki uıym ynty­maq­tas­ty­ǵy negizinen toleranttylyq pen kemsitpeýshilik salasyndaǵy aqpa­rat pen tájirıbe almasýdy, al sońǵy ýaqytta saılaýdy baqy­laý jáne adam quqyǵy másele­lerin de qam­tıtyn boldy. Eki uıym bas hatshylary ózara mezgil-mezgil baılanys jasap tu­ra­dy. Al byltyrǵy jyly EQYU-ǵa Qa­zaq­stannyń sol kez­degi tór­aǵa­ly­ǵynyń shaqy­rý­ymen IKU Bas hatshysy Ekmeleddın Ih­san­oǵlý EQYU shtab-páterinde qur­met­ti qonaq bolyp, Turaqty ke­ńes mú­she­­leri aldynda sóz sóılegen edi. EQYU-ǵa qatysýshy 56 mem­lekettiń segizi jáne áriptes 12 memlekettiń altaýy IKU-ǵa múshe bolyp tabylady. Bul jáıt eki uıymdy aıryqsha túıis­tirip, ózara is-qımylǵa qosymsha negiz beredi. 2010 jyly EQYU-ǵa, al 2011 jyly IKU-ǵa tóraǵalyq etetin Qazaqstan eki uıym ara­syndaǵy únqatysýdy tereńdetýge ázir ekenin árkez málimdep keledi. Dóńgelek ústel kezinde tal­qyl­anǵan ózekti máselelerdiń bas­qa bir shoǵyry konfessııa­ara­lyq to­leranttylyqty alǵa jyljytý men órkenıetter ara­syndaǵy ún­qa­tysý ıdeıalaryna qatysty boldy. Jalpy, aldaǵy qazaqstan­dyq tóraǵalyqtyń «Beıbitshilik, yntymaqtastyq jáne damý» urany IKU-ǵa múshe elder aldynda turǵan mańyzdy máse­lelerdi sheshýdegi basymdyq­tardy tolyǵymen qamtıtyny dóńgelek ústel kezinde aıryq­sha atap kórsetildi. Talǵat JUMAǴULOV – Venadan.