Tilderdi damytýdyń qoǵamdyq keńesi qurylmaq

Mádenıet mınıstrliginde vıse-mınıstr Ǵazız Telebaev, jaýapty hatshy Janna Qurmanǵalıeva men Til komıtetiniń tóraǵasy Sherýbaı Qur­man­baı­ulynyń qatysýymen tilderdi damytýdyń zań aıasyndaǵy máseleleri sóz bolyp, mınıstrlik ókilderi baspasóz qyzmetker­lerimen pikir almasty. Alǵashqy sóz alǵan Mádenıet mınıstr­li­gi­niń jaýapty hatshysy Janna Qurman­ǵa­lıeva: «Elimizdegi til máselesine qatysty asa mańyzdy qujattar qabyldandy. Atap aıtsaq, maýsym aıynyń sońynda Elbasy ta­rapynan «Tilderdi damytýdyń 2011-2020 jyl­darǵa deıingi memlekettik baǵdarla­ma­syna» qol qo­ıyl­sa, shilde aıynyń sońyna ta­man Úkimet bas­shysy baǵdarlamany jú­ze­ge asyrýǵa negizdelgen is-sharalar josparyn bekitti. Osy  ma­ńyzdy qujattar aıasynda Má­de­nıet mınıstrligi birqatar aýqymdy jumys­tar­dy júzege asyryp keledi. Birinshiden, biz memlekettik tildi damytýǵa qatysty zańnam­any jetildirýdi qolǵa alyp otyrmyz. Sony­men qatar, memlekettik tildi úıretýde standarttar tehnolo­gııa­syn ázirleý júzege asyp, ádisteme bazasy nyǵaıtylady. Úshin­shi­den, memlekettik tildiń mártebesine qa­tys­ty qo­ǵam­dyq sanany art­ty­ratyn jobalar júze­ge asady», deı kelip, baǵ­dar­lamany júzege asy­rý­dyń birinshi kezeginde tilderdi damytýǵa qa­tys­ty zańnamany qa­byl­daýmen qatar – onomastıka, termınologııa salasyn­da­ǵy jumys­tar­dy biryńǵaılaý kóz­de­letinin jetkizdi. «Bul rette memlekettik tilde oqy­týdyń biregeı standart-tehnolo­gııa­laryn ázirlep, engizý­diń mańyzy zor. Elimizde 101 til úıretý orta­lyq­tary qyzmet etse, olar­­dyń árqaısy­sy­nyń memlekettik tildi úı­retýge qatysty ózin­dik ádistemeleri bar. Qa­zir­­gi tańda Tilderdi damytý komıteti «Qaz Test­pen» memlekettik til­di oqytýdyń biregeı standart-teh­no­logııa­syn ázirleý boıyn­sha ke­lisim-shart jasady», – dedi J.Qurman­ǵa­lıeva. Onyń aıtýyn­sha, qoǵamdyq sanada memlekettik tildiń oń ımıdjin qalyptastyrý maqsa­tyn­da 2 úlken telejoba túsirilýde. Bunyń biri – realıtı-shoý bolsa, ekinshisi – memlekettik tilde oqytýdyń telebaǵdarlamasy. «Sońǵy ýaqytta til týraly zań jobasyna qatysty kóptegen máseleler týyndap otyr. Toqtala ketetin jáıt, ınternet-resýrstardyń birinde ınternette silteme jasalyp júrgen zań jobasy Úkimet pen Parlamentke usyny­la­tyn sońǵy nusqa emes. Bul barlyq memlekettik organdarǵa, qoǵamdyq birlestikterge joldanǵan zań jobasynyń qarapaıym jumys mátini ǵana. Bul mátin Ádilet mınıstrliginiń vedomstvoaralyq komıssııasynan da ótken joq», – deı kelip, mınıstrlik ókili óz sózin, – Mádenıet mınıstrligi zań jobasyn ázirleýshi organ retinde jumys tobynyń basym kópshi­ligi qoldaǵan pikirmen kelispeı tura almaıdy. Osy turǵydan kelgende qoǵamda keńinen pikirtalas týdyrǵan máseleler de zań jobasynan kórinis tabatyn bolady. Atap aıtqanda, Tilder týraly qoldanystaǵy zańnamanyń 23-ba­byn­da mindetti túrde memlekettik tildi bilýi ta­lap etiletin qyzmetter, sanattar men maman­dyq­tar tizbesine qatysty aıtystar órbigeni bar. Munda negizinen azamattarǵa qyzmet kór­se­tý úshin bekitilgen mamandyqtar boıynsha memlekettik tildi eń tómengi, qajetti deńgeıde ıgerý týraly másele kóterilip otyr. Ázirshe, ondaı talap úsh sanatqa qatysty qarastyry­la­dy. Bular: memlekettik qyzmetshiler, ult­tyq kompanııa qyzmetkerleri jáne quqyq qor­ǵaý, áskerı qyzmet, sot prıstavtary sekildi sanatqa jatatyndar. Iаǵnı, bular negizinen óz jumystary barysynda kúndelikti azamattarmen baılanysyp turatyn sanattaǵy toptar bolyp tabylady, – dep túıindedi. Basqosýda kelesi jyldan bastap Til komı­teti­niń bastamasymen qoǵam qaırat­ker­­leri­nen, zııaly qaýym ókilderinen tura­tyn qoǵam­dyq keńes qurylatyny aıtyldy.  Keńes eń aldymen til máselesindegi dıa­log­tyq alań retinde qalyptasatyn bolady. Qoǵamdyq keńeske múshe bolý barynsha ashyq, kez kelgen azamat, kez kelgen uıym ózderiniń qoǵamdyq keńes jumysyna qatysý nıetterin joldaı alady. Sonymen qatar, qoǵamdyq keńes til zańnamasyn jetildirýge jáne til tóńiregindegi barlyq baǵyttardy damytýǵa baılanysty usy­nym­dar ázirleıtin bolady. Sondaı-aq, mınıstrlik ókilderimen bolǵan bul basqosýda baspasóz ókilderi tara­py­nan suraqtar qoıylyp, ózekti máseleler tóńireginde áńgime qozǵaldy. Berik SADYR.