Azamatyn ardaqtady

О́tken senbide Ulttyq akademııalyq kitaphanada kór­nekti jazýshy-pýblısıst, Halyqaralyq televızııa jáne radıo akademııasynyń akademıgi, belgili jazýshy Sultan Orazalynyń týǵanyna 70 jyl tolýyna oraı «Qazaq órkenıeti jáne Sultan Orazaly» atty ǵylymı-prak­tı­kalyq konferensııa ótti. Konferensııaǵa Mádenıet mınıstri Muhtar Qul-Muhammed, akademık S. Qırabaev, aqyn F.Ońǵarsynova, sondaı-aq Parlament depýtattary men joo rek­torlary jáne professor ǵa­lym­dary qatysty. Birneshe ta­qy­ryptar boıynsha órbigen jı­yn­nyń jumysynda Sultan Ora­zaly Qazaqstandaǵy kórkem te­ledıdardyń negizin salýshylar­­dyń biri retinde ǵana emes, áde­bı-dramalyq baǵdarlamalardyń da alǵashqy uıymdastyrýshysy esebinde áńgime qozǵaldy. El táýel­siz­digin baıandy etý jolyndaǵy qyzmeti jaı­ly da baıandamalar jasaldy. So­nymen birge, konferensııada «Til komıtetiniń irge­ta­syn qa­lap, til saıasatynyń kó­shin bas­taý­shy», «Kósemsóz sheberi, teledramatýrg, ádebıet zertteýshisi», «Baspager, avtor quqy­ǵyn qor­ǵaý­shy» atty taqyryptar da qamtyldy. Muhtar Qul-Muhammed aıtyp ótkendeı, Sultan Sháripuly  ult­­­tyq telejýrnalıs­tı­ka­nyń al­ǵash­­­qy qarlyǵashy, Qazaq­stan­da­ǵy kórkem televızııanyń negizin salýshylardyń biri bol­ǵan. Qa­zaq teledıdarynyń negi­zin qala­syp, bastapqy qıynshy­lyqtaryn qara nardaı, beli qaı­yspaı tart­qan jandardyń bire­geıi retinde toqtalyp ótti. 1964 – 1984 jyl­dar aralyǵynda onyń qalamynan júz­degen ádebı baǵ­darlamalar men telepesa týyp, kógildir ek­randa qoıyldy. Olar­­dyń ishinde «Suhbat», «Qymyz­hana», «Kezdesý», «Shuǵyla», «Aı­tys», «Ha­lyq qazynasy» sı­ıaqty habarlar sıkly men «Kek», «Oty­rar oı­ra­n­y», «О́lim fab­rı­kasy», «Qash­qyn» teleqoıylym­dary halyqqa keńinen tanylǵan edi. Bul jóninde Muhtar Qul-Mu­hammed: «Bir ózi ulttyq tele­dı­dardyń tutas mektebin qalyp­tas­tyrǵan Sultekeńniń úlken eńbe­gine biz basymyzdy ıip, rahmetimizdi aıtamyz. Sultan Orazaly tek teledıdar salasynda qyz­met istep qana qoıǵan joq. Ol – tele­dra­matýrgııanyń negizin sa­lýshy. Jazǵanyna qarap otyr­saq, Sul­te­keń ǵylymǵa da túren salǵan adam. Ǵabdol Slanovtyń «Dóń as­qan» romany boıynsha kandıdat­tyq dıssertasııa jazdy. Men ony doktorlyq dısser­ta­sııa­ǵa bergisiz dúnıe dep bilemin», – dedi. Konferensııa aıasynda Sul­­tan Orazaly – elimizge keńinen ta­nyl­ǵan teledramatýrg, ádebıet zertteýshisi jáne kósemsóz sheberi týrasynda baıandamalar ja­sal­­dy. Onyń qalamynan ondaǵan maqalalar, 300-ge jýyq ádebı telehabar, «Qazaq zııalylary tý­raly antologııa» toptamasy men 25 beınefılm, «Shyndyq jáne kórkemdik sheshim», «Til taǵdy­ry – el taǵdyry», «Júrektiń kózi ashylsa», «Ot pervogo lısa», «Avtordy qorǵaý – rý­ha­nııatty qoldaý» atty kitaptary jaryq kórdi. «Abaı eli» albom-shejiresi qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde álemniń 75 eline ta­rady. Ol Ǵabıden Mustafın tý­raly 30 jyl jınaǵan derekterin jańǵyr­typ, fılm túsirdi. Son­daı-aq, Salyq Zımanov, Tahaýı Ahtanov, Sapar Baıjanov, Qýa­nysh Sul­tanov, Ábish Kekilbaev jáne bas­qa eline eleýli azamattar týraly derekti fılmderi qazaq rýha­nııa­­tyna qosqan úlken úlesi bolatyn. S.Orazaly Qazaqstan Prezı­dentiniń «Altyn barys» belgi­si­niń ıegeri, Prezıdent syıly­ǵy­nyń jáne Abaı atyndaǵy halyq­ara­lyq ádebı syılyqtyń laýreaty. Juldyz BAIDILDA.