Keshe Qyrǵyzstanda prezıdent saılaýy ótti. Daýys berý aıaqtalǵan soń, Ortalyq saılaý komıssııasy aldyn ala nátıjeni jarııalady. Ol boıynsha, Sooronbek Jeenbekov 54 paıyz daýysqa ıe boldy. Egemen.kz saılaý nátıjesine qatysty sholý jasady.
Qyrǵyz Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komısssııasynyń habarlaýynsha, saǵat 08:00-de daýys berý bastalyp, barlyq saılaý ýchaskeleri jumysqa kiristi.
Qyrǵyzstannan bólek birneshe memlekette daýys berý oryndary ashylǵan. Naqtyraq aıtsaq, Bishkek ýaqyty boıynsha 10:00-de Reseıde (Vladıvostok, Krasnoıarsk, Novosibir, Ekaterınbýrg), Japonııada, Koreıada, Qytaıda (Pekın, Gýanchjoý), Malaızııada, Úndistanda, Pákistanda, Qazaqstanda (Astana, Almaty), Túrikmenstan, О́zbekstan jáne Tájikstanda ýchaskelik saılaý komıssııalary óz jumystaryn bastady.
Saılaý úmitkerligine alǵashynda 13 adam ótken bolatyn. Olar: Ernıs Zarlykov, Toktaıym Ýmótalıeva, Temir Sarıev, Ýlýkbek Kochkorov, Taalatbek Masadykov, Omýrbek Babanov, Arstanbek Abdyldaev, Sooronbaı Jeenbekov, Adahan Madýmarov, Arslanbek Malıev, Azımbek Beknazarov. Al Baqyt Torobaev pen Kamchybek Tashıev óz erikterimen saılaýǵa qatysýdan bas tartqandyqtan, tizimnen alyndy.
Saılaýshylardyń jalpy sany 3,25 mln. bolsa, sonyń tek 1,7 mln. ǵana daýys berdi.
OSK bergen málimetke saı, Sooronbaı Jeenbekovke 911 430 (54,75%), al onyń basty qarsylasy Omýrbek Babanovqa 562 396 (33,8%) saılaýshy daýys bergen. Bul tizimde úshinshi orynǵa 107 794 (6,47%) daýys jınaǵan Adahan Madýmarov ornalassa, Temir Sarıev 42 715 daýyspen (2,57%) tórtinshi orynǵa jaıǵasty.
Aıta keterlik taǵy bir jaıt, 12 089 saılaýshy úmitkerlerdiń bárine qarsy daýys bergen. Bul Azımbek Beknazarov, Arstanbek Abdyldaev, Arslanbek Malıev, Ernıs Zarlykov jáne Toktaıym Ýmótalıevaǵa berilgen daýystan kóp.
Álemdik tájirıbege súıener bolsaq, mundaı jaǵdaıda, ıaǵnı aldyn ala shyqqan nátıjede kim kósh bastasa, sonyń jeńiske jetý múmkindigi joǵary.
Qyrǵyzstan OSK-nyń aldyn ala málimeti jarııalanǵannan keıin Qazaqstan Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev «Twitter» paraqshasynda pikir bildirdi. Toqaev pikirin Sosıal-demokratııalyq partııa (SDP) kandıdaty Sooronbaı Jeenbekov saılaýda alda kele jatqany habarlanǵanda jarııalady.
«Dostas Qyrǵyzstannyń prezıdenti bolyp tájirıbeli saıasatker, Qazaqstanmen jan-jaqty yntymaqtastyqtyń mańyzdylyǵyn túsinetin S.Jeenbekov saılandy», – dep jazdy Toqaev.
Al saıasattanýshy Dosym Satpaev bul laýazymǵa Qyrǵyzstannyń qazirgi prezıdenti Almazbek Atambaevtyń izbasary otyrǵanyn erekshe atap ótti.
«Sooronbaı Jeenbekov saılaý aldyndaǵy naýqan kezinde de qazirgi bıliktiń jumysyn jalǵastyratynyn aıtty. Ol Qyrǵyzstannyń sosıal-demokratııalyq partııasynyń ókili. Al bul partııaǵa Almazbek Atambaev ózi jetekshilik etedi», – dedi Satpaev.
Sonymen qatar, ol Qyrǵyzstannyń jańa prezıdenti Qazaqstanmen baılanysty jaqsartýy múmkin ekenin de alǵa tartty.
«Jeenbekovtiń jeńisi belgili bir turǵyda Atambaevtyń da jeńisi bolyp esepteledi. Alaıda, jańa prezıdent pen eski prezıdenttiń arasynda keıbir máseleler boıynsha kelispeýshilikter bolyp qalýy múmkin. Bul tusta Qazaqstanmen qarym-qatynas jaıyn mysalǵa alýǵa bolady. Saılaýdyń aldyn ala nátıjesi jarııalanǵannan keıin Jeenbekovtiń ózi de Qazaqstanmen áriptestik qarym-qatynasty jalǵastyrýǵa nıetti ekenin bildirdi», – dedi sarapshy.
Saıasattanýshy sondaı-aq Qyrǵyzstannyń jańa basshysynyń qyzmetindegi basym baǵyttardy da atady.
«Árıne, Sooronbaı Jeenbekovtiń eń basty mindeti – Qazaqstanmen qarym-qatynasty retteý. Ekinshisi – shekaradaǵy máseleni retteý. Qansha degenmen eki el arasynda belgili bir deńgeıde shıelenis paıda bolǵany anyq. Bul mindetter onyń uzaq merzimdi jospary bolýy da múmkin. Taǵy bir aıtarym, Jeenbekov bılikke resmı túrde biraz ýaqyttan keıin kelýi tıis», – dedi Dosym Satpaev.
Sonymen qatar, jańa prezıdenttiń aldynda ekonomıkalyq reforma jasaý, saıası turaqtylyqty ornatý mindeti turǵanyn aıtty.
«Bul elde basshylyqqa túrli úmitkerler endi. Al olardyń arasyndaǵy básekelestik te tıisinshe joǵary. Qyrǵyzstan bul júıeni engizgende alǵashqy synaqtan ótkeni týraly jazǵan bolatynmyn. Endi ekinshi demokratııalyq synaqtan ótýi tıis. Jeńilgen adam óz jeńilisin moıyndaýy qajet», – dedi Dosym Satpaev.
Erlan Qarın
Qazaqstandyq taǵy bir saıasattanýshy Erlan Qarın Sooronbaı Jeenbekovtiń aldyn ala jeńisi jaıly pikir bildirdi.
«Tutastaı alǵanda, saılaý tynysh rejimde ótti. Biraq az ýaqyt buryn qandaı da bir qaýiptiń bary, saılaýdyń úzilýi nemese tártipsizdikter bolatyndyǵy týraly da boljam boldy. Búgin men túrli eldi mekenderge bardym. Bishkektiń monıtorıngimen shektelip qalmaı, bárine tolyqtaı kóz jetkizý úshin birneshe eldi mekenge bardym. Barlyq jerde daýys berý óte tynysh ótti. Degenmen prosestiń ózin minsiz dep aıtýǵa kelmes. Qyrǵyzstandaǵy saılaýdy baqylap otyrǵandardy nátıjesi tań qaldyrmaǵany anyq. Sebebi, Jeenbekovtiń basymdyǵy o bastan belgili edi. Kópshiligi ekinshi raýnd ótedi dep oılady. Eger tańqalarlyq jaıt bolsa, ol – Jeenbekovtiń Babanovtan tym uzap ketkendigi. Al ekinshi raýnd óte qalǵan jaǵdaıda sarapshylar Jeenbekovtiń jeńiske jetýi qıyndaıdy degen pikir bildirdi», – dedi Erlan Qarın.
Sonymen qatar, bul saılaýdyń kez kelgen nátıjesi Astanany qanaǵattandyratynyn alǵa tartty. Budan bólek Qazaqstan tarapy shyn máninde úmitkerlerdiń eshqaısysyna qoldaý bildirmegenin eske saldy.
«Qazaqstan úshin kez kelgen nusqa tıimdi. Sebebi, Qyrǵyzstannyń saıasatkerleri Qazaqstanmen syndarly qarym-qatynastar ornatýǵa bel baılap otyr. Bul týraly tipti, Jeenbekov te, Babanov ta, Sarıev te aıtty. Qyrǵyzstannyń belgili tulǵalary Qazaqstanmen dostyq qarym-qatynastardy ǵana emes, sonymen birge belsendi baılanys ornatý qajet ekendigin árdaıym oılap keledi», – dedi saıasattanýshy.
Sooronbaı Jeenbekov pikiri
Aldyn ala málimet boıynsha saılaýda jeńiske jetken Sooronbaı Jeenbekov elder arasyndaǵy dıplomatııalyq keleńsizdikter týraly suraqqa jaýap berdi.
«Árbir memleket – egemen memleket. Olar bir-birine qurmetpen qaraýy kerek, sonda ǵana máseleler ózdiginen sheshiledi. Biz osy baǵytta tıisti jumystar istep júrmiz. Barlyǵyna da qurmetpen qaraımyz. Ásirese kórshi elderge, qarym-qatynasymyz osylaı jalǵasady. Nursultan Nazarbaev – kórshiles aǵaıyndy eldiń prezıdenti. Áriptes memleketterge jáne el basshylaryna qurmetpen qaraımyz jáne osy qarym-qatynasty jalǵastyramyz», – dedi Sooronbaı Jeenbekov.
Omýrbek Babanov pikiri
«Men buqaralyq aqparat quraldarynda ózim jaıly teris aqparat taraǵandyqtan, ákimshilik resýrstardyń paıdalanǵandyǵynan jáne quqyq qorǵaý organdarynyń bir jaqty jumysynyń saldarynan jeńildim. Degenmen saılaý balama jolmen alǵash ret ótkizilip otyr. Barlyǵy sońyna deıin nátıjesin kútti, eshkim kimniń jeńiske jetetinin bilmedi. Saılaý ótti. Qorytyndysy shyqty. Sizder «moıyndaısyz ba?» dep surap jatsyzdar. Negizi zańdy túrde alyp qaraǵanda moıyndaý degen sóz joq. Saılaýdan ótkender bolady, barlyǵynan kóp daýys jınaǵan úmitker bolady. Sáıkesinshe sol adam jeńiske jetedi», – dedi Babanov.
Sondaı-aq, ol Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen ótken kezdesýi jaıly pikir bildirdi.
«Ol kezdesýde biz tek bir másele jaıynda sóılestik. Ol – shekaradaǵy tosqaýyldardy alyp tastaý. Qalǵan áńgimeniń barlyǵy ósek-aıań. Nursultan Ábishuly taǵy da kezdeskisi keletinin aıtsa, men onda taǵy da barýǵa daıynmyn. Reseı, О́zbekstan prezıdentterimen kezdesýge daıynmyn, sebebi bul meniń elim úshin kerek», – dedi Omýrbek Babanov.
Aıta keteıik, osy jyldyń 1 jeltoqsanynda Qyrǵyz Respýblıkasynyń qazirgi prezıdenti Almazbek Atambaevtyń ókilettigi resmı túrde aıaqtalady.
Daıyndaǵan Aıan ÁBDÝÁLI, «Egemen Qazaqstan»