Jýyrda redaksııamyzǵa Ashat Tuǵysov esimdi azamat keldi. Mamandyǵy boıynsha fızıka jáne ınformatıka pániniń muǵalimi, kásibi boıynsha fızık-ınjener bolyp eńbek etip júrgen jigit aǵasy qoǵamdaǵy ózekti máseleniń biri – baspanaly bolýdyń barshaǵa tıimdi sheshimderimen bólisti.
О́z áńgimesinde ol ár dúnıeni saralaı otyryp, onyń ońtaıly jaǵyn qoldanýǵa basa mán beretinin jetkizdi. Buryn shaǵyn óndirisi bolǵan Ashat Bazarhanuly daǵdarys kezinde sol jumys orny toqtaǵanyn, sonyń saldarynan sot sheshimi boıynsha saýdaǵa shyǵarylǵan óndiristen de, óziniń jáne seriktesiniń úıinen de aıyrylǵanyn aıta kelip, onyń ústine 4 balasy bar kenje inisiniń de basynda baspanasy bolmaǵanyn, barlyǵynyń úısiz-kúısiz dalada qalýy qatty qapalandyrǵanyn, sol sebepti tyǵyryqtan shyǵýdyń jolyn jantalasa izdegenin aıtty.
Elimizdiń zańnamalaryn oqýǵa kirisken ol kúrdeli jaǵdaıdan shyǵýdyń birden-bir joly jeke turǵyn úı qurylysynyń ortaq ıeleri bar kooperasııasyn qurý quqyǵyn paıdalanbaqqa sheshim qabyldaıdy. Zańdardy muqııat oqyp shyǵyp, tájirıbeli zańgerlermen keńesedi. Zańgerlerdiń túsindirýinshe, Qazaqstan Respýblıkasy azamatynyń qurylysty birge júrgizýdiń azamattyq-quqyqtyq kelisimi men úıdi paıdalanýǵa bergen soń úlestik ortaq ıelikti bekitýge quqyǵy bar bolyp shyǵady.
Osydan keıin bilek sybana iske kirisken ol Astananyń shetindegi Ilınka kentiniń Seksek ata kóshesinen 8,3 mıllıon teńge turatyn jeke turǵyn úı qurylysyn júrgizýge arnalǵan №11 jer telimin 7 aıǵa bólip tóleýge kelisimshart jasasady. Alǵashqy jarna retinde qolynda bar qarjysy – 1,2 mıllıon teńgeni beredi. Ári qaraı habarlandyrý boıynsha ortaq úlestik úı salýǵa qatysýshylardy jınaýǵa kirisedi. Iаǵnı, negizgi maqsat – bolashaq ortaq qojaıyndarmen birlesip turǵyn úı qurylysyn qarjylandyrý. Birikken qurylysqa qarjy quıǵysy kelgenderge qoldanystaǵy zańnamany túsindirip, qurylys týraly kelisimshartty bekitýdi bastap ketedi. Fın tehnologııasy boıynsha jergilikti klımatqa beıimdep salynǵan qurylystyń baǵasy naryqtan 2-3 ese arzanǵa túsip, sharshy metrine 100-130 myń teńge kóleminde shyǵady.
– Sondaı-aq qatysýshy jastardyń basym bóliginiń qolyndaǵy qarjysy mardymsyz bolǵandyqtan, ár úshinshi qatysýshy 3 aıdan 36 aıǵa deıin bólip tóleý jeńildigine ıe bolady. Esesine eki qabatty úıdi aıaqtaýǵa qarjy jetpeı qalady. Sol sebepti tyǵyryqtan jol tabý maqsatynda aqshasyn tolyq tóleý múmkindigi barlarǵa arnap taǵy bir qabat pen mansard salynady. Iаǵnı 45 teń ıesiniń úlesine sáıkes, 20-30 sharshy metrden 45 bólme salynady. Onyń 90 paıyzy aılyqtan basqa tabysy joq, eńbekaqysynyń jartysynan astamyn páter jaldaýǵa jumsap kelgen balaly jas otbasylarǵa tıedi. Qazir olar osy arzan úıge qol jetkizýdiń arqasynda tabystarynyń belgili bóligin balalaryn damytýǵa jumsaýǵa múmkindik aldy, - deıdi A.Tuǵysov.
Sońynda atalǵan úıden baspana ala almaı qalǵan adamdarǵa ekinshi úıge birigý isi uıymdastyryldy. Bul Ilınka kentiniń ishindegi Batyr Baıan kóshesi, 95-shi úıiniń jer telimi de jeti aıǵa qaryzǵa alyndy. Ekinshi úı bas sáýletshiniń bekitken jobasyna sáıkes salyndy. Eki qabatty jáne mansard qabatyn qosqanda paıdaly aýdany 906 sharshy metrdi quraıtyn 37 bólmede 37 otbasy turady. Ashat Bazarhanuly osy qurylysty júrgizý barysynda kezdesken keıbir keleńsizdikter men qıynshylyqtarǵa qaramastan alǵa qoıǵan maqsatyna qol jetkizgenin, ıaǵnı, eki turǵyn úı salynyp, 82 otbasy bólmelerdiń kiltin alǵanyn, uıymdastyrýshynyń sózi ispen bekigenin jetkizdi.
Aıtýynsha, qurylysty júrgizýge baılanysty qujattardyń ishinde 2016 jyldyń 3 aqpanyndaǵy Astana qalasy ákimdiginiń №120-189 jobalaý ruqsaty týraly qaýlysy, 2016 jyldyń 25 aqpanyndaǵy №7739 sáýlet-josparlaý tapsyrmasy, 2016 jyldyń 29 naýryzynda tirkelgen Astana qalasy bas sáýletshisimen kelisilgen eki qabattyń jobalyq eskızi jáne «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasy» KEAQ Astana qalasy fılıalynyń Jer kadastri jáne jyljymaıtyn múlikti tehnıkalyq tekserý departamentiniń tehnıkalyq pasporty bar.
Al úshinshi qabatqa sáýlet-josparlaý tapsyrmasyn alýǵa sáýlet mekemesi kelispegen eken. Sondyqtan jeke turǵyn úı qurylysyna arnalǵan jer teliminde qurylys normasy men erejesi boıynsha 3 qabat pen mansard salýǵa bolsa da, úshinshi qabatqa ruqsat pen kelisim ala almaı qalǵanyn jetkizdi. A.Tuǵysovtyń aıtýynsha, qazirgi kezde qurylys normasy men erejesine sáıkes, mansardty shatyry bar úsh qabatty turǵyn úı salynǵan. Sáýlet pen qala qurylysy týraly zańǵa sáıkes, shatyr astyndaǵy qabat tolyqqandy qabatqa sanalmaıdy.
Ǵımarattyń ornalasýy men qurylys alańy bekitilgen joba eskızine saı keledi. Úı tolyǵymen qurylys normasy men erejesine sáıkes keledi jáne 1 sanat boıynsha paıdalanýǵa jaramdy ekeni tehzertteý men ekspertterdiń qorytyndysymen rastaldy. Kórshilerdiń aýmaqtyq jáne basqa da shaǵymdary joq. Ony kórshilerdiń notarıýspen bergen qolhaty men ótinimderi de rastaıdy. Taǵy bir gáp, Astana qalasynyń bas qurylys ınspektorynyń ruqsatynsyz qurylys júrgizgeni úshin Ashat Bazarhanulyn aıyppul tóleý túrindegi ákimshilik jaýapkershilikke tartý týraly hattama toltyrylǵan eken. Atalǵan ákimshilik tóletý boıynsha uıǵarym oryndalyp, aıyppuldyń bári tólengen.
Áıtse de, Astana qalasynyń memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasy Esil aýdandyq prokýratýrasy men aýdan ákimi orynbasarynyń ótinishi boıynsha atalǵan úıdi buzý týraly talap qoıǵan. Úıdi birge ıelený quqyǵyna qaramastan, sot úıdi buzý týraly sheshim shyǵarǵan. A.Tuǵysov atalǵan sheshimmen turǵyn úıdiń ortaq ıeleri kelispeı otyrǵanyn jetkizdi.
– Bul zańdar men qarym-qatynastar «Turǵyn úı týraly» jáne Jer qatynastary kodeksinde kórsetilgen. Atalǵan zańdar boıynsha Qazaqstan azamattary ortaq ıelikke jer alyp, oǵan ortaq ıelikte bolatyn úı salyp, belgili bir bóligine nemese bólmelerge ıe bola alady. Árkim bir bóliktiń ıesi bolǵandyqtan, óz bóligin erkinshe paıdalanyp, ony sata alady. Jáne jeke tulǵalardyń kooperasııasy kooperatıvti tirkemeı-aq atqara alatyn quqyq beredi, - deıdi atalǵan istiń bastamashysy Ashat Bazarhanuly.
Osy oraıda shaǵym aıta kelgen azamattyń qolyndaǵy qujattarǵa nazar aýdarǵan edik. 2017 jyldyń 26 qyrkúıegindegi Astana qalasy sotynyń azamattyq ister boıynsha sot kollegııasynyń qaýlysynda Ashat Tuǵysov pen Dına Bazarhanovanyń talap aryzyn qaraǵanyn, onda joǵaryda atalǵan eki mekenjaı boıynsha Esil aýdandyq sotynyń 2017 jyldyń 19 shildesindegi sheshimin anyqtaý júrgizilgeni aıtylǵan. Osy oraıda olardyń sot sheshimin birinshi satyda buzý, osylaısha jańa sheshim qabyldaý týraly apellıasııalyq aryzy Azamattyq prosessýaldyq kodekstiń 427-babynyń 1-tarmaǵy negizinde qanaǵattandyrylmaǵan. Iаǵnı sot sheshiminde jer ıeleri óz telimderinde ruqsat beretin qujattarsyz turǵyn úı salǵany aıtylǵan.
Onyń ishinde sáýlettik-jobalaý tapsyrmasy, jobalaý-smetalyq qujaty, memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý departamentiniń qurylys-montaj jumysynyń bastalýy týraly habarlamasy joq delingen. Sondyqtan sot birinshi satyda atalǵan nysandy óz betinshe salynǵan qurylys dep taýyp, oǵan jekemenshik quqyǵyn berýden bas tartqan. Sondaı-aq úıdiń tehnıkalyq pasporty 2016 jyldyń 19 qyrkúıeginde berilse, qurylys merzimi retinde 2014 jyl kórsetilgenin alǵa tartqan. Úı negizinen karkasty konstrýksııamen salynǵan eken. Soǵan qaramastan 3 qabat pen mansardtan turatyn úıdiń irgetasy men qabyrǵasyna zerthanalyq synaq júrgizilmegen.
Iаǵnı, nysannyń paıdalaný jaǵdaıy tehnıkalyq tapsyrma boıynsha jeke turǵyn úı retinde paıdalanýǵa jaramsyz deı tura, onda 64 turǵynjaı bólmesiniń jalǵa berý jolymen paıdalanýǵa berilýi aqylǵa qonymsyz, deıdi sot sheshimi. Qala men aýdan ákimdigine túsken kórshilerdiń shaǵymy boıynsha Esil aýdandyq prokýratýrasynyń tekserý materıaldaryn suratý týraly ótinishteri de qanaǵattandyrylmaǵany jazylypty. Bul rette shaǵymdanýshylar men turǵyn úı qurylysyna qatysýshy jeke tulǵalardyń ózara qarym-qatynasynyń bul daýǵa qatysy joqtyǵy aıtylǵan.
Sondaı-aq shaǵymdanýshy qolyndaǵy qujattardyń sotqa birinshi satyda usynylmaýyna baılanysty apellıasııalyq satyda qabyldaýǵa jáne zertteýge jatpaıtynyn alǵa tartady. Osylaısha, Astana qalasynyń azamattyq ister jónindegi sot kollegııasy Esil aýdandyq sotynyń sheshimin ózgerissiz qaldyrý jóninde qaýly shyǵardy. Sot qaýlysyn endi Azamattyq prosessýaldyq kodekstiń 434-436-baptary boıynsha Joǵarǵy sotta kassasııalyq tártippen ǵana qaıta qaraýǵa bolady.
«Sońǵy úmitimiz – Joǵarǵy sot. 82 shańyraqtyń janaıqaıyn estıdi degen senimdemiz. Jalpy, mundaı ortaq qarjyǵa salynǵan ortaq ıeliktegi úıler Astanada da, Almatyda da kóp kezdesedi. Oǵan ıelik quqyǵyn berýdiń, jer teliminiń arnaýly maqsatyn aýystyrýdyń zańdy tetikteri bar. Kommýnıkasııalyq ınfraqurylym múmkindikteriniń jetkiliktiligi men turǵyndardyń densaýlyǵyna zııany tımeıtinin komıssııa quryp qarap, zańdy sheshimin shyǵarýyn ótinemiz», deıdi ol.
Osy máselege oraı biz Astana qalasy ákimdiginiń baspasóz qyzmetine elordadaǵy kooperasııalyq úıler salýdyń zańdylyǵy men tájirıbesi týraly, atalǵan sanattaǵy úıler qansha turǵyndy qamtıtyny týraly derekterdi suraǵan edik. Osyǵan oraı Astana qalasynyń sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy basshysynyń orynbasary Q.Qojamjarov elordada tehnıkalyq qyzmet kórsetýi resimdelgen 42 kóp páterli turǵyn úı bar ekenin habarlady.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»