Rıvendell fermasyndaǵy 150-ge jýyq sıyrǵa olardyń qozǵalysyn, ne jegenin jáne kúısegenin baqylap otyratyn qurylǵy taǵylǵan. Olardy robot mashınalar saýady.
Stıv LOR,
«Nıý-Iork Taıms» – Pensılvanııa (AQSh)
Taıaý mańdaǵy kale, qyshatús jáne sábizge toly jylyjaı da avtomattandyrylǵan. Ondaǵy temperatýra, ylǵaldyq, kún sáýlesi sensor men metal ekran arqyly basqarylady. Sálden keıin shaǵyn robottar úsh gektar kókónis alqabyn aralap, aýrýdy anyqtap, dán sebýmen aınalysady.
Fermamen aınalysý tehnologııaǵa arqa súıep keledi. Drondar, jerserik sýretteri, topyraq sapasyn anyqtaıtyn qurylǵylar, sýper kompıýterler tamaq ónerkásibine úlken kómek beredi. Áıtse de, ondaı tehnologııa negizinen alqabynyń ushy-qıyry joq alpaýyt fermalarǵa arnalǵan.
Iske qosylǵanyna bir jyl tolǵan Rıvendell fermasy shaǵyn fermalarǵa qoljetimdi tehnologııalar túrin usynady. Ádette ondaı qojalyqtar kóp kútimdi qajet etpeıtin arnaıy daqyldar ósiredi. Rıvendellge arnalǵan robottar Pıtsbýrgtegi Carnegie Mellon ýnıversıtetinde qurastyrylǵan.
Rıvendellda ozyq tehnologııa men ǵylymı tájirıbe júrgizýge múmkindik bar. О́ıtkeni onyń ıesi Tomas Týll – mıllıarder kásipker, tehnologııa salasynyń ınvestory jáne burynǵy prodıýser. Ol Rıvendellǵa mıllıondaǵan dollar jumsady. Onyń aıtýynsha, joba 2020 jylǵa qaraı óz-ózin qamtamasyz ete alýy kerek.
Sondyqtan Rıvendell basqa qojalyqtardyń qoly jetpeıtin tehnologııany bir sátte paıdalana alady. Sarapshylardyń aıtýynsha, fermanyń baǵyty qalyptasqan úderiske uqsaıdy. Iаǵnı, shaǵyn qojalyqtar densaýlyqqa paıdaly tamaq óndirip, mal sharýashylyǵymen aınalysý úshin tyńaıtqyshtar men óńdelgen jem paıdalanbaýdy jón kóredi.
Jaıylymdy, egistik alqaby men ormandy qosqanda Rıvendelldyń aýmaǵy 70 gektarǵa sozylyp jatyr. AQSh-taǵy sharýa qojalyqtary on jyldan beri birigip keledi. 2017 jyly olardyń ortasha kólemi 180 gektarǵa jetken. Jyl saıyn elde óndiriletin aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jartysynan kóbin aýmaǵy ortasha eseppen 1080 gektar bolatyn birneshe alyp ferma óndiredi.
Rıvendelldaǵy saýyn albaryna bara qalsańyz, tiri jan kórmeısiz. Onda sıyrlar, avtomattandyrylǵan jem berý júıesi jáne saýynmen aınalysatyn úsh robot mashınasy tur.
Súti jınalǵan sıyrlar kúnine tórt mezgil saýylady. Al mundaı jumysty adam kúnine eki-aq márte oryndaı alady. Fermanyń bas menedjeri Krıstın Gredıdiń aıtýynsha, mundaǵy sıyrlar proteıni men maıy mol jem berilgen iri-qaraǵa qaraǵanda 15 paıyzǵa kóp sút beredi eken.
«Olar qalaǵan kezde shóp jep, qalaǵan kezde jatyp, qalaǵan kezde jem jeıdi. Baqytty sıyrlar sútti kóbirek beredi jáne sapasy da joǵary» deıdi ol.
Robot saýynshylar birneshe jyldan beri bar. Alaıda tehnologııa damyǵandyqtan, qazir robottar burynǵyǵa qaraǵanda adamnyń kómegin az qajet etedi.
Ár qurylǵynyń quny shamamen 200 000 dollardy quraıdy. Gredı hanymnyń sózine súıensek, saýynshy robottar men avtomattandyrylǵan jemdeý júıesi bolmaǵanda Rıvendelldegi saýyn fermasy 5 jumysshyny qajet etetin edi. Qazir munda 1 ǵana adam qyzmet atqarady.
Mundaǵy qurylǵylardy Germanııanyń Lely kompanııasy qurastyryp shyqqan. Pensılvanııa memlekettik ýnıversıtetiniń qyzmetkeri Mettıý Haannyń esepteýi boıynsha, Eýropadaǵy keıbir elderde sıyrlardyń 30 paıyzǵa jýyǵy osyndaı qurylǵymen saýylsa, AQSh-ta bul kórsetkish 2 paıyzǵa teń. Onyń sózine súıensek, Eýropada avtomatty saýyn mashınalaryna kóptep ınvestısııa salynýy qurlyqtaǵy jumys kúshiniń qymbattyǵymen baılanysty.
Týll myrza tehnologııanyń qaryshtap damýy shaǵyn fermalardyń ózgerýine zor úles qosatynyna senimdi. Biraq byltyrǵy jaǵdaıdy saraptap shyqqan ol «Fermerlerdiń eńbegine zor qurmet kórseti kerek. Olardyń jumysy – aýyr ári qıyn. Eń basty másele – ǵylym men eńbekti durys baılanystyra bilý» deıdi.