Hakimniń muralaryn nasıhattaǵan #Abai175 chelendji birneshe aptanyń ishinde jer-jahanǵa jaıylyp ketti. Qarshadaı baldyrǵan bastap, Prezıdent Q.Toqaev qabyl alǵan estafetany mınıstrlikter, óner tarlandary, qoǵamnyń barlyq músheleri qostady. Jumyr jerdiń ár tusynda hakimniń jyrlary jatqa oqylyp, ánderi shyrqalyp jatyr. Qazaqstandyqtardy aıtpaǵanda, orysy, aǵylshyny, qytaıy bar, túrli shetel azamattary ózderiniń ana tilinde nemese shama-sharqynsha tilderin burap «Ásempaz bolma árnege...» dep Abaıdyń óleńin qazaqsha oqyǵanyna eriksiz súısinesiń.
Degenmen, Abaıdy oqý bar da, toqý bar. Kemeńgerdiń «Qalyń eli qazaǵy, qaıran jurtyna...» jany ashyp aıtqandaryn, kemshilikterine jany kúıip synaǵandaryn, basqa ulttardan tómen turǵan tustarymyzǵa nalyǵanyn taqyldap oqý bar da, ony kókeıge toqý bar. Biz onyń aıtqan aqyl-keńesterin múltiksiz oryndamasaq ta, soǵan tyrysyp júrmiz be? Álde, estafetany qabyldap alyp, obrazǵa kirip óleń oqyǵanymyzǵa kúpsinip júrmiz be?
Máselen, qazir toı maýsymy qyzǵan shaq. Toıhanalar endi qara kúzge deıin bosamaıdy. Úılený toıy, uzatý toı, mereıtoı, súndet toı, mektep tabaldyryǵyn attaǵandardyń toıy, mektepti bitirgen túlekterdiń toıy, mektepti bitirgenine dóńgelek data bolǵandardyń toıy... Qysqasy, qys boıy josparlanǵan toılardyń bári kóktemde bastaldy, kúzge deıin tolastamaıdy. Qalyńdyq pen kúıeý jigit toıhanaǵa lımýzınmen emes, tikushaqpen barǵany týraly beınerolıkter taralyp jatyr. Ol tikushaq zańsyz qyzmet etken bolyp shyǵyp, quqyq qorǵaýshylardyń qyryna ilinip, ushqyshtyń qyzmetten qýylǵany týraly aqparat ta jeldeı esedi. Sondaǵy maqsat ne? Jasyratyny joq, keıbireýlerdiń kóksegeni «Bálensheniń toıy dúrkirep ótipti» degen daqpyrtty sózdi estý. «Bizdiń toı túgensheniń toıynan asyp tússe» degen pendeshilik oı kókeıin qytyqtaıdy. Qysqasy, maqtangershilik. Osyndaı toılar shekten tys kóbeıgeni Abaı aıtqandaı, «Oılaǵany aıt pen toı, Yrjań-qyljań ıt minez...» jurtqa aınalyp bara jatqanymyzdy bildirmeı me?
Jıyrma úshinshi sózinde hakim: «Bizdiń qazaqty ońdyrmaı júrgen bir qýanysh, bir jubanysh degender bar. ...Jubanyshy - jalǵyz biz be, eldiń bári de súıtip-aq júr ǵoı, kóppen kórgen uly toı, kóppen birge bolsaq bolady da degen sózdi jubanysh qylady...». Arada ǵasyrdan astam ýaqyt ótkende, bizdiń qazekeń «Eldiń bári alyp jatyr ǵoı...» dep ózin-ózi jubatyp, toı-kredıt alyp júr. Toı-kredıtti óteı almaı, bankterdi, bılikti jamandap júrgender de jeterlik.
Taıaýda ǵana Senattyń plenarlyq otyrysynda Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaev halyqqa berilgen tutynýshylyq nesıeniń qanshasy toıǵa jumsalatynyn da aıtqan edi.
– Tutynýshylyq nesıe beretin bankter qurylymyn túgelge jýyq tekserip kórdik, beriletin nesıeniń 9,5 paıyzdaıy toı-nesıe,– dedi bas bankır. Aıtýyna qaraǵanda, nesıeni ata-ana alyp, balasynyń toıyn ótkizip, toıdan keıin tóleý mıssııasyn jastardyń moınyna artyp qoıatyn faktiler óte kóp kezdesedi eken.
«Jıǵanyń toıǵa shashylsyn» degen jaqsy tilek bar bizdiń halyqta. Kópten ańsap kútken qýanyshyńa dep az-muz materıaldyq qor jınaǵandardyń toı toılaǵany oryndy, árıne. Bizdiń aıtyp otyrǵanymyz olarǵa qatysty emes.
Jalpy, jekeleı azamattar emes, tutas memorgandardyń ózi paıdasy az, shyǵyny kóp is-sharalarǵa salynǵan kezde, bıýdjettiń qarajaty mıllıondap jelge ushatyny aıtpasaq ta túsinikti. «Memlekettiń ımıdji», «Brend qalyptastyrý» degen argýmenttiń bári bos sóz ekeni búginde bárine belgili bolǵan. Prezıdent Toqaevtyń «ımıdjdik is-sharalardy qysqartý» týraly tapsyrmasy osynyń bir aıǵaǵy.
«Qazaqqa es kirgende – Abaı eskiredi» depti Asqar Súleımenov. Ázirge Abaıdyń eskiretin túri joq, qaıta kún ótken saıyn Abaıdan qalǵan sózderdiń ózektiligi artyp kele jatqandaı. Eger hakimnen oqyǵandarymyzdyń 1 paıyzyn jasasaq, «Tolyq adam» bolyp kemel qoǵam qurar edik-aý. О́kinishke qaraı, sol oqyǵan, estigenderimiz «Qulaqtan kirip boıdy almaı», ekinshi qulaǵymyzdan shyǵyp ketetin sııaqty. «Qaıran sózi tobyqtynyń ezine qor bolǵandaı», qalyń qazaǵyna da qor bolmasa eken.