Jalpy, bizdiń halyqtyń uqsaǵysy keletin elderi, halyqtary kóp. Eýropadaǵy damyǵan memleketterge de, alystaǵy AQSh-qa da uqsaǵymyz keledi. Keıde koreılyqtarǵa qyzyǵamyz, birese taǵy bireýine tánti bolamyz degendeı. Syrtymyz qazaq bolǵanymyzdy maqtan tutqanymen, ishteı báribir basqa ozyq elderge qyzyǵa da, qyzǵana qaraıtynymyzdy nesine jasyraıyq.
Biz bul jerde ózimizdiń qazaqtyǵymyzdan qashýdy, tabıǵatymyzdan bezinýdi aıtyp otyrǵanymyz joq. Másele keıbir elderdiń ekonomıkalyq qýatyna, áleýmettik ahýaldyń jaılylyǵyna, álem aldyndaǵy abyroıyna, halqynyń turmys deńgeıiniń joǵarylyǵyna qyzyǵý týraly. Sondaı qýatty elderdiń halqy sııaqty jaıly ómirdi ańsaýda turǵan eshteńe joq. Qazaqstandyqtar solaı tánti bolyp, ár jetistigine tańdanyp júrgen elderdiń biri Japonııa desek qatelespeıtin shyǵarmyz.
Alash zııalylary kezinde Japonııa sııaqty myqty memleket qurýdy armandaǵanyn aıtyp, qazaq pen japon halyqtarynyń arasynan ózimizshe uqsastyqtar taýyp, azdap maqtanǵandy da unatamyz. Alaıda, japondyqtardyń basqa tolyp jatqan artyqshylyǵyn aıtpaǵanda, muntazdaı tazalyǵyn úırenýge tyrysyp kórdik pe? Jalpy, bul el ekonomıkalyq qýatyn aıtpaǵanda, mádenıetin, ádebıetin, ónerdiń san-qıly salalaryn álemge áıgilegen el ǵoı. Qazaqstan sııaqty ábden otarshyldyqtyń qamyty moınyn, aýyzdyǵy ezýin qajap tastaǵan halyq úshin oǵan qyzyǵýdyń oǵashtyǵy joq shyǵar. Degenmen, qur qyzyǵyp qana qoımaı, Abaı aıtqan «uqsap baǵý» jaǵy kemshin túsip jatqany anyq. Máselen, japon halqynyń basqa tolyp jatqan artyqshylyqtaryn qoıa turyp, tazalyqqa qumarlyǵyna toqtalaıyqshy. Bul elde eresekter turmaq, bes jasar balalardyń ózi kóshede kóldeneń jatqan bir túıir qoqys kórse, arqasyndaǵy boqshasynan kishkene qalaqshasyn, qoqys salatyn ydysyn ala salyp, tazalaıdy eken. Ol týraly ǵalamtorda túrli qyzyqty materıaldar kóp. «Tyrnaqtaı bolyp bálesin qarashy!» dep talaı tamsanǵanbyz ózimiz. Al ózimizdiń baldyrǵandar mektepte nemese aýlada tazalyqqa úles qosa ma? Jasyratyn nesi bar, mektepte oqýshylardyń synypty jýyp-tazalaǵanyn kórmedik. Bizde balasynyń mektepti tazalap júrgenin bilse, ata-anasy týlap shyǵa kelýi múmkin-aý.
Elimizde «Birge – taza Qazaqstan» atty respýblıkalyq aksııa júrip jatqany belgili. Premer-Mınıstr Asqar Mamınnen bastap, Úkimet kabınetiniń biraz músheleri, ákimder, bıýdjet qyzmetkerleri, ekologııalyq belsendiler, qarapaıym eriktiler bar, búkil el bolyp apta saıyn senbilikke shyǵyp, eldi mekenderdiń kóshelerin, tabıǵat aıasyn myńdaǵan tonna kúl-qoqystan tazartty. Ár oblystan túsip jatqan derekterge qarasaq, kúrek-tyrma ustap, qapshyq arqalap, tazalyqqa úles qosyp jatqandardyń qatary birneshe júz myńǵa jetedi eken. Júz myńdaǵan adam ár ápta saıyn shyǵarǵan qoqys kólemi ondaǵan myń tonnadan asady. Aksııanyń nátıjesinde ortaq úıimizdiń bir tazaryp, jańǵyryp-jańaryp jatqanyna qýanasyń, árıne. Degenmen, sol ondaǵan myń tonna qoqysty tastaǵan basqa emes, ózimizdiń azamattar, siz ben bizdiń tanystarymyz, bálkim jaqyn týystarymyz shashqanyn oılasań, qarnyń ashady. Senbilikke shyǵyp, beli talyp, jumys istegen azamattardyń áleýmettik jelide ashynyp aıtatyndaı jóni bar. О́zimiz shomylatyn sý aıdyndarynyń aınalasyn da, arnasyn da lastap júrip, Japonııa bolǵymyz keledi taǵy.
Aıtpaqshy, byltyr fýtboldan Reseıde ótken Álem chempıonatynda japondyqtardyń tazalyǵyna búkil álem kezekti márte tánti bolǵany esimizge túsip tur. Japonııalyq fýtbolsúıer jamaǵattyń machtan keıin stadıonnan qoqys terip júrgen fotosýretteri ǵalamtordy sharlap ketken-di.
Qarapaıym jankúıerleri turmaq, ulttyq quramanyń oıynshylary Belgııadan jeńilip, chempıonatpen qosh aıtysqannan keıin de Rostov-Arenanyń kıim aýystyratyn bólmesin tazalap, tap-tuınaqtaı etip jınap ketkeni belgili boldy. Quramanyń sapynda Germanııanyń, Ispanııanyń, Anglııanyń, Portýgalııanyń beldi klýbtarynda oınaıtyn juldyzdary bar quramanyń qarapaıymdylyǵyna tánti bolmaı kórińiz. О́kinishke qaraı, bizdiń eldegi fýtbol machtarynan keıin stadıonnyń ishi túgil, syrtynda jarty shaqyrym radıýsqa deıin plastık qutylar shashylyp jatady.
«О́mir súrgen – jaqsy, jaqsy ómir súrgen odan da jaqsy» degen aforızmge aınalǵan sóz bar ǵoı. Kimniń jaıly ómir súrgisi kelmeıdi deısiz. Onyń ústine «Bálen elde solaı, bizde nege olaı emes?» dep urandap, upaı jınaǵyshtardyń aıy ońynan týyp, oǵan eretinderdiń qatary kóbeıip turǵany taǵy bar degendeı. Oı oraıyna qaraı, Japonııa syndy memleketke tán bir ǵana qasıetti tilge tıek ettik. Áıtpese, jaqsy ómir súrýdiń soǵan laıyq eńbek etý, jaýapkershilik arqalaý, ár azamattyń quqyn qurmetteý, demokratııalyq qundylyqtardy qorǵaý syndy basqa da talaptary bar ekeni belgili. Sol talap údesinen kórinýdi de oılasaq eken.